Eserlere Göre Listeleme

Tutanak Defteri yayınlamayı planladığımız bir üçlemenin ilk kitabı. Bu üçlemenin (Tutanak Defteri, Hayaletler, Athena) yazarı John Banville'i İrlanda kökenli yazarlar meclisinde iki büyük ustanın -James Joyce ile J. Swift'in- arasına oturtmak olanaklı. Banville'nin yazış tarzının bu iki yazarı da anımsatan yönleri var. Hem Joyce gibi okurdan fazlaca düşünsel çaba istiyor, hem de Swift gibi soğuk alaycılığıyla son derece eğlendirici. Yalnızca eğlendirici değil, deşip gösterdiği gerçeklerle de ürkütücü ve tedirgin edici.Tutanak Defteri, hapishanede cinayetten yargılanmayı bekleyen Freddie Montgomery'nin yargıç için kaleme aldığı bir ifade biçiminde yazılmış. Freddie'nin amacı kendini savunmak değil, bir insanı nasıl öldürebildiğini anlamak. İki suç işlemiştir: Zengin bir aile dostunun evinden Hollandalı bir ressamın resmini çalmış, resmi çalarken kendisini suçüstü yakalayan oda hizmetçisini de öldürmüştür. "Neden öldürdün?" sorusuna söyleyecek fazla bir şey bulamaz. Öldürmüştür çünkü bunu yapacak gücü kendinde bulmuştur, çünkü kız onun canını sıkmıştır. Kafasına çekici indirmek akla çok yatkın gelmiştir. Ama anlayamadığı bir şey vardır: Acaba kim olduğu bilinmeyen orta yaşlı, basit bir kadının portresini çalma isteğini neden duymuştur?James Joyce'tan sonra en büyük İrlandalı romancı kabul edilen John Banville, okurun zihnini fitilleyen, okuru ele geçirip bırakmayan, karmaşıklığın basitliğini göstererek onu afallatan bir yazar.

Kahire, 1951. Mısır tahtında zalim ve sefih bir zorba olan Kral Faruk oturmaktadır. Amerikalı avukat Mark Wilder aldığı imzasız mektuptaki çağrıya uyarak “gerçekte kim olduğunu” öğrenmek üzere firavunların topraklarına ayak basar. Kahire’nin Hıristiyan mahallesindeki bir kilisede, büyük Amon rahiplerinin soyundan gelen, tuhaf güçlere sahip bir din adamıyla buluşur. Papaz Pakom’un yaptığı açıklamalarla hayatı altüst olan genç avukat, kendisine önerilen çok riskli bir görevi kabul eder: Tutankamon’un son sırrını, bizzat firavunun özenle gizlediği hazineyi bulacaktır. Tutankamon’un mezarının açıldığı günden beri aranan kayıp hazine, tıpkı firavunu ebedi uykusunda rahatsız edenlerin uğradıkları değişmez lanet gibi, bir efsane haline gelmiştir… Mark, delicesine âşık olduğu güzel Kıpti kızı Atiye’nin de yardımıyla, firavunların koruyucu büyüsünün yok olmaya yüz tuttuğu, kötülüğün pençesinde yalnız ve çaresiz kalma tehdidi altındaki Mısır’ın sancılı dünyasına dalar

Tûtînâme, Binbîr Gece Masalları, Binbir Gündüz Masalları ve Kırk Vezir Hikâyeleri geleneğiyle akraba, semboller ve alegoriler zengini bir Doğu klasiği. Tûtî bildiğimiz papağan. Papağanname de denebilir kitabın adına. Tûtînâme, Doğu'nun bilgeliği ve ahlaki değerlerinin temsilini üstlenen papağanın anlattığı hikâyeler silsilesinden oluşuyor. Ticaret için sefere çıkmaya niyetlenen Hoca Sâid, karısı Mâhşeker'i akıl hocası olarak gördüğü kıymetli tûtîsine emanet eder. Bir süre sonra Mâhşeker'i tesadüfen gören bir beyzade kadına âşık olur. Beyzadenin ona olan ilgisinden haberdar olan Mahşeker de yakışıklı adama kavuşma sevdasına düşer. Ancak Hoca Sâid'in nasihati üzerine bu meseleyi tûtîye danışmaya karar verir. Sahibinin emanetine ihanet etmek istemeyen tûtî, Mâhşeker'in beyzadenin yanına gitmesine engel olmak için ona 30 gece boyunca hikâyeler anlatır. Tûtînin aldığı bu zekice önlem hem Mâhşeker'in adının kötüye çıkmasına hem de Hoca Sâid'in itibarının zedelenmesine engel olur. Günümüz Türkçesiyle tam metin halinde hazırlanan Tûtînâme hikmetli Doğu zekâsı ve edebiyatının parlak ve ilham verici bir örneği.