Basit Katalog

Seyyâh-ı âlem Evliyâ Çelebi’nin Seyahatnâme’si 17. yüzyıl Türkçesinin en önemli me­tinlerinden biri olmasının yanı sıra, verdiği bilgiler açısından da son derece zengin bir başvuru kaynağı. Marianna Yerasimos bu çalışmasında Seyahatnâme’yi didik didik ederek “yılan mâslukası”ndan “abdüsselâm otu”na, “zürâfe-pîçe”den “bühtan kavunu”na varın­caya dek “memduh” yiyecek ve içeceklerin, balıkların, meyvelerin, hamur işlerinin, çorbaların, pilavların, sebzelerin, sofra gereçlerinin, esnafın, taam mekânlarının, kısacası yemeğe ilişkin her şeyin ayrıntılı bir dökümünü yapıyor. Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi’nde Yemek Kültürü - Yorumlar ve Sistematik Dizin Evliyâ Çelebi’nin yediklerinin izinde, eşine az rastlanan, lezzetli bir çalışma. Evliyâ’nın bu kelime oburluğuna Marianna Yerasimos da aynen cevap veriyor. Tabii Evliyâ’nın hiç yapmadığı şekilde, bütün bu kelimeleri araştırıyor: Nereden, hangi kökten gelmiş olmalı, nelerle akraba, ne anlama geliyor? Ama Marianna Yerasimos’un elindeki malzemeyi sınıflandırarak yazdığı bölümler bilgi verdiği kadar eğlenceli de. - Murat Belge

Çayın kökeni, üretimi, demlenişi ve dünyada çay kültürü... Çin, Hindistan, Japonya, Moğolistan, Tibet… Çay pek çok ülkede coğrafya, alışkanlıklar ve geleneklerle şekillenerek o ülke kültürüne derin izler bırakıp vazgeçilmez bir yer edinmiştir. Türkiye’de çayın geçmişi yüzyıllar ötesine dayanmasa da Cumhuriyet’in ardından iyiden iyiye hayatımıza girmiş, çok kısa süre içinde de kültürümüzün vazgeçilmez bir parçası olmuştur. Üretim şekli, tarladan fincana kadar geçen süreç, dünyadaki farklı çay alışkanlıkları ve kültürleri, en nadide çaylar, iyi çay demlemenin incelikleri, bir uzman gibi çay tadımı yapmanın sırları ve çaya dair merak edilen her şeyi bu kitapta bulacaksınız. (Tanıtım Bülteninden)

Selam konusu Müslümanların en mühim meselelerinden ve en önemli özelliklerindendir. Nitekim bu risalemizde rastlayacağınız bir hadisi şerifte de beyan edildiği gibi; selam vermek, İslam'ın emrettiği amellerin en hayırlısıdır. Selam, ilk olarak Mevlamız tarafından Adem babamıza öğretilmiş olmakla cennette başlamış, dünyada bütün peygamber ve Müslümanlar tarafından devam edecek olan bir ameldir. Elinizdeki bu risalede, selamla ilgili Kur'an-ı Kerimdeki bütün ayeti kerimeler ve birçok hadisi şerif yer almaktadır. Ayrıca selamın manası, önemi, faziletleri, lafızları, cevap verme şekilleri, selamın sünnet ve edepleri, Yahudi ,Hristiyanlara ve fasık müslümanlara selam vermekle ilgili meseleleri, selam vermenin mekruh olacağı halleri ve fıkıhi hükümleri bu risalemizde bulacaksınız. Selamın beraberinde yapılacak olan musafaha, kucaklaşma ve öpüşme gibi diğer bazı önemli meselelere de bu risalemizde rastlayacaksınız. En sonunda ölülere selam vermekle ilgili mühim bir konu önünüze gelecektir. Dolayısıyla bu risalemiz selam vermekle ilgili merak edilen birçok faydalı hükümleri ihtiva etmektedir. Selam konusuna özellikle eğilmemizin sebebi ise, İslamın en büyük şiarı olan böyle önemli vazifenin, günümüz Müslümanlarının birçokları tarafından terk edilerek, yerine hiç bir mana ifade etmeyen"Günaydın,Tünaydın" gibi bir takım fuzuli lafların kullanıldığını görmemizdir. Nitekim, risalemizde geçecek bir hadisi şerifte göreceğiniz gibi ; Yahudiler son derece kıskanç bir millet olup, Müslümanları en çok kıskandıkları üç meselenin birincisi selamdır. Bundan dolayı onlar, ellerinden gelen bütün imkanları kullanarak Müslümanları selamdan uzaklaştırmaya çalışmaktadırlar ve çalışacaklardır.

“Eğer bu kitabı kısaca tanımlayacak olsam, tat anıları ile anıların tatlarının iç içe geçtiği bir hikâyedir derdim. Hikâyenin kahramanı ailem, omurgası da üç nesil boyunca mutfağımızda pişen yemeklerdir.” Marianna Yerasimos, kültürel belleğin ve aidiyetinin belirgin dışavurumu olan mutfak kültüründen hareketle, bize İstanbullu Rum bir ailenin hayatından lezzetli kesitler sunuyor. Pırasalı patates çorbası, çiroz köftesi, gümüşbalığı omleti, midye salması, tavuk “milanez” ve galatobureko gibi pek çok leziz tarif; mutfağın direği olan Kayseri, İncesu kökenli Yaya (büyükanne) ile eşini görüp öten horozu kıskançlığından kestiren İtalyan kökenli büyük-büyük dede gibi aile fertleri; Büyükada’nın balıkları ve kavunlu dondurması; “Artemis” bakkaliyesi,“Ermis” konserveleri ve Melba-Golden çikolataları gibi kent hatıraları; Balık Pazarı turları, yaz sofralarını şenlendiren şarkılar, hatta sofralara yansıyan siyasi çalkantılar. Kısacası İstanbullu Rum Bir Ailenin Mutfak Serüveni 19-20. yüzyılda kalmış, artık yok olmaya yüz tutmuş bir kültürün hikâyesini anlatıyor.

Bir toplumun mutfağı, tarihinin her yönünü yansıtır. Çünkü toplumun kültürü, inançları, ekonomisi ve siyaseti mutfağında izler bırakır. Başka toplumlarla yaptığı temas ve alışverişler de mutfak kültürünü etkiler. Türkler Orta Asya’dan batıya ilerlerken ilişki içinde oldukları halkların yemek kültürlerinden etkilendi ve onların yemek kültürlerini de etkiledi. Bu karşılıklı etkileşim Anadolu’ya yerleştikten sonra Selçuklu ve Beylikler dönemleriyle Osmanlı Devleti zamanında da devam etti. Osmanlı mutfağının olağanüstü çeşitliliğinin en önemli nedenlerden biri olan bu etkileşimin izleri Çin’den Amerika’ya, Rusya’dan Mısır’a kadar takip edilebilir. Osmanlı mutfağının, olağanüstü zengin bir sentez olmasının ve yaratıcılığın önemli rol oynadığı bir mutfak olarak kendine özgü bir yapıya kavuşmasının birçok nedeni vardır. Bunların en önemlileri imparatorluğun çok kültürlü yapısı, çok farklı bitki türlerinin yetiştiği farklı iklimlere sahip geniş topraklarının bulunması, geniş ticaret ağı ve toplumun ileri gelenleri arasında gelişmiş damak tadına sahip, yeniliklere meraklı kişilerin bulunmasıdır. Avusturyalı Profesör Bert Fragner, Osmanlı mutfağın etkisi altındaki geniş bölgeyi “Osmanlı mutfak imparatorluğu” olarak tarif eder. Ona göre Osmanlı İmparatorluğu’nun tarihe karışmasına rağmen, “Osmanlı mutfak imparatorluğu adını verebileceğimiz geniş bir bölge yaşamaya devam ediyor.” Fragner, Akdeniz mutfağını Akdeniz bölgesinin doğası ve ikliminden çok, önce Roma İmparatorluğuna sonra İspanyol ve Osmanlı devletlerine borçlu olduğumuzu söyler.