Basit Katalog

Hiç şüphesiz, köklü milletlerin dilleri de köklü olur. Türkçe de bu açıdan bakıldığında dünyanın en köklü ve en büyük dillerinden biridir. Peki Türkçe ile ilgili neler biliyoruz? Onu ne kadar tanıyoruz? Onu yeterince tanımak için gerekli kaynaklara sahip miyiz? Konunun uzmanları ve Türkoloji öğrencileri, doğal olarak Türkçeyi tanıyor, öğreniyor ve bilinmeyen noktalarını araştırıyor. Son yıllarda Türkolojinin merkezi hâline gelen Türkiye’de konuyla ilgili birçok kaynağın varlığı ve bunların ulaşılır oluşu, Türkologları oldukça sevindiriyor. Bu çok güzel fakat dünyada yaklaşık 250 milyon konuşuru olan Türkçe, yani ana dilimiz, sadece uzmanlarının işi mi? Elbette değil. Her alan gibi Türk dilinin de farklı sahalardan meraklıları var. Alan dışından kişiler de tıpkı tarih konusunda olduğu gibi dilimiz hakkında bilgi sahibi olmak istiyorlar. Onlar zihinlerini meşgul eden sorulara akademik bir üsluptan uzak, yalın ve öz bir şekilde karşılık arıyorlar. İşte bu çalışma, Türkçemizi genel anlamda herkese tanıtmak ve zihinlerdeki sorulara cevap vermek amacıyla kaleme alınmıştır.

Kristen J. Sollee, Cadılar, Sürtükler, Feministler: Seks Pozitifin Ruhunu Çağırmak adlı kitabında, uzak bir geçmişte yaşanıp bittiğini ve günümüze herhangi bir etkisinin kalmadığını düşündüğümüz cadı avının korkutucu derecede güncel olduğunu gösteriyor. Cadılığın izlerini geçmişten bugüne süren ve cadı imgesinin oluşumunu edebiyattan sinemaya, modadan pornografiye dek uzanan geniş bir yelpazede araştıran Sollee, geçmişte cadı olarak suçlanan kadınların şimdi yine cinsiyetleri merkeze alınarak “sürtük” olarak yaftalandığını iddia ediyor. Fakat son derece şen ve keyifli bir dille yazılmış bu kitabın ruhu karamsarlıktan çok uzak: İktidarın belirlediği sınırlar içerisinde kalmayı reddeden kadınlar için daima yaftalama, ifşalama ya da suçlamaya karşılık gelen bir sözcük bulunabileceğini vurgulayan yazar, bu sözcüklerin aynı zamanda bir direniş veya özgürleşme imkânına da kapı aralayabileceğine işaret etmeyi ihmal etmiyor. Böylece eril terminolojide yargılama ve ayıplama sözcüğü olarak işleyen ‘cadı’ ve ‘sürtük’ gibi sözcüklerin, feminist cenahta tahakküme karşı direnenlerin taşıdığı bir onur nişanına nasıl dönüştüğünü sade ve çarpıcı dille ortaya koyuyor.

"Ölen beden imiş aşıklar ölmez..." Türkçe şiirin öncüsü olarak tarihte ölümsüzleşen bir tasavvuf ve halk şairidir Yunus Emre... Tekke şiiri geleneğini özgün bir söyleyişle Anadolu'ya yaymış bir gönül işçisidir. Aynı zamanda bir felsefenin de temsilcisidir. İnsanın nesneyle ve varoluşla ilişkisini dizelerinde ustalıkla işlemiştir. Var olmanın, hakikate ulaşmak için aklı kullanmanın ve aşka düşüp hiçliğe karışmanın yollarında çok değerli bir rehberdir Yunus Emre...

Kenya’da kavurucu sıcak ve kuraklığa terk edilmiş yoksul, geri kalmış bir köy: Ilmorog. Masumiyetin ve unutulmuşluğun simgesi Ilmorog... Ve Ilmorog’u kendilerine yurt edinmek üzere gelen dört yabancı: Abdulla, Wanja, Munira ve Karega. Herkes gibi onların da bir hikâyesi var. Onlar kendi hikâyelerini, gerçekleşmemiş hayallerini, yarım kalmış düşlerini, en çok da kendilerini geride bırakıp yeni bir başlangıç yapmak istiyorlar. Binbir güçlük ve mücadeleyle sömürgeciliği topraklarından defetmiş ve bağımsızlığını kazanmış bir Afrika ülkesinin, Kenya’nın “tutunamayanları” onlar... Ilmorog ise hem bir sığınak hem de bir son durak...Ancak el değmemiş hiçbir şey bırakmamaya ant içmiş kapitalizmin, bu saklı cenneti keşfetmesi de uzun sürmeyecektir. Nitekim, sahne hızla değişir. Saflığın ve kendi kaderine terk edilmişliğin sembolü eski Ilmorog gitmiş, yerine, kapitalizmin açgözlüce yağmaladığı, masumiyetini yitirmiş yeni bir Ilmorog gelmiştir. Yeni Ilmorog’da her şey mümkündür. Cinayet de...

Gerçekler, bir kurşundan çok daha ağırsa ve kadınsan ellerine kına yerine kan yakılan topraklarda, özgürlüğün bedeli kaç ömürdür? Sevgi dolu bir eş, sabırlı bir anne ve iyi bir komşu… Neredeyse yirmi yıl boyunca Zeba’yı tanımlayan kelimeler bunlardır ta ki kocası Kamal, başında bir baltayla evlerinin avlusunda bulunana kadar. Çocukları annelerinin katil olabileceğine asla inanmasa da Zeba masumiyetini kanıtlayacak tek bir kelime bile etmeyince, Kamal’ın ailesi adaletin yerini bulmasını ister. Afganistan’da böyle bir suçun cezası ise idamdır. Tutuklanarak hapishaneye gönderilen Zeba, mahkeme gününü beklerken oradaki kadınlarla güçlü dostluklar kurar. Her birinin bu uğursuz yere gelmelerine neden olan bambaşka hikâyeleri vardır. Nafisa töre cinayetine kurban gitmemek için, Latifa kız kardeşiyle özgür bir hayat kurmak üzere kaçarken yakalandığı için, on dokuz yaşındaki Mezhgan ise sevgilisinin çocuğunu taşıdığı için hapse girmiştir. Chil Mahtab zamanla bu kadınlar için bir hapishaneden çok, dışarıdaki dünyanın acımasızlığından kaçabildikleri bir sığınak hâlini alır. Öte yandan Zeba’nın insan hakları savunucusu, Afgan asıllı Amerikalı avukatı Yusuf, zamanın Zeba’nın ve kendisinin aleyhine aktığının farkındadır. Dahası, tıpkı ana vatanı Afganistan gibi Zeba’nın da göründüğünden farklı olduğundan şüphelenmeye başlamıştır. Müvekkili gerçekten soğukkanlı bir katil mi yoksa bu hikâyedeki asıl kurban mıdır? Kabuğunu Kıran İnci’nin yazarı Nadia Hashimi’den yine güçlü kadınların başrolde olduğu, yüreğinizin derinliklerine işleyecek olağanüstü bir mücadele, dostluk ve dayanışma öyküsü.

“AŞKI YENİDEN İCAT ETMELİ BESBELLİ...” – ARTHUR RIMBAUD Aşk, aklın hükümsüzleştiği bir deneyim. Unutmayın ki insan irrasyonel bir varlıktır. Romantiktir, duygularıyla hareket eder. İnsan doğduğunda hayata aklıyla/zekâsıyla/rasyonelliğiyle değil, içgüdüleriyle katılır. İnsanın en eski dili, duyguları, arzuları ve itkileridir. Aklı sonradan icat etmiştir. Rasyonelliği, sonradan edinmiştir. Aşk, insanın akıldan/zekâdan/rasyonellikten çok önce tanıdığı bir duygu, bir deneyim, bir ihtiyaç, bir arzu, bir itki... Bu yüzden sevilmeye duyulan ihtiyaç, çoğu zaman yemeden, içmeden, paradan, unvanlardan, şöhretten çok daha elzemdir. Filozoflar, sanatkârlar, yazarlar, bilimadamları, âlimler, mucitler, dehalar, kâşifler... Onlar bile aşk karşısında en sıradan insandan daha güçlü ve bilge değillerdir. Aşk hepimizi eşitler... Zengini de ölür fakiri de, âlimi de ölür cahili de... İnsanlar aşkta ve ölümde eşitlenirler.