En Son Eklenenler

Kurtuluş Savaşı’nın en sıcak dönemlerinde, Samsun limanından Ankara’ya doğru bir diplomatik heyet yolculuk yapmaktadır. İşgalci Avrupa devletleriyle savaş halindeki Ankara Hükümeti’ni resmen ilk tanıyan ve ilk uluslararası antlaşmayı imzalayan Sovyet Rusya’nın elçilik heyeti… Heyetin başındaki Semyon Ivanoviç Aralov’un Türk milli mücadelesine henüz tanık olmadan duyduğu hayranlık, Ankara’da iyice artacaktı.

“Şimdi Büyük Oyun’u oynamaya en Kuzey’e gideceğim…” Rudyard Kipling, Kim, 1901 Tüm 19. yüzyıl boyunca dünyanın iki büyük gücü, Britanya İmparatorluğu ile Çarlık Rusyası arasında Orta Asya’nın ıssız geçitlerinde, çöllerinde, doruklarından kar ve buz hiç eksik olmayan yüksek dağlarında gizli bir savaş sürmüştü. Dev Asya kıtasındaki nüfuz alanlarını genişletmek ve ellerindekileri korumak amacıyla hareket eden iki imparatorluktan Rusya, bir yandan Kafkasya ve Orta Asya’daki topraklarını genişletirken, diğer yandan da Britanya İmparatorluğu’nun en büyük sömürgesi olan, “alt-kıta” Hindistan’a giden yollara ve geçitlere hâkim olma yarışında adım adım ilerlemeye çalışıyordu. Britanya ise Afganistan, Özbekistan, İran ve Kafkasya gibi pek çok coğrafyada Rusya’yı stratejik olarak “çevrelemeye” gayret ediyor; bölge, yerel hanların kalelerine varıncaya dek, iki tarafın temsilcileri arasında amansız bir mücadeleye sahne oluyordu. Bu gizli savaşın aktörleri tarafından söz konusu mücadeleye konan “Büyük Oyun” adı, ünlü yazar Rudyard Kipling tarafından Kim adlı romanında ölümsüzleştirilmişti. Peter Hopkirk’ün artık klasikleşmiş kitabı Büyük Oyun. Orta Asya’da Gizli Savaş, bu mücadeleyi Britanya ve Rusya tarafındaki genç subayların ve görevlilerin soluk kesici maceraları üzerinden anlatıyor: Kılık değiştirip derviş veya at tüccarı kılığına girenler, gizli geçitlerin haritasını çıkarmak için hayatlarını tehlikeye atanlar, astığı astık güçlü hanların karşısında pazarlık masasına oturanlar… Elinizden bırakamadan okuyacağınız bu kitap, günümüzün “Büyük Oyun”ları hakkında da çok şeyler düşündürecek…

Işıklı kentlerin dönüp bakılmayan, bakılsa görülmeyen, görülse de unutulması yeğlenen yüzleri, onca gürültüde duyulmayan kaba, hoyrat sesleri, fazla kurcalanmayan hikâyeleri vardır. “İnsanlar değişiyor, sesler değişmiyordu. Sesler her yerde aynıydı; yoksulluğun, yorgunluğun, hiç dinlenmemişliğin sesleri… Bütünden parçaya yayılan, parçadan bütüne evrilip koca bir çığa dönüşen açlığın sesleri…” Gönül Çatalcalı kentin çöplüklerinde dolaşıyor bu kez, didikliyor kimsenin görmek istemediği kirli poşetleri. Konuşan, anlatan hatta bangır bangır “ben buradayım" diye bağıran bir çöp dağının efsanesini yazıyor. Her romanında ateşe biraz daha yaklaşan Çatalcalı, bu kitabında ateşi elinde tutuyor.

Saçlarını sıfıra vurun! En az iki yıldır makas değmemiş, seyrek kırçıl saçlarını, burada giydirdikleri garip deli giysisinin üzerinde, ayaklarının dibinde görünce bir tuhaf oldu. Düşüncelerinden tutuklanmıştı, saçlarından ne istiyorlardı? Hem... Üç yıldır bildiri ve izinsiz dergi bastıkları, ön bölümü market olarak işletilen küçük çaplı matbaayı nasıl bulmuşlardı? Belki de biri... Bir muhbir... Neyse, bunları düşünecek daha çok zamanı olacaktı nasılsa... Sevgilisi ne denli yalvarmış, dokunaklı sözler etmişti ona; baktı olmayacak, tehditler savurmuştu da oturtamamıştı kendisini berber koltuğuna. "Anarşist gibi görünüyorsun, adamlar fırsat kolluyorlar tutuklamak için..." Oysa oysa matbaayı falan bilmiyordu Asiye! Yerel bir gazetedeki köşe yazılarından korkuyordu, dili uzun olduğu için. Onu kırmak pahasına, bu seyrelmiş, kırlaşmış uzantılarını kestirmemekte ayak diretmişti.