Eserlere Göre Listeleme

Her kültürün güzellik ve sanata ilişkin bir görüşü olmuş, ama her kültür bu görüşü açık bir kuramsal çerçeveye oturtmamıştır. `Estetik' kavramı XVIII. yüzyılda Avrupa'da doğmuştur. Bu yüzden estetiğin tarihini ele alan birçok kitap, bu tarihten önce geliştirilen güzellik ve sanat kuramlarını pek göz önünde bulundurmamıştır; Ortaçağ dönemi de uzun süre bu anlam kargaşasından büyük ölçüde zarar görmüştür. Ama elli yılı aşkın bir süredir tarihçilerin tutumu değişmiş, Ortaçağ estetiği üzerine son derece ilginç düşünceler üretilmiştir. Ortaçağ Estetiğinde Sanat ve Güzellik, uzman olmayan okura da, Kilise Babaları döneminden başlayarak, Yüksek Ortaçağ boyunca ve Rönesans'ın doğuşuna kadar süren bir tartışmanın en önemli noktalarını anlatmakta, bu çağın dönüm noktası niteliğindeki yönlerini sunmakta, Ortaçağ insanının zihniyetini, beğenisini, yönelimlerini daha iyi anlama olanağı sağlamaktadır. Umberto Eco'nun çok daha sonra yazdıklarına da ışık tutan bu önemli çalışmasının gerek telif, gerek çeviri yapıtlarla Türkiye'de de bir ilgi odağı haline gelen ortaçağ kültürünün anlaşılmasına katkıda bulunacağına inanıyoruz.

Çoğumuza göre bütünüyle "karanlık," bir kısmımız içinse "olabilecek bütün hakikat ve hikmetlerin çağı" olan Ortaçağın gerçek yüzünü, onun en yüksek kültür değerlerinden biri olarak felsefesini doğru, açık, sistematik, sınıflayıcı ve anlaşılır bir dille anlatmaya yönelik ciddi bir teşebbüs niteliğindedir, Ortaçağ Felsefesi Tarihi. Müstakil bir Ortaçağ felsefesi tarihi olarak, alanında ve türünde Türkçe'de yayımlanan ilk eser olma onurunu taşımaktadır. Üstelik, sadece Hristiyan felsefesine değil, fakat aynı zamanda İslâm felsefesine de hak ettiği yer ve değeri veren bakış açısıyla... Kitap, Ortaçağ felsefesinin başta iman-akıl, din-felsefe ilişkisi olmak üzere, bütün problematiklerini ve tümeller kavgasından Tanrı delillerine, teoloji olarak metafizikten etiğe, teknik bir nitelik taşıyan bütün konuları yanında; bu felsefe geleneğinin Aziz Augustinus'tan Ockhamlı VVilliam'a, Kindî'den İbn Rüşd'e tüm büyük filozoflarının görüşlerini de ihtiva etmektedir.

Belçika'nın yetiştirdiği en büyük tarihçi olan Henri Pirenne, Ortaçağ tarihi konusunda dünyanın öndegelen uzmanlarındandır. Pirenne'nin eserleri arasında özel bir yeri olan Ortaçağ Kentleri, tarihçinin 1922 yılında davet edildiği ABD'de verdiği konferansların notlarını kapsamaktadır. Pirenne'nin özgün tarih yöntemi ve tarihe bakışı, bu kitabında kendini belirgin biçimde göstermektedir. Ortaçağ Batı Avrupa'sında ekonomik canlanma ve kent uygarlığının doğuşunu ele alırken tüccar sınıfının oluşumu, burjuvazinin doğuşu, toprak köleliğinin ortadan kalkışı ve belediye kurumlarının ortaya çıkışı süreçlerini yorumcu tarih anlayışıyla ele alır ve anlatır Pirenne.

Eğitim fakültelerinin yeni yapılanmasında Sosyal Bilgiler öğretmenlikleri için Orta Çağ Tarihi ve Uygarlığı dersi konmuştur. Müfredat programına göre bu derste İslam Tarihi, Türk İslam Tarihi/ Hıristiyanlık, Roma ve Bizans talihleri yer almaktadır. Orta Çağ'ın ne zaman başlayıp ne zaman sona erdiği konusunda ortak bir gö¬rüş yoktur. "MS 395'te başlayıp, 1453'te biter." veya "MS 476 tarihinde başlar ve Amerika'nın keşif tarihi olan 1492'de biter." diyenler vardır. Bu iki görüşün dışında "Orta Çağ 476 tarihinde başlamış ve Avrupa'da mutlak monarşinin XVII. yüzyılda bitmesiyle son bulmuştur." diyenler de bulunmaktadır. Fakat çoğunlukla 476 tarihi Orta Çağ'ın başlangıcı ve 1453 tarihi de bitişi olarak kabul edilir. Bu balamdan konu¬larımız bu tarihle sınırlı tutulmuştur. Kitabın hazırlanmasında siyasî ve kültürel konular ele alınırken her iki kısmın eşit verilmesine özen gösterilmiştir. Ayrıca bazı bölümlerde, örneğin Emevîler ve Abbasilerin son zamanlarındaki halifelerde olduğu gibi son derece yüzeysel bilgiler verilmiştir. Hatta sadece devrin genel karakteristik yapısı ana hatları ile verilmekle yetinilmiştir. Önemli olayların yaşanmadığı dönemlerin ele alınması amacı aşmakta ve kuru bilginin ötesinde bir anlam ifade etmemektedir. Kitapta on bir bölüm bulunmaktadır. Her bölümde önce siyasî gelişmeler daha sonra kültür hayatı verilmiştir. Kitabın üçüncü baskısı konuların içeriği ve imla açısından yeniden gözden geçirilmiş, ayrıca yeni bazı konuların ilavesi yapılmıştır. "Türklerin İslam'a Hizmet¬leri", "Haçlı Seferleri" yeni ilave edilen konulardan birkaçıdır. Arapça ve Farsça bazı terimlerin daha kolay telaffuz edilmesi için günümüz Türkçesine uygun düzenleme¬ler yapılmıştır. Örneğin, "daru ş-şifa" kelimesi "darüşşifâ" şekline dönüştürülmüş¬tür. Diğer taraftan bazı olayların tarihlerinde hicrî tarihlerin hesaplanmasından kay¬naklanan farklılıklar ortaya çıkmaktadır. Bu gibi durumlarda, konunun uzmanı olan¬ların kabul ettiği tarihler esas alınmıştır. Yardımlarından