Eserlere Göre Listeleme

Eğitim fakültelerinin yeni yapılanmasında Sosyal Bilgiler öğretmenlikleri için Orta Çağ Tarihi ve Uygarlığı dersi konmuştur. Müfredat programına göre bu derste İslam Tarihi, Türk İslam Tarihi/ Hıristiyanlık, Roma ve Bizans talihleri yer almaktadır. Orta Çağ'ın ne zaman başlayıp ne zaman sona erdiği konusunda ortak bir gö¬rüş yoktur. "MS 395'te başlayıp, 1453'te biter." veya "MS 476 tarihinde başlar ve Amerika'nın keşif tarihi olan 1492'de biter." diyenler vardır. Bu iki görüşün dışında "Orta Çağ 476 tarihinde başlamış ve Avrupa'da mutlak monarşinin XVII. yüzyılda bitmesiyle son bulmuştur." diyenler de bulunmaktadır. Fakat çoğunlukla 476 tarihi Orta Çağ'ın başlangıcı ve 1453 tarihi de bitişi olarak kabul edilir. Bu balamdan konu¬larımız bu tarihle sınırlı tutulmuştur. Kitabın hazırlanmasında siyasî ve kültürel konular ele alınırken her iki kısmın eşit verilmesine özen gösterilmiştir. Ayrıca bazı bölümlerde, örneğin Emevîler ve Abbasilerin son zamanlarındaki halifelerde olduğu gibi son derece yüzeysel bilgiler verilmiştir. Hatta sadece devrin genel karakteristik yapısı ana hatları ile verilmekle yetinilmiştir. Önemli olayların yaşanmadığı dönemlerin ele alınması amacı aşmakta ve kuru bilginin ötesinde bir anlam ifade etmemektedir. Kitapta on bir bölüm bulunmaktadır. Her bölümde önce siyasî gelişmeler daha sonra kültür hayatı verilmiştir. Kitabın üçüncü baskısı konuların içeriği ve imla açısından yeniden gözden geçirilmiş, ayrıca yeni bazı konuların ilavesi yapılmıştır. "Türklerin İslam'a Hizmet¬leri", "Haçlı Seferleri" yeni ilave edilen konulardan birkaçıdır. Arapça ve Farsça bazı terimlerin daha kolay telaffuz edilmesi için günümüz Türkçesine uygun düzenleme¬ler yapılmıştır. Örneğin, "daru ş-şifa" kelimesi "darüşşifâ" şekline dönüştürülmüş¬tür. Diğer taraftan bazı olayların tarihlerinde hicrî tarihlerin hesaplanmasından kay¬naklanan farklılıklar ortaya çıkmaktadır. Bu gibi durumlarda, konunun uzmanı olan¬ların kabul ettiği tarihler esas alınmıştır. Yardımlarından

Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Tarih Bölümü Ortaçağ Yeniçağ Avrupa Tarihi Dersidir.

Hakkında birbiriyle uyuşmayan yargıların olduğu bir dönemdir ortaçağ. Bir yandan karanlık bir çağ, bir barbarlık dönemi; öte yandan düşünsel, sanatsal anlamda verilmli bir dönem diye görüşür. Her ili yardıda da haklılık payı var. Ne ki, ortaçağ felsedesinin günümüz felsefe yapma geleneğini belirlediği konusunda kuşku yoktur. Bunun için de ortaçağ derinlemesine ele alınmayı hakeder.

Antik uygarlığın sonu olarak kabul edilen 5. yüzyıl ile Rönesans'ın ortaya çıktığı 15. yüzyıl arasındaki bin yıllık döneme, tarih meraklısı bir Italyan din adamı Medio Evo (Ortaçağ) adını vermiştir. Bu adlandırma çok büyük bir kabul görmüştür. Ortaçağ, Rönesans döneminde ve daha sonra, batı kültürünün ve uygarlığının başlıca arınma alanı olmuştur. İnsanların tarih karşısında tapınma merakları, kusurları, hataların bir ilk nedeninin bulunduğu yere olduğu kadar, her türlü istenmeyen unsurun sürgüne gönderileceği bir yere de duydukları gereksinim, Ortaçağa böyle bir özellik kazandırmıştır. Her türlü kötülüğü buraya gönderen insan kendi dönemini arındırdığına inanmıştır. Huizinga, bir toplumun kendini kavrama ve ifade etme biçiminin hiyerarşik terimler içinde olduğunu ortaya koyduktan sonra, sönmekte olan kültüre renginive tonunu veren şövalyaliğin, geçmişin şanını yaşatma kaygısı içinde nasıl bir anakronizmaya düştüğünü sergiliyor, bu toplumsal tabakanın kendini, aslında, kahramanlık ve aşk düşü içinde ortaya koyduğunu belirtiyor. Şövalyelik tarikatları, askerlik ve siyasette şövalyelik ülküsü stilize edilmiş aşk bu aşka ait kurallar ve kırsal hayata olan düşüklük çok parlak bir biçimde inceleniyor. Zenginlere duyulan kinin din şeklinde ortaya çıktığını gösteren tarihçi, gerçekte, dinselliğin tümüyle bu dünyaya yönelik endişelerden kaynaklandığını sergiliyor. Bunun yanında, dinselliğin biricik ifade olanağını dağlamasının yol açığı tarikat bolluğunun, rekabete ve aşırı dindarlaşmaya, dinle ilgisi olmayan şeylerin de dinselleştirilmesine neden olduğunu açıklıyor. Bu kitap okunduğunda, 14. ve 15. yüzyıllar Batı Avrupa zihniyetiyle günümüz Türkiye'sinde kimi çevrelerde geçerli olan zihniyet kalıpları arasındaki çarpıcı benzerlikler şaşırtıcı olmamalıdır. Dünyayı açıklamanın yollarından yoksun kalındığında, düş kurmak, gerçekle hayali karıştırmak kaçınılmaz olur. (Arka Kapak)