Eserlere Göre Listeleme

"Osmanlı tarihinde 19. yüzyıl, öncekilerden çok farklı bir dönem oluşturur. 1820'lerden itibaren ticaret ve yabancı sermaye yatırımları, Osmanlı ekonomisini Avrupa kapitalizminin etki alanı içine çekti. Cumhuriyet Türkiyesi'nin devraldığı iktisadi yapılar bu dönemde ortaya çıktı. Birinci baskısı Türkiye'de ve İngiltere'de yayınlanan ve geniş tartışmalara yol açan bu kitapta Şevket Pamuk, 19. yüzyılın köklü dönüşümlerini nicel yöntemlere geniş yer ayıran bir çerçevede inceliyor. Birinci Dünya Savaşı öncesinde varılan noktayı iktisadi durgunluk ya da yıkım olarak nitelendirmek yerine, özellikle dünya ekonomisine daha fazla açılan kesimlerde bağımlılık ve büyümeyi birlikte düşünüyor"

Bu kitap tüm yönleri ile ve yalnızca Osmanlı'nın resmi belgelerine dayanarak Osmanlı Engizisyonunu ve uygulamalarını gözler önüne serme çabasındadır. Osmanlı'nın şeriat dışı inanç ve düşüncelere yönelik uygulamaları bizzat Padişah'ın sözleri olan "fermanlarla", en yetkili dinsel otorite olan Şeyhülislamların "fetvaları" ile hanedanın maaşlı elemanları olan vakanüvislerin yazdıkları ile ortaya konulmuştur... Engizisyon bir yok etmedir, kendi dışında bulunan her şeye karşı bir düşmanlıktır. Ve asıl korkuncu da tüm bunların üstün bir dinsel irade adına yapılmasıdır. Osmanlı'da devletin, hanedanın resmi dini şeriat olmuş, tüm toplumsal hayat şeriat emirleri doğrultusunda düzenlenmiş, şeriat dışı ve geniş kitlelerin inancını oluşturan Rafizilik/Bektaşilik/Kızılbaşlık kısaca "Batınilik" diyebileceğimiz akımlar ise baskı ve zulme maruz kalmıştır.

Bu bir gayri resmi Osmanlı tarihi; yani okullarda öğretilenlerden, ırkçı ve şeriatçıların tarih diye yazdıkları propaganda metinlerinden ve tabii bu işi çok daha ince yapan resmi tarihçilerin yazdıklarından farklı bir tarih... Öncelikle her türden tahakküm ilişkisine karşı; bu yüzden Osmanlı'dan yana değil Türkmenlerden yana, padişahlardan yana değil halktan yana, fetihlerden yana değil barıştan yana... Osmanlı'nın 1299'da kurulduğu safsatası başta olmak üzere bir dizi efsaneyle beslenen Osmanlı tablosunu indirip yerine gerçeğini koymayı amaçlayan bir tarih çalışması. Bu nedenle tarih diye hamaset okumaya koşullandırılmış okuyucuların çok öfkelenerek başlayacakları, ama eminiz ki, gerçeklerle tanışacakları bir kitap.

“Değerli halkbilimi araştırmacısı A. Haydar Avcı'yı ilkin “Köroğlu Ayaklanması” adlı çalışması ile tanıdık. Onun ardından daha olgun bir eserle çıktı karşımıza: “Zeybeklik ve Zeybekler”. Özellikle bu ikinci kitap, hem araştırma yöntemi hem de derlediği malzeme bakımından değerli bir halkbilimci ile karşı karşıya olduğumuzu gösterdi. Şimdi onun Pir Sultan Abdal üzerinde yeni bir çalışması ile karşı karşıyayız. Uzun yıllar önce Pir Sultan üzerine çalıştığım için onun bulduğu yeni belgeleri ilgiyle izledim. Avcı bu kitabına büyük emek vererek ilkin sayısı 500’ü aşan Pir Sultan şiirlerinin hepsini dikkatle taramış. Sonra bunları devrin siyasi ve sosyal ortamına yerleştirmiş. Bu büyük emek bize Pir Sultan’ın hayatı, büyük kavgası ve asılması üzerinde yeni ve sağlam bilgiler sunuyor. Avcı özellikle bizim bilmediğimiz 1560’da Sivas beylerbeyiliğine atanan bir Hızır Paşa’nın varlığını ortaya koyarak Pir Sultan’ın ölümünü benim tahmin ettiğimden 30 yıl geriye alıyor. Bunda haklı. Kitabın başka bir değerli yanı Pir Sultan’ı devrin Kızılbaş ayaklanmaları içine başarı ile yerleştirmesidir.” Prof. Dr. İlhan Başgöz “Yazarın adı, adı güzel Ali Haydar Avcı. En son eseri neredeyse bin sayfa ‘Osmanlı Gizli Tarihinde Pir Sultan Abdal ve Bütün Deyişleri.’ Ali Haydar Avcı cana sordum, ne kadar zamanını almış bu müthiş araştırma, bu müthiş kitap? Yirmi yılı geçmiş çalışması. Ali Haydar Avcı canın bu müthiş çalışmasını biz okurlara ulaştıranlara ferade ferade selam ederim. Elleri yürekleri dert görmesin derim. Sözlük, belgeler, resimler, minyatürler kitabı daha da zenginleştirmiş. Tanış olmanın mutluluğunu duyduğum saygın halkbilimi araştırmacısı Ali Haydar Avcı canın “Köroğlu Ayaklanması”, “Zeybeklik ve Zeybekler” yapıtlarını da öperek okumaya başlamıştım. Her okuyanın elinde ve evinde olması gereken bir yapıt daha ondan, Osmanlı Gizli Tarihinde Pir Sultan Abdal…” Fikret Otyam Pir Sultan Abdal, halkbilimi çalışmalarında olduğu kadar siyasal bilincimizin de önemli figürlerinden birini oluşturuyor. Elinizdeki bu çalışma, Pir Sultan'a dair bugüne kadar yapılmış araştırmaların en kapsamlısı. Ama bu çalışmayı öncekilerden daha önemli kılan asıl özellik, bizi, konuya ilişkin bugüne kadar yapılmış tüm çalışmaların düzeltilmesi gereksinimi ile karşı karşıya bırakmasıdır. Çalışmanın bir diğer önemi ise; halkın bu büyük ozanının gözündeki niteliğiyle, Osmanlının bizi tanıştırılmasıdır.