En Son Eklenenler

MANÇOLOJİ VE TEOLOJİ, MİTOLOJİ’NİN TOPLAMIDIR. Tanrısal mesajların insanda karşılık bulup bulmadığı ya da ne ölçüde karşılık bulduğu veyahut insanın fıtratındaki yatkınlıktan uzaklaşıp uzaklaşmadığı konusu bize Barış Manço formülünü verir. Barış Manço, müziğini yaparken onun alt metni için de en az müziği kadar uğraştı ve salt bir dinletiden ibaret olmayan, bir hikâyesi ve felsefesi olan eserler üretti. Kendisini sadece bir müzisyen olarak görmeyen Manço, sahnede meddahlık geleneğini sürdürdüğünü ve yaptığı müzikte Hititlerden Erzurum Baş Barı’na kadar Anadolu müziği evriminin titiz bir araştırmasının bulunduğunu dile getirdi. Daha kariyerinin başlarında “1973” yılında yayımladığı 2023 albümü ve albüme ismini veren parçanın içinde 2023 yılında çok önemli olaylar olacağının kodları vardır. Aynı albümde yer alan “Kayaların Oğlu” parçası da Cumhuriyet’in 100. yılı ile ilgili pek çok sırrı barındırır. 1982 yılında belki de yıllar sonra anlamını kazanacak bir şarkı yazdı: “Dönence.” Ancak şimdi gizemini çözebildiğimiz bir fenomen... Mustafa Kemal Atatürk ile başlayan birinci sürecin ikinci dönemi artık başlamıştır. “İkinci 19 Ata Türk Süreci” başlamadan önce Barış Manço gibi bir Sır Muhafızı’nın sırlarını frekans ve müzikle birleştirerek veda etmesi tesadüf değil, tevafuktur. Manço’nun “Ben ne çağdaş Türk ozanı, ne çağdaş Dede Korkut, ne de günümüzün Nasreddin Hoca’sıyım. Sadece 20. yüzyılda yaşamış ve o yüzyıla damgasını vurmaya çalışan bir Türk’üm!” sözü ile Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün “Bir Türk dünyaya bedel!” sözü birbirini tamamlar. Ölümünden sonra vasiyetinde yer aldığı gibi mezarına 19 harf içeren “Doğru bildiğini yaptı” cümlesini yazdırması bize Ulu Kam Barış Manço’nun Atatürk sonrası sırları seçilmiş için taşıyan 19’un muhafızı olduğunu gösteriyor.

Türk Edebiyatı birkaç yazarın ya da birkaç eserin ötesinde, kökü uzak geçmişe dayanan bir derya, biliyoruz. O geçmişin üzerinde yükseliyoruz. Okumaya, yazmaya merak duyan herkesin sırtını sıvazlayan kudretli bir edebiyat... Bize hikâyeler veren, bir bakıma hayatımızı kuran, kurtaran büyük yazarlarımız, ustalarımız. Peki onların hayatı? Kimlik bilgilerinden söz etmiyoruz; ansiklopedik bilgiden öte, gelgitleri bol, netleşme arayışında ama denedikçe silikleşen bir derin hayal. O hayale ne kadar aşinayız acaba? Yazarlarımızı ne kadar biliyoruz? Alakarga Yayınları bugünün yazarlarından, dünün ustalarının hayatlarını hayal etmelerini istedi. Hanımın Çiftliği’nin yazarı Orhan Kemal’in büyük romancılığını biliyor olabiliriz ama onu bir roman kahramanı olarak hayal ettik mi hiç? Ya da Hababam Sınıf’ının yazarı Rıfat Ilgaz’ı, milli şair Mehmet Akif, öykücülüğümüzün temel taşı Ömer Seyfettin’i? Her biri büyük bir serüvenin taşıyıcıları olan bu büyük yazarların hayatlarını hep bir örnek, masa başında dirsek çürüterek geçmiş sanmak, her şeyden önce onların varoluşlarına haksızlık olur. Hayatlarını yazsak roman olur, eh, bu elbette kimin yazdığına da bağlı. Bugünün çok değerli kalemleri, zor bir seçimle 40 usta yazarın hayatlarını romanlaştırdılar. Kimler yok ki? Ahmet Hamdi’den Yusuf Atılgan’a, Yaşar Kemal’den Fakir Baykurt’a, Nazım Hikmet’ten Ahmed Arif’e, Sabahattin Ali’den Sait Faik’e, Oğuz Atay’dan Tezer Özlü’ye, Tarık Buğra’dan Peyami Safa’ya; niceleri... Yayınevi olarak bu sürece herhangi bir müdahalede bulunmadık; tek arzumuz, metnin gerçeklere sadık kalması ama biyografinin sınırlı alanından da uzak durmasıydı. Sonuçta ortaya yarına kalacağını umut ettiğimiz muazzam bir toplam çıktı. Yazarlarımıza saygı duruşu, edebiyatımıza vefa borcu diyelim. Alakarga Yayınları olarak gurur anlarımızdan biri, destek veren tüm yazarlarımıza bin teşekkür…

Şimdiye kadar Türk köyü, Yaşar Kemal, Mahmut Makal, Fakir Baykurt gibi toplumcu yazarlar tarafından yeterince tanıtıldı bizlere. Fakat yalnız edebî bir nitelik taşıyan bu tür yaklaşımlar, yoksul Türk köyünün, bir bütün içinde değiştirilip geliştirilmesi için bilinmesi gerekli ekonomik, sosyolojik alt nedenleri bilimsel bir şekilde verememektedirler. Oysaki Türkiye’nin toplum yapısı üzerine yapılmış bilimsel araştırmaların sayısı son derece azdır, ve bu yüzden iç ve dış şartlanmaları açıklamada yetersiz kalmaktadır. Bahattin Akşit’in araştırmasının bu yöndeki eksikliği gidermede önemli bir adım olduğuna inanıyoruz. Yazarın da önsözde belirttiği gibi bu kitabın amacı: «İsmail Hiisrev, İbrahim 'fasa, Niyazi Berkes, Muzaffer Şerif ve Mü-teccel Kıray’ın açtıkları araştırma yolundan yürüyerek, toplumun somut birimler- olan köylerden bir kaçını alıp kendi için gerekli üretimden pazar için üretime geçişleri sırasındaki oluşumları incelemek ve böylece Az gelişmiş toplunı’ardaki ekonomik re toplumsal yapı değişimini ve etkenlerin işleyişini aydınlatmaktır.» 1945’de Denizli’nin Aşağı Karaçay köyünde doğan Bahattin Akşit lise devresinde daha çok edebî çerçevede kalan çalışmalar yapmıştır. Bir sosyoloji öğrencisi olarak üniversiteye girdikten sonra edebiyat çerçevesinden tamamen uzaklaşmış ve köye bilimsel açıdan yönelmeye başlamıştır. Bu kitap, Bahattin Akşit’in çeşitli köylerde yaptığı uzun süreli bir araştırmanın ürünüdür. O.D.T.Ü. Öğrenci Birliği Başkanı Ergun BANKOĞLU