En Son Eklenenler

1072 senesinde yazımına başlanan Kitâbu Dîvani Lugât'it-Türk, "cömertlikte eli açık, ihsanda merhametli Allah'a hamdolsun. ...İmdi, kul Mahmud ibn el-Hüseyin ibn Muhammed el-Kâşgarî der ki.." sözleriyle açılır. Asya içlerinden Anadolu'ya kadar uzanan coğrafyada dağınık biçimde yaşayan ve gün geçtikçe dünya sahnesinde etkilerini arttıran Türklerin kim olduğu sorusuna bir yanıt olarak yazılan kitap, tüm Türk lehçelerini bir araya getirmek amacıyla çıktığı yolda, Türklerin yaşayışlarının, inançlarının, mitlerinin ve tarihlerinin tanığı olmuştur. Sayıları "sadece Cenab-ı Hak tarafından bilinebilecek" bu Türk kavimlerinin, alt-kavimlerin, kollar ve ailelerinin kullandıkları sözcükler ve dillerini inşa ettikleri kurallar ve ilkeler, Arapça sözlüklerdeki tertip çerçevesinde aktarılmıştır. Kaşgarlı Mahmud'un özgün eseri, Arapça dilbilgisine ait sözcük özellikleri uyarınca sınırları çizilmiş sekiz kitaptan oluşur. Her kitap, sözcüğün içerdiği harf sayısına/niteliğine göre kurulan çeşitli vezinlerle belirlenen alt bölümlere ayrılmıştır. Sözcükler bu bölümler boyunca sıralanır ve dilbilgisi açıklamaları bu alt bölümlerin nitelikleri uyarınca ve-kitabın başındaki tanıtım bölümü hariç-yeri geldiğinde verilir. Eserin en mükemmel çevirisi olan ve Türk Dil Kurumu tarafından 1939-1941yıllarında yayınlanan Besim Atalay'ın 3 ciltlik "Tercüme"si, eksiksiz ve yöntemli bir çalışmanın eseridir. Bunu izleyen "Tıpkıbasım"(1942) ve "Dizin" (1943) ile 5 cilt olan bu dev çalışma,üzerinden geçen uzun yıllarda yapılan diğer çalışmalara esaslı bir temel olmuştur. 1982'de Şinasi Tekin-Gönül Tekin editörlüğünde hazırlanan, Robert Dankoff/James Kelly ortak çalışması "Compendium of the Turkic Dialects" yayınlanır. Bu, önceki "Divan.." çalışmalarını bir potada eriten görkemli bir eserdir. Bu esere ve Besim Atalay "Tercüme"sine dayanarak; çeviri, uyarlama ve düzenlemesini Seçkin Erdi- Serap Tuğba Yurteser'in yaptığı "Divanü Lugat'it-Türk" Kabalcı Yayınevi tarafından,2005'de, tek cilt iki bölüm halinde yayınlanır. 1. Bölümde, Kaşgarlı Mahmud'un 8 kitaptan oluşan özgün elyazmasındaki sıralamaları ile dilbilgisi kuralları ve açıklamaları, beraberindeki madde başları olan sözcükler (sözlük anlamları verilmeden) topluca yer almıştır. 2.Bölümde, çağdaş bir sözlük görünümünde, madde başları olan sözcükler ve anlamları A'dan Z'ye sıralanmaktadır. Kabalcı edisyonunun 1.Bölümünün, Besim Atalay "Tercüme"si Cilt-2'ye tekabül eden, 54-92 sayfaları, Ek-2 olarak bu kitabın sonunda seslendirilmiştir. "Divanü Lugat-it-Türk bir hazinedir." Besim Atalay.

İlka teyze elinde bir sepetle bizim evin kapısına dayandı mı, her şeye hazırlıklı olmak gerek. Ah benim canlarım, diye ağlamaklı bir sesle bizleri bağrına bastı ve Doğum günümde beni düşünmenize ne kadar teşekkür etsem azdır. Ne güzel bir mektup yazmışsınız! Yaşlı teyzelerinin değerini bilen benim sevgili yavrularım. Dedi. Ne diyeceğimizi bilemedik, çünkü ben teyzenin doğum günü için mektup yazmamıştım. Ayrıca da güzel bir mektup yazmış olduğumu anımsamadığım gibi, karımın şaşkın bakışlarından onun da yazmamış olduğu belirgindi.

Vergilius'un Aeneas'ında, yiğit savaşçı Aeneas rakiplerini alt ederek Latium kralının kızı Lavinia'yla evlenir ve Roma İmparatorluğu'nun temellerini atar. Destanda Lavinia'nın ne belirgin bir rolü, ne de kendine ait bir sesi vardır. Ursula K. Le Guin işte bu ihmal edilmiş karakteri alıp ona hak ettiği sesi veriyor ve büyük şairin destanında anlatmadıklarını onun gözünden, onun dilinden anlatıyor. Lavinia savaşın doğasını ve erkek-egemen toplumu sorgulayan; insanı insan, toplumu toplum yapan değerleri irdeleyen; edebiyatın gücünü vurgulayarak kurguyla gerçeklik arasındaki çizgiyi bulanıklaştıran yaratıcı bir roman: Büyük bir destanda küçük bir rolü olan güçlü bir kadının kendi destanı.

“Misafir” kelimesi çok ilginçtir mesela... “Tefsir, sefer ve misafir” kelimeleri, hepsi birbiriyle bağlantılıdır. “Kuran’ı tefsir ediyorum,” demek aslında “dünyadaki misafirliğimin anlamını yani marifeti öğrenmeye çalışıyorum,” demektir. Marifet, kendini ve Yaradanını bilmeye, tanımaya gayret göstermektir. Kâinat “büyük insan” olduğu için onda sizin içsel yolculuğunuzun izdüşümü bulunur. Bu sebeple “Şu ayet ne diyor? Bunun anlamı ne?” diye o kitap bu kitap gezmeden önce “tefsir” ne demek anlamanız lazım... Tefsir “perdeyi kaldırmak” demektir ve “sefer” kelimesiyle bağlantılıdır. Kuran senin sana yolculuğunu anlatır; algıların üzerindeki örtüleri kaldırarak “öz”üne varma seferini... Bu, enfüsünde, içsel âleminde gerçekleşen tefsirdir. Bilim ise dış âlemde, afakta ayetlerin üzerinde bulunan perdeleri kaldırmayı sağlayarak kâinat kitabını tefsir etme görevindedir. Fark etseniz de etmeseniz de dünyanızı dinler(!) ve inançlar yönetiyor. Buna rağmen siz dine alerji geliştirmişsiniz! “Misafir” kelimesiyle aynı kökten gelen “sefer” kelimesi dünyada bir yolculukta olduğunuzu işaret eder. Dünya bir köprü, hayat bir yolculuktur. Sen kendindeki Rabbine yapacağın seferde; kendine ve Yaradanına ait hakikatlerin içinden geçerken, o hakikatlerin üzerini kapatan örtüler teker teker kalkmaya başlar. Bu da senin farkındalığına sunulan her yeni bilgiyle bilinç ekranından bir perdenin daha kalkması demektir. Seferdesin... Allah’ın ilim sofrasında Misafir-Sin... (Tanıtım Bülteninden)