Dîvâni Lugâti’t-Türk’ün yazımına 1072 senesinde başlanmıştır. Asya içlerinden Anadolu’ya kadar uzanan coğrafyada
dağınık bir biçimde yaşayan ve gün geçtikçe dünya sahnesinde etkilerini arttıran bu insanların kim olduğu sorusuna bir yanıt
olarak yazılan kitap tüm Türk ve Türkmen lehçelerini bir araya getirmek amacıyla çıktığı yolunda, bu halkların yaşayışlarının,
inançlarının, mitlerinin ve tarihlerinin tanığı olmuştur. Sayıları "sadece Cenab-ı Hak tarafından bilinebilecek" bu kavimlerin,
alt-kavimlerin, kollar ve ailelerin kullandıkları sözcükler ve dillerini inşa ettikleri kaideler ve ilkeler Arapça lügatlarındaki
tertip çerçevesinde aktarılmış ve âlimâne bir terkiple sunulmuştur.
Divanü Lugat-it Türk, Karahanlı bir Türk bilgini ve edibi olan Kaşgarlı Mahmud tarafından 1072-1074 yıllarında kaleme alınmıştır. Döneminin en iyi alimlerinden sayılan Kaşgarlı Mahmud, Lugat kitabı tarzında olan bu eserini, yazdığı dönem içerisinde Arapçanın Türkçeden daha ileri bir dil olduğu savına karşın belki daha da zengin bir dil olduğunu kanıtlamak adına ortaya koymuştur. Kitabın kuruluşunda, Türkçe sözler Arapça kurallara göre tertip edilmiş, Arapça karşılıklarıyla anlamlarını bulmuşlardır. Mahmud eserini, yazdıktan üç yıl sonra Abbasi halifelerinden Muktedi Billah’a takdim etmiştir ki, Kaşgarlının bu davranışı Türkçe dilinin üstünlüklerinin devlet onayından da geçirilmesi olarak değerlendirilebilinir. Lugat bundan üç yüzyıl sonra Kilisli Rıfat’ın düzeltmesiyle ilk kez basılmış; 1943 yılında da Türk Dil Kurumu üyelerinden olan Besim Atalay tarafından Arapça harfler Latin harfleriyle karşılıklarını bulmuştur. Besim Atalay'ın 3 ciltlik tercümesi (1939-41) eksiksiz ve yöntemli bir çalışmanın eseridir. Bunu izleyen "Tıpkıbasım" ve "Dizin" ile 5 cilt olan bu dev çalışma, üzerinden geçen uzun yıllarda diğer çalışmalara esaslı bir temel olmuştur. 1982'de, Şinasi Tekin-Gönül Tekin editörlüğünde hazırlanan Robert Dankoff/James Kelly ortak çalışması "Compendium of the Turkic Dialects" yayınlanır. Bu, önceki çalışmaları bir potada eriten görkemli bir eserdir. Bu esere ve Besim Atalay çevirisine dayanarak, çeviri, uyarlama ve düzenlemesini Seçkin Erdi-Serap Tuğba Yurteser'in yaptığı "Divanü Lugati't-Türk", Kabalcı Yayınevi tarafından 2005'de iki Bölüm halinde yayınlanır. 1.Bölümde, Kaşgarlı Mahmud'un 8 Kitaptan oluşan özgün elyazmasındaki sıralaması ile dilbilgisi açıklamaları ve ilgili bölümlerdeki madde başı olan sözcükler topluca verilmiştir.2.Bölümde ise, çağdaş bir sözlük görünümünde madde başları olan sözcükler ve açıklamaları A'dan Z'ye sıralanmaktadır. Kabalcı edisyonunun 1. Bölümünün, Besim Atalay çevirisi Cilt-1'e tekabül eden ilk 54 sayfası, Ek-1 olarak bu kitabın sonunda seslendirilmiştir.
