En Çok Görüntülenen Kitaplar

Onun dünyası soluk soluğa bir aşkın peşinde koşmakla geçmişti. Sahte bir sevgiliyle, gerçek bir aşk fırtınası kasıp kavurmuştu bütün ruhunu. Çocukluk aşkı, gençlik aşkı ve tüm hayatı... Hepsi tek kişiye bağlıydı; Tufan! Peki kimdi Tufan? Bir seri katil mi? Bir şizofren mi? Bir psikopat mı? Yoksa bir sahtekâr mı? Belki de onu gerçekten seven masum bir âşıktı sadece. Peki o zaman bütün o kaçışlar, kovalamacalar, aldatmalar, yalanlar, esrarengizlikler neyin nesiydi? Her geçen gün yaşadığı başka bir olayla şok olmaktan yorulmuştu artık. Kafası karmakarışıktı. Anlayamıyordu. Hatırladığı tek şey bir gün bütün bu düğümü çözeceğine yemin ettiğiydi. Emin olduğu tek şey de ne olursa olsun bu adamı ölürcesine sevdiğii... Aşk, hiçbir romanda bu denli yakıcı bir ölüm çemberi içinde kıvranmamıştı.

Ürgüplü Mustafa Hayri Efendi, 30 Ekim 1918’de Mondros Mütarekesi’ni imzalayan Ahmet İzzet Paşa kabinesinde Adliye nazırıdır. Mütarekeden sonra kabinenin istifası ve İttihat ve Terakki’nin kendini feshetmesiyle siyasi hayatı fiilen sona eren Mustafa Hayri Efendi, Aralık ayında Beşinci (Siyasi) Şube tarafından sorguya çekilir ve 10 Mart 1919’da hasta hasta evinden kaldırılarak İttihat ve Terakki’nin diğer ileri gelenleriyle birlikte Bekirağa Bölüğü’ne sevk edilir. Damat Ferit Paşa kabinesi tarafından, tutuklu diğer İttihatçılarla birlikte 22 Mayıs’ta İngiliz ve Fransız askerlerinin gözetimine teslim olunan Mustafa Hayri Efendi ve arkadaşları 28 Mayıs’ta apar topar Princess Ena vapuruna bindirilerek Malta’ya sürülür. Malta’dan ayrıldığı 18 Kasım 1920 tarihine kadar tutuklu kaldığı yaklaşık bir buçuk sene boyunca refikası uniseHanım’a, oğulları Suat, Münip ve Hakkı beylere gönderdiği mektuplarda esaret hayatının güçlüklerinden bahseder, ailesine sürekli nasihatlerde bulunur. Devrinin kilit adamlarından olan Şeyhülislam Ürgüplü Mustafa Hayri Efendi’nin, Meşrutiyet, Büyük Harp ve Mütareke Günlükleri’nde yer alan Malta’daki esaret hayatına dair kayıtları ile birlikte bu mektupların, İkinci Meşrutiyet devrinde ülkenin kaderini şekillendirmiş ve bazıları daha sonra Cumhuriyet devrinde dehizmet görmüş kadroların ne bedeller ödediğini gözler önüne sereceğini ümit ediyoruz. Ürgüplü Mustafa Hayri Efendi (1867-1922) Kökleri Karamanoğullarına kadar inen ilmiye sınıfı mensubu bir ailede doğdu. Temel eğitimini Ürgüp ve Sivas’ta tamamladıktan sonra 1895’te İstanbul’da Fatih’teki Başkurşunlu Medresesi’nden ve 1897’de Darülfünun Hukuk Şubesi’nden mezun oldu. İmparatorluğun dört bucağında adli görevlerde bulundu. Tahminen 1906-1907’de İttihat ve Terakki’ye katıldı. 1908’de Niğde’den mebus seçildi. Adalet ve Evkaf nazırlıklarının yanı sıra Şûra-yı Devlet reisliği yaptı. 1914’te şeyhülislam oldu. Osmanlı İmparatorluğu’nun Birinci Dünya Harbi’ne girmesine dinen cevaz veren Cihad-ı Ekber Fetvası’nı hazırladı. İşgal döneminde sürüldüğü Malta’dan Kuva-yı Milliye ve Hint Müslümanlarının girişimleri sonucu kurtuldu. Vatana döndükten sonra Mustafa Kemal Paşa’nın siyasete davetini kabul etmedi. Memleketi Ürgüp’te vefat etti.

Birinci Kitap Hoşgörü Üzerine (De Clementia), Nero'dan günümüze tüm yöneticilere bir ithaftır. İmparatorlar hoşgörüleriyle hatırlanır ve itibar kazanırlar; zalimlikleriyle değil. Romalı hatip Lucius Annaeus Seneca'nın sözleri günümüzde yankı bulacak bir bilgeliğe ulaşır: "Zira kimse bir maskeyi uzun süre taşıyamaz, uydurma şeyler çabucak kendi doğalarına geri döner; şöyle diyeyim, temelinde doğruluk yatan her şey zeminden boy atar, zamanı geldiğinde de daha büyük, daha iyi olarak ortaya çıkar." Stoacı yaşam felsefesinin öğütlediği üzere doğada nasıl bir denge ve uyum aranıyorsa, yöneticiler ile halk arasında da hoşgörü, akıl ve adalet temelinde benzer bağlar kurulmalıdır. İkinci kitap Ruh Dinginliği Üzerine (de tranquillitate animi)'de ise gerçek mutluluğun kapısı aralanmaya çalışılır. Stoacı düşüncenin temel ilkeleri esasında her birey için kaçınılmaz ruhani alıştırmalardır, yapılması gereken günlük erdemlerdir: Bir insanın diğer insanlara karşı görevlerini bir yükümlülük olarak üstlenmesi ve böylece kendisini sınaması gerekir. Arkadaşlık ruh dinginliğine katkıda bulunur; çok büyük servet ise ona zarar verir. İnsanın kendi gereksinimlerine sınır koyması gerekir. Bilge kişi ölümü hiçe sayar ve her şeye hazırlıklı olur. Aksilikler kuruntu etmeden, anlayışla karşılanmalıdır. İnsanlara düşman olmamak, olağan kusurları gülerek karşılamak ve zihin için gerekli olan dinlenmeyi hiç unutmamak gerekir: "Sık sık da kendi içine çekilmelidir insan; çünkü birbirine benzemeyenlerin arkadaşlığı uyumlu bağları kargaşaya sürükler ve yeni zaaflar uyandırır, ruhta bulunan ve tümüyle iyileştirilemeyen zayıf her ne varsa bunları kötüleştirir. Bununla birlikte şu iki şeyin birbiriyle harmanlanması ve sıra ile yapılması gerekir: Yalnızlık ve kalabalığa katılma. Yalnızlık bizim insanlara karşı özlem duymamıza sebep olur, kalabalık ise kendimize karşı özlem duymamıza ve biri diğeri için çare olur: Yalnızlık, kalabalığa karşı duyulan nefrete, kalabalık, yalnızlıktan duyulan bıkkınlığa çare olur." (Tanıtım Bülteninden)

"Hürriyet sükûtta gizlidir, sükût yalnızlıkta! Özgür olmayı seçenler kelimelerin yükünden vazgeçenlerdir. Her türlü ses bağdır. Ve her bağ kelimelerden bir ağ kurar insanın dört bir yanına. Bütün bağlardan kurtulacak kadar özgürlüğe meftun olanlar susmalı mıdır? Evet. Onun içindir tasavvuf ehlinin halvete çekilmesi ve onun içindir sükûtu sözden yüce tutması. Özgürleşmek, insanın kendi özünün derinlerinde kulaç atmasıysa eğer önce kelimelerin yükünden kurtulunmalıdır. Kelimeler yüktür. O hiç bir şeyi anlatmaya gücü yetmeyen kelimeler."