En Son Eklenenler

Çocukluğumuzda ya da yeniyetmeliğimizde okuduğumuz bir öykü bazen bizi beş-on yaş birden büyütür. Kimi zaman edebiyat hayattan önce öğretir. Günümüzün on iki yazarı, Türk edebiyatından kendilerini büyüten on iki öykü seçip bu izleği derinleştiren birer deneme yazdılar. Böylelikle her denemeyi bir öykünün izlediği bu özel kitap oluştu. Hem bir seçki niteliğinde, hem de bir bağlam çevresinde oluşturulmuş bir tasarım kitabı olarak da görülüp okunabilir. Refik Halit Karay, Ömer Seyfettin, Sait Faik, Sabahattin Ali, İlhan Tarus, Orhan Kemal, Cihat Burak, Vüs'at O. Bener, Oğuz Atay, Osman Şahin'in öyküleri üzerine Füsun Akatlı, Selim İleri, Fatih Özgüven, Cemil Kavukçu, Ayfer Tunç, Hasan Ali Toptaş, Sırma Köksal, Sema Kaygusuz, Faruk Duman, Necati Güngör, Jaklin Çelik ve Nurdan Gürbilek yazdılar.

Nâzım Hikmet’in tiyatrosu, şiirinin gölgesinde kalınmaksızın, bu tür önyargıların etkisinden sıyrılarak, tiyatro sanatının özgül duyarlılığıyla kavranmalıdır. Böyle bağımsız yaklaşıldığında Nâzım’ın tiyatro sanatımızı dünyaya taşımada dayanabileceğimiz oyun yazarlarımızın en önde gelenleri içinde olduğu da görülecektir. Nâzım’ın tiyatrosunun klasik olarak değeri, onun ürünlerinin taşıdığı güncelliklerde, genel insansal ve ileriye dönük sürekli tazelikte yatmaktadır. Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfı, 13-14 Ekim 1995 günlerinde, Nâzım’ın tiyatrosunu konu alan bir yuvarlak masa toplantısı düzenledi. Bu toplantıyla, ülkemizde belki de ilk kez bir tiyatro yazarımızın konu alındığı, alışık olmadığımız bir tiyatro etiği tartışması gerçekleştirildi.

Sonunda ben onlara taşra mesenleri unvanını verdim, neredeyse bir karnaval nişanı gibi; benim bu acı şakamı ciddiye almışlardı. Esaslı yolculuklar yapıp bu esaslı yolculuklarda her açıdan kendilerini düzeltebileceklerden, akla gelebilecek en esaslı yolculukları yapabilecek paraları da varken, zamanlarını ve dolayısıyla onlara yılların, o birinci sınıf denen şeyi kopya etmek ile, aristokrat olma isteği ile geçirdiler. Aristokrat kopyacıları olarak, kuşkusuz iyileşmek istemedikleri için, hiçbir şeyin onları iyileştiremeyeceği aristokratlık kaçıklıkları içinde mahvoldular, diye düşündüm." Odun Kesmek, yaşanmış zamanlar arasındaki gelgitlerle bir hesaplaşmanın ağır gerçekliğinde anlatımın derinliklerine çekici bir davet. Thomas Bernhard, kendisinin tüm halleriyle baş döndürücü bir saydamlıkla yüzleşirken, Viyana sanat çevrelerinin ikiyüzlülük ve yapaylıkla örülü dünyasının üzerine bir dostunun intiharının açığa çıkardığı öfkeyle gidiyor. Thomas Bernhard, "rahatsız" varoluşunun ötesindeki düzlüklerin genişliğinde bir açıklık.

Şimdi "burnunun dikine gitmeyen" kültürler düşünsün! Kokular Kitabı'nın Kültürler durağına hoşgeldiniz... Uygarlığımızın kokusu çıktığına göre -artık söylemeye hacet yok ama- koku denince Türkiye'de akla gelen ilk isim; Vedat Ozan'a kulak vermekte fayda var. Sanki burnumuz yokmuş gibi kurduğumuz uygarlıktan gelen "kötü kokular" muhtemelen hayati tehlikelere işaret ediyor. Bununla ve parfümle kurulan kültürlerin haritası açılıyor önünüze! Paris'in saray alemlerinden Mısır Çarşısı'na, yağmurlu kadınlardan Kanuni'nin pamuğuna, Roma'nın helalarından Çinlilerin tütsülerine, rüzgarın çocuklarından Medicilere dek akılalmaz bir coğrafya... Üstelik -elbette- sayısız "lüzumsuz bilgi" eşliğinde! Hayd'ın senfonilerinden Duchamp'ın pisuarına, bebek İsa'nın ziyaretçilerinden çağdaş sanat müzelerine, Kafka'nın aşkından James Joyce'un bıyık fincanına, mesenlik müessesesinden tütsülü saatlere dek, kültürlerin vazgeçilmez unsurları olan sanatın ve zanaatın akla hayale gelmedik ayrıntıları, hikayeleri... Uygarlığın kokusunu almaya ve kokunun uygarlığına hazır olanları, sayfaları çevirmeye davet ediyoruz. Not: Cinsiyet farkı gözetmeksizin! Okuyan anlar:) Siz bu cildi okuyadurun, biz de bu sırada Lezzetler cildini hazırlayalım! "Bizim toplumumuzda üzeri örtülü geçen ve bastırılmış koku duyusunu, daha açık ve belirgin halde ele alındığı uzak kültürlerin örnekleriyle birlikte düşününce belki daha farklı algılayabilir, maalesef uzak kaldığımız duyusal çeşitliliğin ayırdına varabiliriz."