En Son Eklenenler

Psikanaliz bir bilim mi, bir inanç sistemi mi yoksa iyi pazarlanmış bir efsane mi? Bilim bir inanç sistemine, bir adam bir kült figürüne dönüşürken geriye ne kalır? Psikanalizin kurucu figürü Sigmund Freud’un çevresinde dönen entelektüel ve kişisel ilişkiler ağına dair çarpıcı bir anlatı. Guru, Pazarlamacı, Şüpheci Freud’un etkisini yalnızca kuramsal düzeyde değil, bir kültür fenomeni olarak ele alıyor. Freud’un takipçisi ve propagandacısı Ernest Jones ile eleştirmeni Wilfred Trotter arasında şekillenen bu kitap, fikirlerin sadece içerikleriyle değil, kimler tarafından nasıl yayıldığıyla da ilgili. Guru, Pazarlamacı, Şüpheci psikanalizin kurucu figürü Sigmund Freud’u ve onun etrafında dönen düşünsel, duygusal, bazen de manipülatif ilişkiler ağını masaya yatırıyor. Bu çarpıcı anlatının merkezinde üç adam var: Freud’un kendisi, onun sadık takipçisi ve halkla ilişkiler yüzü olan Ernest Jones ve Freud’a yakınlığına rağmen onun yöntemlerine şüpheyle yaklaşan Wilfred Trotter. Bu, sadece üç adamın hikâyesi değil; yirminci yüzyılın başında fikirlerin, bedenlerin ve arzuların nasıl biçimlendiğine dair bir kültürel tarih. Tıbbın, edebiyatın ve entelektüel elitin Freudculuk etrafında nasıl hizalandığını –ve zaman zaman bu hizalanmanın nasıl bir akıl tutulmasına dönüştüğünü– gözler önüne seriyor. Seamus O’Mahony, doktorluk geçmişinden gelen keskin gözlemlerle, Freud’un çevresindeki entelektüel çevrenin narsistik dinamiklerini, psikanalizin doğuşunun arka planındaki güç ilişkilerini ve “seks”in bu büyük anlatıdaki yerini ironi dolu ve akıcı bir dille anlatıyor. Bilimsel ilerleme ile kişisel hırsların birbirine nasıl karıştığını gösteren kitap, aynı zamanda “bilgi”nin nasıl kurulduğunu, kimlerin bu bilgiyi meşrulaştırdığını sorguluyor. O’Mahony’nin mizahi ama bir o kadar da keskin üslubu, psikanalizin bir inanç sistemine nasıl dönüştüğünü, Freud’un fikirlerinin neden bu kadar yaygınlaştığını ve gerçekte ne kadar sorgulandığını açığa çıkarıyor. Bu kitap Freud’a körü körüne bağlı olanlar için değil; onun etkisinin büyüklüğünü kabul eden ama bu büyüklüğün nasıl inşa edildiğini merak edenler için. Guru, Pazarlamacı, Şüpheci bir adamın (Freud’un) dehasını ve zaaflarını, onun etrafında kurulan inanç sistemini ve bu sistemin taşıyıcılarını inceliyor. Freud’u tanıyorsunuz; belki seviyorsunuz, belki de eleştiriyorsunuz ama bu kitabı okuduktan sonra onu neden tanıdığınızı da yeniden düşüneceksiniz. Bu kitap sizi sadece Freud’un fikirleriyle değil, fikirlerin nasıl dolaşıma sokulduğuyla da yüzleştiriyor. Çünkü bazen en büyük fikirler, en iyi pazarlananlardır.

Müslümanlar iyi bir müslüman olmayı, ilk görev olan Allah'ın hükümranlığını yeryüzünde gerçekleştirmek olarak gördükçe ve bu vazifeyi yerine getirme gücünü kıldıkları namaz, gittikleri hacc ve tuttukları oruçtan aldıkça, birkaç on yıllık bir süre içinde, İndüs nehrinden, Atlantik okyanusuna kadar milyonlarca erkek ve kadını kendi imanlarına kazandırdılar. İyi bir müslüman olmanın, kendini yalnızca ayin ve ibadetlere vermek ve artık Allah yolunda yaratıcı çabalarda bulunmamak demek olduğuna inanmaya başladıkları zaman ise, bu harikulade çiçekleniş ve yükseliş solup düştü. İslam, tarihin aktif öznesi olma niteliğini yitirdi. Sonunda yabancı istilacıların ve sömürgecilerin ellerinde bir nesneye dönüştü.

Kara Durası, Gölpazarı'nın Karaahmetler köyünden Yahyalar sülalesinin kuşaktan kuşağa aktarılan tanıklıklarından doğan bir romandır. Babam İsmail Çınar, yıllar önce geçirdiği trafik kazası sonrası görme yetisini yitirmesine rağmen, ekran okuma teknolojileriyle yeniden üretmenin yolunu buldu; hafızasını ve hayal gücünü büyük dedesi Molla Mehmet ve dedesi Koca Hüseyin'den dinledikleriyle harmanlayarak bu anlatıyı yazıya döktü. Babam trafik kazası geçirdiğinde ortada henüz kişisel bilgisayar bile yoktu. İnternet daha icat edilmemişti. Yirmi yılı aşkın bir süre sonra, 2006 yılında Boğaziçi Üniversitesi'nin görme engelliler için kurduğu GETEM'i (Görme Engelliler Teknolojik Eğitim Merkezi) keşfettiğimde, babama bilgisayardan sesli kitap dinleme imkanından bahsettim. Çok heyecanlandı. O günden bugüne GETEM platformunda yüzlerce kitap okudu. Önce ekran okuma teknolojilerini kendim öğrendim, sonra babama nasıl öğretebileceğimi düşündüm. Bir laptop aldık, gerekli programları kurduk ve basitçe anlatmaya çalıştım. Ama aslında ben pek bir şey yapmadım. O, tüm gün bilgisayarda vakit geçirerek inanılmaz bir hızla kendi kendine öğrendi. Word'de kısa metinler yazmaya başladı, ardından bir hikaye yazmaya karar verdi. Sabah erkenden kalkıyor, tüm gün yazıyordu. Bazen sayfalarca yazıyor, yanlışlıkla tek bir tuşa bastığı için her şey siliniyordu. Ama o, inanılmaz bir sabırla baştan tekrar yazabiliyordu. Bir gün "Yazmayı tamamladım" dedi. Bilgisayarında 10 tane Word dosyası vardı. Her biri bir bölüm. Bana sadece redaksiyon yapmak ve dijital yayına hazırlamak kaldı. Şimdi sizinle paylaştığımız bu kitabın içinde yatan emek ve adanmışlık bana büyüleyici geliyor. Umarım sizler de okumaktan keyif alırsınız. — Naim Çınar

Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi (AÖF) Endüstri Sosyolojisi Dersi Ünite Özetleridir.