En Son Eklenenler

9 Eylül 1922'de, Türk ordusunun İzmir'e girişinin ardından, Başkumandana güvenli bir karargâh arayışındaki kurmayları, Gazi Mustafa Kemal Paşa'yı Göztepe'deki Uşakizade ailesinin köşküne götürdüler. Ailesi yurtdışında olan ve köşkte babaannesiyle birlikte kalan Latife Uşşaklı 14 Eylül'den itibaren Gazi Mustafa Kemal Paşa'yı köşkte ağırladı. 16 gün süren ve 30 Eylül 1922 tarihinde sona eren bu misafirlikte köşk, "Mudanya Ateşkes Antlaşması" çalışmalarına sahne oldu. 17 Aralık 1922 tarihinde, Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın annesi Zübeyde Hanım, sağlık sorunları nedeniyle ve Latife Hanım'ı da görmek amacıyla İzmir'e gitti. Uşakizade ailesine ait köşkte (günümüz Karşıyaka Belediyesi'ne ait Latife Hanım Anı Evi) 28 gün Latife Hanım'ın konuğu olan Zübeyde Hanım, 14 Ocak 1923 tarihinde vefat etti. 27 Ocak 1923 günü, Karşıyaka Osman Ferit Camii avlusundaki annesinin mezarına ziyarete gelen Gazi Mustafa Kemal Paşa, mezar başında annesinin çektiği eziyetleri uzun uzun anlatmış, sözlerini şöyle tamamlamıştır: "Annem benim yüzümden vefat etmiştir. Annem, Karşıyaka'nın kalbinde yatmaktadır." (Tanıtım Bülteninden)

Erzurum’da küçük, mutlu bir dünyası vardı Ali’nin. O yaz, babasının tayini İstanbul’a çıkınca, kararıverdi o minik dünya... Yapayalnızdı Ali. Eski okulunu, öğretmenini, arkadaşlarını çok, ama çok özlüyordu. Acaba, yeni arkadaşlarıyla yeni öğretmeni de aynı derecede sevebilecekler miydi onu? Hiç ummadığı bir anda, pırıl pırıl bir "Sevgi Yolu" açıldı önüne... Tüm sevgisini döktü o yola. Sevgi dolu yüreğini, o yüreğin içindekileri paylaştı sevdikleriyle. Başarmıştı! Sevgi çiçekleriyle bezeli o yolda el ele, hep beraber yürüyebilirlerdi artık...

İçine kapanık ve karamsar bir yazara yakışmayacak derecede iyi yüzerim. Edebiyat dünyası olarak Sarıyer sahiline insek, diğer yazarlar mıy mıy oturup etrafa utangaç gözlerle bakarken ben ağzımda sigara ile havada takla atıp suya dalarım yada koşarken birden havada döner hazırolda asker selamı vererek kaybolurum derin mavilikte. Yüzeye çıkınca dalarken ağzımın içine hapsettiğim sigaramı bir dil hareketi ile tekrar çıkarır, sahilde duran Türk Edebiyatı’nın şaşkın bakışları eşliğinde içmeye devam ederek yüzerim. Sonra çıkar banktaki ayakkabımın, çorabımın, kotumun yanına oturmuş şairleri, yazarları kaldırıp banka boylu boyunca uzanır öyle yaparım betimlemelerimi, sosyal tespitlerimi; anlatırım insan hikayelerini… Benim için yazarlık ayrı, sahiller iti olmak ayrıdır. Bundan ne utanırım nede gocunurum çünkü sahilde büyüdüm ben.

"Hür Şehrin İnsanları" ölümünden sonra Kemal Tahir'in 'sarı defterleri' arasında bulunmuş bir romandır. Yine de Kemal Tahir'in "Hür Şehrin İnsanları"nı 'bitmiş' bir eser saymadığını sağlığında yayınlamayışı kadar, eserde geçen bazı olayları ve kişileri, başka romanlarında, sözgelişi "Yol Ayrımı" ve "Kurt Kanunu"nda kullanmış olmasından da bellidir. Zaten, otobiyografik niteliği ağır basan bu yapıt, zaman olarak, adını andığımız iki romanın yerleştirildiği dönemi kapsamaktadır. "Hür Şehrin İnsanları", bu perspektif içinde okunmalıdır ama, bu biçimde bırakılmış da olsa, Kemal Tahir'in bu romanında yazarın kendisine özgü anlatımı, atmosferi ve kişileri, sağlam bir öyküleme düzeni içinde sergilenmekte; eserin bütünü, kurtuluştan sonraki canlı ve hareketli bir kesiti gözler önüne sermektedir.