Yazara Gore Listeleme

“Dışarıdan ve yukarıdan bir bakışın ‘mutlak aşağı’ olarak gördüğü Çingenelerin de Bourdieu’nün deyişiyle ‘egemenlerin gırtlağıyla konuştuklarını’ ve kendilerinin en aşağısına yerleştirildiği hiyerarşide daha da aşağı konumlar tarif ettiklerini görüyoruz. Medyatik ve güya romantik bakışın ürettiği ‘Roman’ imgesini sahiplenenlerin ‘Çingeneleri’ –muğlak ve kararsız bir şekilde de olsa– kendilerinden daha aşağı görmeleri bunun en dramatik biçimidir.” Necmi Erdoğan Çingene, Roman, esmer vatandaş, şopar... Varlıkları hep bilinen ama dünyaları nadiren inceleme konusu olan, topluluk adları üzerinde bile bir uzlaşma bulunmayan bir etnik grup... Derya Koptekin, İzmir’in “Çingene mahalleleri”ndeki sosyal hizmet merkezlerinde yıllarca çalışmış, günlerini Çingene/Roman çocuklarla iç içe geçirmiş, “sahayı da bilen” bir psikolog olarak özellikle çocuklara yöneliyor ve bütün sorularını onlar hakkında bildiğimizi sandığımız tüm klişeleri bir yana bırakarak soruyor; cevabı onların seslerinde arıyor: Kendilerini hangi gruba ait görüyor, etnik gruplarını hangi isimle adlandırıyorlar? Hayalleri, beklentileri neler, ne tür ayrımcılık örnekleriyle karşılaşıyorlar? En önemlisi, Türkiye’nin ötekilerinden olan Çingene/Romanlar, kendi kimliklerini hangi ötekiler üzerinden kuruyor, toplumsal hiyerarşide kendilerini nasıl konumlandırıyorlar? Biz Romanlar Siz Gacolar ile Derya Koptekin, “Gacoların” hep teğet geçtiği, baktığı ama görmediği bu dünyaya ışık tutuyor.

Bir bölgenin yıllar içinde oluşan kimliğini yansıtan tarihî eserler, şüphesiz o mahallin yaşanmış bir belleğidir. Her köşesi tarihî yapılar ve kültürel öğelerle dolu mekânlar, geçmişi merak edenleri bütünüyle kendisine çeker; onlara birşeyler anlatır. Özellikle genç nesiller atalarının izlerini ve kültürel değerlerini o eserlerde bulmaya ve tanımaya çalışır. Bu somut ve görsel değerler bizimle geçmiş arasında duygusal ve anlamsal bir bağ oluştururlar. Bu anlamda bir yerin tarihi ve kültürel değerlerini tespit etmek ve bunlara ilişkin bir katma değer üretmek oldukça önemlidir. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tarih Bölümü bu hedef doğrultusunda çeşitli projeler yapmaktadır. Çardak Kitâbeleri çalışması da bu amaçla ortaya çıkmıştır. Bu çalışma ile Çanakkale iline bağlı Çardak kasabasının 1460’lı yıllardan ‎Cumhuriyetin başlarına kadar tarihlendirilmiş yüzey üstündeki mezar taşları ‎tespit edildi ve envanter kayıtları çıkarıldı. Üç bölümden ‎oluşan kitabın birinci bölümünde Çardak’ın Osmanlı’nın ‎kuruluşundan günümüze kadar süren tarihi hakkında bilgi verildi. ‎Bu konu hakkında zaman zaman Osmanlı arşiv belgelerine müracaat ‎edildi. İkinci bölümde Çardak beldesi belediye sınırları dahilinde ‎bulunan kitâbeler sıralandı. Bu bağlamda her bir kitabenin varsa ‎kabrin fotoğrafı çekildi. İmlası çok kötü durumdaki bir çok taşın ‎estampajı alındı; ancak gerekli olması halinden kitabe çevirilerinin ‎yanına estampaj konuldu. Her bir şahidenin fiziksel niteliği ‎hakkında bilgi verilip yazıların birer kopyası çıkarıldı.‎Üçüncü bölümde bu mezar taşlarından elde edilen veriler ‎tablolar yapılmak suretiyle ayrıntılı bir şekilde değerlendirildi. ‎

Eylül 1913. Birinci Dünya Savaşı arifesinde tüberkülozdan mustarip Mieczysław Wojnicz tedavi amaçlı Görbersdorf kasabasındaki bir sağlık merkezine, Avrupa’nın dört bir yanından hastaları ağırlayan Beyler Konukevi’ne gelir. Her gün hastalarla yemek salonunda toplanıp dönemin büyük meselelerini tartışırlar: Savaş çıkacak mıdır? Monarşi mi yoksa demokrasi mi daha iyidir? Şeytanlar var mıdır? Kadınlar doğuştan aşağı varlıklar mıdır? Bu sırada konukevinde ve çevresinde tuhaf şeyler ardı ardına yaşanmaktadır. Birileri ―ya da bir şey― onları izliyor, bu kapalı dünyaya sızmaya çalışıyordur. Erkekler konukevinin çevresinde yaşanmış tuhaf olayları dinledikçe günbegün korkularına yenik düşerler. Wojnicz hem kendi gerçeklerini hem de dört yanını kuşatan uğursuz güçlerin gizemini çözmeye çalışırken onların bir sonraki hedeflerini çoktan seçtiklerini fark etmez. Olga Tokarczuk okurunu ilk sayfasından itibaren yükselen ritmi ve gerilimiyle merak uyandırıcı, büyülü ―yer yer rüya gibi― bir yolculuğa çıkarırken insan varoluşunun temel sorunlarını ve toplumsal cinsiyet rollerini masaya yatırıyor. Büyülü Dağ’ın yayımlanmasından bir asır sonra Olga Tokarczuk, Thomas Mann’ın topraklarını yeniden ziyaret ediyor ve doğa-insan, yaşam-ölüm gibi izlekleri felsefesiyle harmanlayarak bu topraklara sahip çıkıyor. Empusyon, Olga Tokarczuk’un Nobel Ödülü’nden sonra merakla beklenen ilk romanı… “Muhteşem bir yazar.” ―Svetlana Alexievich “Tokarczuk ile birlikte, Nobel sadece bir kadın yazarı seçmedi, yüzyılının sesini seçti. Olga Tokarczuk, şiirsel üslubu ve akılda kalan hikâyeciliğiyle dönemine iz bırakan bir yazar.” ―Didier Jacob, L’Obs “Empusyon, sadece kadın şovenizminin bir eleştirisi olarak değil, aynı zamanda modern toplumlarda dayatılan toplumsal cinsiyet rolleri aracılığıyla insanları hâlâ damgalayan baskı biçimlerinin bir eleştirisi olarak da okunabilir. Bu roman, okuru kendini güvende hissetmeye alışkın olduğu alanların çok ötesine taşıyan bir hayal dünyasına davettir.” ―Onet Kultura

“Biz ölürken dünya suskundu.” Chimamanda Ngozi Adichie, sinemaya da uyarlanan bu olağanüstü romanında farklı sınıflardan, farklı kesimlerden insanların savaş ve yoksullukla kesişen hayatlarını büyük bir hünerle anlatıyor. Milliyetçiliğin, savaşın ve gelenekçiliğin karşısında aşkı, bedenlerini, özgürlüğü savunmaya çalışan kadınların hüzünlü ve ilham verici öyküleri kara kıtayı evrensel olanın orta yerine taşıyor. Feminist Manifesto’nun yazarından Baileys Kadın Edebiyatı Ödülleri’nde “En İyinin En İyisi” seçilen usta işi bir roman.