En Son Eklenenler

“Molly ve Sam, aşk yaşayan, New Yorklu bir çifttir. Sam cüzdanını taşıyan bir serseri tarafından bıçaklanarak öldürülür. Ruhu bedeni terkettiğinde ölümden sonraki yaşamı yavaş yavaş keşfetme fırsatı bulur. Ölülerin ruhlarının canlılarla aynı ortamda varolduğu ama yaşayanların ruhları göremediği bir ortamdır bu. Yardımsever bir hayalet Sam’in bu yeni durumu kabullenip alışmasına yardım eder. Genç adam artık bazı nesneleri hareket ettirebilmektedir. Ancak eski iş arkadaşı Carl’ın kirli çamaşırları ve Molly ile ilgili kötü planları gün ışığına çıktığında, canlılarla iletişim kurmanın tek yolunun bir medyum aracılığıyla mümkün olduğunu anlar. Sam’in karşısına medyumların belki de en eksantrik olanı çıkacaktır. Birden fazla film türünün klişelerini müthiş bir beceriyle eriten Hayalet, gerçekten de 1990 yılının belki de en sevilen, en sıcak filmi olmayı başarmıştır. Sayısız adaylığının yanısıra Whoopi Goldberg’in ilk Oscar’ına vesile olurken, Patrick Swayze ve Demi Moore’u da Sam ve Molly rolleriyle ölümsüzleştirmiştir.”

İnsanın dünyayı nasıl anlamlandırdığı, olayları yaşantılama şekli niteliksel araştırmacının ilgi odağıdır. Kısacası niteliksel araştırma anlamla ilgilenir, anlamı inceler. Anlam, araştırma öncesinde araştırmacının tanımladığı birtakım değişkenler üzerinden incelenmez, bir nedensellik içinde ele alınmaz yani o anlama yol açan bir sebep ya da sebepler zinciri olduğu düşünülmez, önceden varsayılmaz. Çünkü insanların kendi doğal yaşam alanları içinde olaylar ve yaşantılar gerçekleştikçe anlamları da dönüşüp değişir. Her karşılıklı konuşmada konuşmaya dahil olanlar etkileşimdeki anlamları yeniden kurarlar. İnsanların olayları birbirlerine açıklayışları anlamların yeniden yeniden kuruluş sürecine katkıda bulunur. Kısacası hakkında konuştukça, hakkında konuşulanın anlamı da değişir. Bu sebeple niteliksel araştırmacı tahmin etmek yerine sadece açıklamaya çalışır. Nitekim açıklamaların peşinden giderken hem kendisi hem de katılımcı, hep birlikte açıklamaları yeniden dönüştürmüş olurlar. Bu kitap, Türkiye’de psikolojinin insan anlayışından ve insanlara yaklaşımından radikal bir kopuş anlamına gelebilecek görüşleri dillendiriyor. Ve sözü edilen bu kopuş da epistemolojik bir duruş üzerinden ilerliyor. Bu sebeple kitabın alt başlığı olan Niteliksel Duruş, ana akım psikolojinin anlamla olan mesafeli ilişkisine karşı çıkıyor. Türkiyeli okur Türkçe’de ilk defa bu kitapta insanlara ve eylemlerine, inşa ettikleri anlam üzerinden yaklaşmanın diliyle tanışacak; bu tanışma vesilesiyle de, bu dilin ve kurduğu dünyanın ana akım psikolojinin kurduğu dünyadan ve dilden farkını görecek. Yine Türkiye’de ilk defa okur, bu coğrafyada yürütülen çalışmaları esas alan söylem analizi, anlatı analizi, konuşma analizi başlıkları altında çeşitli niteliksel yaklaşım ve analizlerle tanışacak. Psikolojide Söz ve Anlam Analizi, sadece psikoloji öğrencilerine hitap etmiyor. Psikoloji öğrencilerinin yanı sıra hem psikoloji alanında bu yolu merak edenlerin hem de diğer sosyal bilimlerde bu tartışmalı duruşu ve rotayı kendi bildikleriyle harmanlamak isteyenlerin ilgisini çekecek bir kitap.

Beş ciltlik Seçme Eserler'ini yayımlamaya elinizdeki kitapla başladığımız Hannah Arendt, post-modernist cepheden açılan eleştiri salvosundan farklı, "klasik" bir modernite eleştirisinin temel kaynaklarındandır. En önemli ve özgün çağdaş siyaset felsefecilerinden olan Arendt, düşünsel serüveninin yönünü "dünya aşkı"na "pratik hayat"a çevirmiş bir yazar. Temel kaygısı, insanın dünyaya, yani kendi yarattığı toplumsal yaşama yabancılaşmasının nedenlerini aramak. İnsanlık Durumu, onun bu arayışını en yalın biçimde ortaya koyduğu kitabı; bir bakıma Arendt'in lügatçesi. Emek, iş, eylem - temel insani etkinliklerin anlamı, özü... Özel alan ile kamusal alan, pratik hayat ile tefekkür hayatı arasındaki ayrım ve etkileşimin gelişimi... Arendt bu kavramları, insanın toplumsallaşmasının ve modernleşmesinin tarihi bağlamında inceliyor. İdealindeki Antik Yunan "polis"inden sonra, Ortaçağ ve ardından modernizmle birlikte insanın dünyaya nasıl yabancılaştığını anlatıyor. İnsanlık Durumu, aktif biçimde direndiği faşizm travmasının ardından totalitarizm denen "radikal kötülük"ü var eden şartları anlama macerasına girişmiş "sorumlu" bir aydının bir tür alternatif uygarlık tarihi anlatısıdır.

"Bir olay yazılınca zaman kaybolur ve canlanmak için okuyanın bakışını bekler..." 12 Haziran 1915 günü Nevşehir'de, bir bozkır sabahı: İğde kokuları içindeyiz, serinlikten ürpererek gözlerimizi ovuşturuyoruz. Yaşam olağan akışındadır, ölüm bu dünyaya yakışmaz görünmektedir. Oysa her şey koşup gelecek birazdan. On gün içinde devran değişecek. Hiç kimse o sabahtan sonra eskisi gibi olamayacak. Gürsel Korat Unutkan Ayna'da insanlığın soluğunu tuttuğu ve bakışlarını Anadolu'ya diktiği bir zaman parçasını anlatıyor: "Unutmanın" bazen "her şeyi eksiksiz görmek" anlamına geldiğini söyler gibi. "Bana bak" dedi Mayreni, iyice kızmıştı, "Önümüzde kaç gün var, onu bile bilmiyoruz. Belki mezarımız bile olmayacak. Belki bu çocuklar birbirinden muradını alamayacak." Mayreni'nin gözleri, ne söylediğini o an anlamış birinin şaşkınlığıyla doldu, yüzü dehşetle gerildi, sesi giderek boğuklaştı: "Belki en sevdiklerimizin ölüsünü elimize alacağız."