En Son Eklenenler

Aynı şehirdeki iki doktorun aynı hastalara farklı teşhisler koyduğunu ya da aynı mahkemedeki iki hakimin aynı suçları işleyen kişilere farklı cezalar verdiğini düşünün. Şimdi aynı doktorun ve aynı hakimin, sabah veya öğleden sonra ya da çarşamba yerine pazartesi olmasına yahut henüz öğle yemeği yememesine bağlı olarak farklı kararlar verdiğini hayal edin. İşte bu aynı olması gereken yargılardaki değişkenlik, gürültü örnekleridir. Gürültü kitabında Daniel Kahneman, Olivier Sibony ve Cass R. Sunstein; tıp, hukuk, halk sağlığı, ekonomik tahmin, adli tıp, çocuk koruma, yaratıcı strateji, performans incelemesi ve işe alma dahil olmak üzere birçok alanda gürültünün nasıl hatalar ürettiğini gösteriyor. Her ne kadar insanların yargıda bulunduğu ve karar verdiği her yerde gürültü bulunabilse de, bireyler ve kuruluşlar benzer şekilde gürültünün etkisini görmezden gelirler. Yeni fikirlerle dolu Gürültü, insanların karar verme sürecinde gürültüye ve ön yargıya nasıl ve neden bu kadar duyarlı olduğunu açıklıyor. Hepimiz düşündüğümüzden daha fazla kötü kararlar veririz. Birkaç basit çözüm sunan bu çığır açıcı kitap, nasıl daha iyi yargıda bulunabileceğimizi ortaya koyuyor.

"Ülkemizde de geniş ilgi gören Ben Nesli kitabının yazarı Jean Twenge, yeni kitabında modern toplumlarda süratle yayılan narsisizim hastalığını mercek altına alıyor. İnsan ruhunun fast food’u diye tanımlanan narsisizm, kısa vadede kişiyi mutlu ediyormuş gibi görünse de er ya da geç depresyona, toplumsal yozlaşmaya, hatta küresel ekonomik krizlere neden oluyor. Detaylı istatistiklere, vaka hikâyelerine ve kamuoyu araştırmalarına dayanan kitapta, narsisizmin en az obezite kadar sık rastlanan bir hastalık olduğuna dikkat çekiliyor. Başlıca sebepleri arasında ben-merkezli çocuk yetiştirme tarzı; Facebook, Youtoube, Twitter gibi kişinin “egosunu parlatıp vitrine çıkardığı” iletişim araçları, bankaların leblebi çekirdek gibi dağıttığı krediler ile “parlak yaşam tellallığı” yapan boyalı medya organları yer alıyor. Çok güzel, yetenekli, dolayısıyla da her şeyin en iyisine layık olduğuna dair gerçek dışı bir inanca sahip olan narsist kişi; sevgi, fedakârlık, yardımseverlik gibi değerlerle hiç ilgilenmiyor. İstekleri gerçekleşmeyince ise agresifleşiyor ve şiddete başvurabiliyor. Felsefi kökeni Descartes’in dualist (ayrımcı) düşünce tarzına, Freud’un “korku veya hazzın esiri” olan insan tasavvuruna ve ben-merkezli tüketici toplumunun mimarı olan pazarlama ve halkla ilişkiler kuramlarına dayanıyor. Çözüm ise daha fazla “biz” demekte yatıyor. Özgüvenli görünen ama aslında narsisizmin getirdiği bir ego şişmesi yaşayan yeni neslin realist bir tarafı yok. Onlardaki bu kaygı, öfke olarak; narsisizm ise yalnızlık olarak topluma yansıyor. Bu ciddi bir küresel sorun, tsunami dalgası gibi tüm dünyaya yayılıyor. Türkiye’de de bunu istatistiksel olarak görebiliyoruz. 80’li yıllarda özgüvenin desteklenmesinin önemini vurgulayan eğitim sistemi, Türkiye’de de uygulandı. Şu an büyük şehirlerdeki genç nesil, Twenge’nin kitabında anlattıklarıyla aynı durumda. Sağlam gelenek ve göreneklerimiz bizi biraz olsun korudu. Ama bu yeterli değil. Bu yüzden bir an önce Türkiye’deki gençlerimizin ne durumda olduğu ve nereye gittiğini ortaya koyacak ciddi çalışmalara başlanması ve önlemler alınması gerekiyor. Psikiyatr Dr. Mustafa Merter (Türkiye Benötesi Psikolojisi Derneği Başkanı), “Gençlerdeki Yozlaşma Türkiye’yi de Vurdu”, AKŞAM gazetesi, 26 Nisan 2009"

Bu kadarı da fazlaydı artık. Hem hayatından hem işinden sessizce yok olmak da neydi? Ne yapmaya çalışıyordu bu kız? Birdenbire ne olmuştu da böyle davranıyordu? Telefonuna hâlâ ulaşılamadığı için Yasemin’i aradı. Ne tuhaf, Yasemin’in hiçbir şeyden haberi yoktu. Ne evden ne iş yerinden ayrılıp sırra kadem bastığını biliyordu. Bu kadar telaş etmese kendisine yalan söylediğini düşünebilirdi Tamer, ancak öyle olsa polise gitmeyi teklif etmezdi herhalde değil mi?

Gülersen değişir, gülmeye devam edersen iyileşirsin. Kahkaha yalnızca bir ses değil; bastırılmış duyguların, travmaların, kaygıların dışavurumu ve iyileşmenin anahtarıdır. Çocukken ne zaman kahkahalarla gülsek bir ses yükselirdi: “Çok gülme, sonra ağlarsın!” Biz de sustuk. Neşemizi, sesimizi, bedenimizin bildiği şifayı bastırdık. Peki ya bu öğreti sadece bir uyarı değil, yıllar boyunca bizi hasta eden, yaşama karşı endişeli ve mesafeli biri haline getiren bir travma koduysa? Kahkaha Terapisi, sinir sistemi regülasyonu, nöroplastisite ve kişisel farkındalıkla geçmiş travmaların nasıl dönüştürülebileceğini anlatan içten, dönüştürücü bir yolculuk sunuyor. Bu kitapta Arzu Erensoy çocukluk kodlarını fark edişini, hayatındaki kırılma noktalarıyla nasıl yüzleştiğini, hayal ettiği her şeyi nasıl gerçeğe dönüştürdüğünü ve kahkahanın dönüştürücü gücünü anlatıyor. Gülmenin sadece bir eylem değil, bir duygu dönüştürücü olduğunu; kahkahanın sadece eğlence değil, bir terapi olduğunu fark edeceksiniz. Gül ki hayat da sana gülsün