En Son Eklenenler

Joyce, 1904'te Nora Barnacle adında bir genç kadınla tanışmıştı. (Nora Barnacle ile 1931'de, evliliğe karşı olmasına rağmen, kızının ısrarları üzerine evlendi.) Ulysses, Joyce'un kendi anlatımıyla Nora Barnacle'ı sevdiğini anladığı gün olan 16 Haziran 1904 günü Dublin'de geçer. (Romanın asıl kahramanı bir bakıma Dublin kentidir. Her yıl 16 Haziran günü Dublin'de düzenlenen "Bloomsday" yani Bloomgünü'nde, kitaptaki bölümlerde geçen yerlerin dolaşıldığı turlar düzenlenmektedir.) Konu, özünde son derece yalındır: Öğrenci Stephen Dedalus ile serbest çalışan Yahudi asıllı bir reklam toplayıcısı olan Leopold Bloom'un karşılaş(tırıl)maları. Ancak asıl anlatılan, bu iki kişinin bireysel kimliklerini aşan daha büyük bir gerçeğin parçası olduklarıdır: Stephen "sanatsal" doğanın, Bloom ise "bilimsel" doğanın temsilcileridir. Öte yandan, bu iki dışlanmış kişilik, hem Joyce hem de birbirleri için de özel bir öneme sahiptirler: Stephen, Joyce'un gençliğinin, Bloom ise olgunluğunun yansımalarıdır; Bloom, Stephen'ın, deyim yerindeyse, "manevi babası"dır vb. Ama kitabın edebiyat açısından asıl önemi, çatısının Homeros'un destanı Odysseia ile simgesel koşutluğundan ve Joyce'un kullandığı değişik teknik ve biçemlerden, özellikle de 18. ve son bölümde Bloom'un karısı Molly'nin düşüncelerinin yansıtıldığı "bilinç akışı"ndan gelir.

Yolculuk serüvenlerinin en usta yazarlarından Jules Verne, Altın Volkanı'nda, biri maceracı ve hırslı, diğeri rahatına düşkün iki kuzenin başından geçen heyecan dolu olayları anlatıyor. İki kuzen amcalarından miras kalan altın madenini görmeye Klondike'a gider. Burada altın çıkarmaya çalışırlarken, bir deprem sonucunda arazilerinin sular altında kalmasıyla planları altüst olur. Kışı geçirmek zorunda kaldıkları Dawson-City'de, ölmek üzere olan bir Fransız onlara kuzeydeki bir altın volkanının yerini açıklar. Oraya giderler ancak volkan faaliyete geçmek üzere olduğundan kratere inmek mümkün değildir. Kuzenler volkanı patlatıp, etrafa püskürecek altınları toplamak üzere planlar yaparken beklenmedik olaylarla karşılaşırlar... Verne romanlarının karakteristik özellikleri bu kitapta kendisini baştan sona hissettiriyor: Bir amaç uğruna her şeyin göze alınması ve amansız bir mücadele...

"Beni Düzgün'e iten asıl duygu nedyi biliyor musun ? Nereden bileceksin ? Hakan'a aşık olup onun evine yerleşmen ! Şaşırma ! Platonik aşklarımız, el ele tutuşmalı, öpüşmeli ilişkilerimiz dostluğumuzdan zaman çalmadığı gibi, daha da eğlenceli hale getiriyordu her şeyi. Ama sen tutup Hakan'a gittin. Kendimi büyük bir boşluğun içinde buldum birdenbire. Yurt hapishaneye, oda hücreye dönüşmüştü benim için. Her akşam firar eder gibi geliyordum arkandan. Adam bir gün olsun 'ne oluyor' diye sormadı. Neredeyse üçümüz birlikte yaşamaya başlamıştık. Sana ne kadar sıcaksa, bana da o kadar sıcak davranıyordu. Birlikte yiyor, birlikte içiyor, birlikte geziyorduk. tüm bunları yaparken, paylaşırken, senin elini tutuyor, seni öpüyordu. Sonra siz, beni bırakıp yatmaya gidiyordunuz. Sevişiyordunuz. Kimi zaman seslerinizi duyuyordum. Sana aptalca gelecek ama haksızlığa uğradığımı düşünüyordum. Bir gün biriniz, 'Sen de gelsene, diyecekmiş gibi geliyordu bana; demiyordunuz. İşte o akşamlardan birinde Hakan'ın elini tuttum, sarıldım. Yine senin yanına gitti. Keşke ben de gelseydim arkasından. Hayatımda bir kez bende çocuk olup ağlasaydım; korkuyorum deseydim, üşüyorum deseydim, o yaptığnızdan ben de istiyorum deseydim; girseydim aranıza!"

1920 sonlarından başlıyarak ... Nazım başta olmak üzre Türk sosyalistleri irili, ufaklı dergilerde, yaprakçalarda ve en kahramancası Tan gazetesinde Faşizm denen mereti kalemleriyle neşterlemişlerdir. Ama bunların içinde bir tanesi 1943 gençliğini temelden sarsmıştır. O da: Sabahattin Ali çevirisiyle Akba Kitapevinden çıkan Fontamara romanı. Bizim de o zaman yoksul bir köylü ülkesi olduğumuz için midir nedir, Faşizmi Apeninlerin yoksulun yoksulu köylüleri gözüyle görmek gözlerimizi büsbütün açmıştır... Ignazio Silone Sabahattin Bey'in de belittiği gibi içinden yeşitiği yöre halkının çilesini baştacı etmiş, o uğurda sürgünlere katlanmış bir yazardır. Bundan sonraki işleri nedense sulanmağa başlamış ve sonunda Andre Gide, Spender, Koestler gibi yazarlarla Komünist aleyhtarları kafilesine katılmıştır. Faşizmi bizlere sergilemek için Sabahattin Bey'in cıvıl cıvıl gözleriyle, sekmez sezgisiyle seçtiği bu kitap, zaten mütegallibe sultası altında inleyen bir köylülüğün Faşizmden de nasibini alınca nasıl direnç bilincini devşirdiğini anlatır.'