En Son Eklenenler

…ve kertenkeleler direniyordu. Yüzünde hiç olmayacak bir yerde kıl çıktıysa, Yıkanmış pantolonunun cebinden çıkan yüz lirayı kurtarma telaşındaysan, Bir kadının çıplak vücuduna bakmak zorunda olup da bakmaman gerekiyorsa, Rapunzel tutuklandığında canın yanıyorsa, Ağa Camii’nde Hıristiyan Shakespeare’in Yahudi Shylock karakteri bir Türk’le dile geliyorsa, “İnsan mı maymundan geldi yoksa maymun mu insandan uzaklaştı?” diye soran birine, “Onlar biraz önce el ele buradan geçti” diyebiliyorsan... Yaşam devam ediyor demektir. Ve hepsi direnen kertenkeleler sayesindedir. Kertenkeleler sağlam yoldaşlardır. Yaşlanma korkusuna, yalnızlığa, suçluluk duygusuna, kahramanlık arzusuna, kıskançlığa deva olabilirler. Hatta içinde yaşadığınız toplumla yüzleşirken şahit yazabilirsiniz bir kertenkeleyi. Bazen de hiç yaşanmamış bir maziden hikâyeler anlatırken avutur gibi yapıp incitiverirler kalbinizi. Kertenkelelerden ayırmayın gözünüzü.

12 Eylül 1980 darbesinin Türk-İslam sentezci yüzü, Atatürkçülüğe yapılan vurguya rağmen, sayıları hızla artan imam hatip liselerinde, zorunlu din derslerinde kendini göstermeye başlamıştı. Laikliğin güvencesi olarak görülen ordunun eliyle siyasal İslam’ın köşe taşları döşeniyordu. 12 Eylül’ün dini ideolojisi, Türkiye’nin uzak bir köşesinde, Dersim’de, bütün şiddetiyle hissediliyordu. Vali Kenan Güven’in bizzat başlattığı ve fiilen içinde olduğu İslamlaştırma seferberliğinde, Alevi köylerine cami yapılıyor, Alevi çocukları batı illerindeki Kuran kurslarına ve imam hatip okullarına gönderiliyordu.

"Şimdi Selanik’teyim. Babamların evinin önündeyim ama ev orada değil; mezarlarının üzerindeyim ama mezarlar orada değil; Yeni Cami’deyim ama orası artık cami değil; büyükbabamın tren istasyonundayım ama orası artık tren istasyonu değil; Terakki Mektebi’nin önündeyim ama orası artık Terakki değil! Şimdi Selanik’teyim, hem Müslümanım hem Yahudiyim, ne Müslümanım ne Yahudiyim. Kendisine, “Ben ben değilmişim, bir benim haberim olmamış,” dedirten sırrı 40 yaşındayken öğrenen; mezar taşlarında, mektuplarda, kitaplarda, hayatta kalan akrabalarının hikâyelerinde geçmişini aramaya başlayan “dönme” F. Nihan Hassan’ın öyküsü elinizdeki… Büyükbabası İbrahim’in peşinden Selanik Tren İstasyonu’na, babaannesi Fahriye’nin peşinden Bağdat’taki kumaş çarşılarına, büyük teyzesi Nihan’ın peşinden İkinci Dünya Savaşı Avrupa’sına, anneannesi Sabiha’nın peşinden Pendik’teki tuhafiye dükkânına giden Nihan’la birlikte biz de, bugünün Türkiye’sinde artık 60 yaşlarında bir kadının, kendisinden sır gibi saklanan aile hikâyesini baştan yazmasına tanık oluyoruz. Hayatta kalabilmek için inancını gizleyen Selanikli Yahudi bir ailenin gerçek hikâyesini anlatan Dönmek, dönemin mübadele ve savaşlarla geçen gündelik hayatını, saklı kalmış bir geçmişin içinden çekip çıkarıyor ve damıttıklarını alışık olmadığımız bir perspektiften sunuyor."

Geçmişi, nedenini hatırlayamadığı bir kimsesizlikle şekillenen Ömer, yıllarca uzaklaştırıldığı eve çağırıldığında kendini nikâh masasında bulur. Ama genç adamın ne burada kalmaya ne de çocuk yaştaki karısıyla evliliğe devam etmeye niyeti vardır. Balım, annesinin ölümünden sonra kendini zorla, hiç tanımadığı bir adamla evlendirilirken bulur. Genç kız, bundan sonra onu kolay bir hayatın beklemediğini biliyordur. Tıpkı onu bu konakta, daha bir günlük evliyken bırakıp giden kocasını kolay kolay affetmeyeceğini bildiği gibi. Hiç beklemedikleri anda yolları kesişen bu iki yabancı, birbirlerinin hayatına mucizeleri konuk edeceklerinden habersiz, hayatın onlar için planladıklarını yaşayacaklardır. Ömer ve ailesi, Balım’ın hayatlarına dâhil olmasıyla geçmişleriyle yüzleşip yeniden aile olmaya çalışırken, Balım da onlarla bir aile olmayı öğrenecek. Benim Hayatım, yaşanmamış yılların sevgiyle telafisinin hikâyesi. “Ömer kapıda dikilen kıza öylece bakakalmıştı, ilk başta onu tanımamıştı bile ama sonra onun Balım olduğunu anladı. Bunun için kızın gözlerine bakması yetmişti. O bal rengi gözler aklından hiç çıkmamıştı. Ama bu kız nasıl o olabilirdi? Yolda görse tanımazdı. Kendine güvenen o duruşu ne zaman kazanmıştı? Üstelik ne zaman bu kadar güzelleşmişti?”