En Son Eklenenler

Beklenmedik bir anda, hiç tahmin etmediğiniz bir durumla karşılaşırsınız bazen. Pek çok kişinin kendisinden izler bulacağı bu öyküler toplamında olduğu gibi... Hayaller ve Sokaklar hayattan yansıyan, sanat ve felsefeyle harmanlanmış, aynı zamanda dünyaya pek çok yazarın, yönetmenin ve felsefecinin gözünden bakmayı sağlayan öyküler toplamı. Ressam, müzisyen ve yönetmen Mehmet Güreli'nin kaleminden…

Bir gün dervişin biri, bir köyün mezarlığı yanından geçerken bir şey dikkatini çekmiş. Mezarlıktaki bütün mezarların üzerindeki taşlarda; 'Beş yıl yaşadı', 'Üç yıl yaşadı', 'Sekiz yıl yaşadı' gibi yazılar görmüş. Köye varmış. Köylüler dervişi köy odasında misafir etmiş. Yemek yenilip sohbet başlayınca derviş köyün ileri gelenlerine sormuş: "Merak ettim. Köye gelirken mezarlıktan geçtim. Mezarlıkta bir şey dikkatimi çekti. Bütün mezar taşlarında 'Beş yıl yaşadı', 'Üç yıl yaşadı', 'Sekiz yıl yaşadı' gibi ifadeler yazıyor. Oysa bu mezarların çoğu yıllar boyu yaşamış, ihtiyarlamış ve vefat etmiş insanlara ait. Niçin böyle yazılmış, bunun nedenini çok merak ettim," demiş. Köyün ileri gelenleri cevap vermişler: "Biz ömrümüzü dostlarımızla, sevgiyle ve mutlulukla bir arada geçirdiğimiz zamanla değerlendiririz. Diğer zamanları ömürden saymayız!"

İnsanlar otoriteye neden ihtiyaç duyarlar? Otoriteden neden korkarlar? Otorite ilişkilerinin olmadığı bir toplum kurma tasarısı gerçekçi midir? Otoriteyle bağ kurmadan onu reddetmek mümkün müdür? Basit bir karşı çıkma bizi otoritenin olumsuzluklarından korumaya yetmediği gibi, onu gerektiği gibi değerlendirmemizi de engelliyorsa, ne yapabiliriz? Richard Sennett bu tür sorulara yanıt ararken insanların otoritelerle kurdukları özel ve kurumsallaşmış ilişkilerin tarihsel ve sosyopsikolojik bir panoramasını çiziyor. Anne babayla çocuk arasındaki gibi kişisel, işverenle işçi ya da devletle yurttaş arasındaki gibi toplumsal ilişkilerde otoriteyi tanımadan reddetmenin insanları ne tür çıkmazlara sürüklediğini anlatıyor. Hegel'in köle-efendi ilişkisi hakkındaki ünlü çözümlemesinden yola çıkarak, öncelikle otoriteyi bir Öteki olarak görmeyi bırakıp tanımayı, onu "görülür, anlaşılır" bir hale getirmeyi denememizi öneriyor. Hiçbir otorite ilişkisi içermeyen bir dünya kurmaya çalışmanın, insanın toplumsal bir varlık olması yüzünden, mümkün ve anlamlı bir çaba olmadığını söylerken, asıl önemli olanın otoriteyi tahakküm aracı olmaktan çıkarıp, diğer insan(lar)a karşı kayıtsızlık içermeyecek bir biçime dönüştürmek olduğunu ve bunu da ancak otoriteye maruz kalanların yapabileceğini vurguluyor. Bu dönüştürmeye hizmet edebileceğini düşündüğü birkaç somut öneri getirirken aslında daha çok şey yapılabileceğini belirtiyor ve hepimizi otoriteye karşı hayal gücümüzü ve yaratıcılığımızı kullanmaya çağırıyor.

İki bölüme ayrılan bu kitabı, Kur’an’a ilişkin farklı değerlendirmeler ve Ortodoks inanç ve düşüncelere aykırı ve karşı yorumlar, araştırma-inceleme ve çeviri yazılarımızdan oluşturduk. 1) Kur’an’ın inişi, yazılışı, kaynakları, vahiylerin algılanışı; karşı çıkanların dayanakları, Kur’an’ın anlaşılırlığı, belirsizliği; Kur’an yazıcıları ve esinlenilen kişiler, Muhammed’in öğretmenleri; Mekke ve Medine Surelerindeki farklılaşmalar; ilk üç halifenin Kur’an derlemesi ve resmi Kur’an dışındaki surelerin toplanıp yakılması; resmi Kur’an metinleri dışındaki çalışmalar; Emevi dönemindeki Kur’an üzerinde tahrifatlar... 2) İkinci bölümde, tarihin bir kesiminde Anadolu’da ortaya çıkıp, Batı Avrupa’ya kadar yayılan karşıt inanç ve düşünce hareketlerini inceledik. Hıristiyan heterodoksizmini oluşturmuş 3. yüzyıldan 14/15. yüzyıla kadar 12 yüzyıla yakın sürmüş ve Batı’da özgür düşünceye ve toplumsal siyasetlere kaynaklık etmiş bulunan Dualist inançları (Messelianizm, Paulikianizm, Bogomilizm, Katharizm vb.) inceleyip irdeledik ve İslam Heterodoksizmi ile, yani Alevilikle ilişkilerini ve bıraktıkları izleri bulmaya, ortaya çıkarmaya çalıştık. Ve Ortodoks egemenlerin bu inançlara bağlı topluluklara yaptıkları zulümlere, kovuşturmalar ve büyük kırımlara tanıklık ettik...