Eserlere Göre Listeleme

“Mayakovski, “ Şiir Nasıl Yapılır?” adlı metni 1926 yılının Mart ayında yazdı. Metin iki bölümden oluşmaktadır. İlk bö­lümde şair, kendisine kadarki yazarların aynı konuda yazdık­larını eleştirir. İkinci bölümde somut bir örnek üzerinden şiir hakkındaki görüşlerini ortaya koyar. 1925 yılında Sergey Yesenin intihar etmiş ve ardından okuyanları çok etkileyen bir veda şiiri bırakmıştır (Bu şiir, Türkçe’de Azer Yaran çevirisiyle okunabilir). Yesenin’in inti­harının insanları özendirmesi tehlikesine karşı Mayakovski, “Sergey Yesenin’e” adlı bir şiir yazar. Metnin ikinci bölümün­de Mayakovski bu şiiri nasıl “yaptığını” anlatmaktadır. Mayakovski, metnin yalnızca bir yerinde Rus Biçimcileri’ni anar, bu da muhtemelen dönemin baskıcı ortamı yüzünden­dir. Ancak savunduğu fikirler Rus Biçimcileri, özellikle Viktor Şklovski ve Roman Yakobson ile tamamen örtüşmektedir. Tıpkı Şklovski’nin “Don Kişot Nasıl Yapıldı?” adlı yazısında kurgunun “yapıldığını” savunması gibi Mayakovski de şiirin yapıldığını savunur ve yine Şklovski gibi “yöntem tekniği” (Rusça “priyom”) kavramını kullanır. Biçimciler başta anlamın olmadığını, şiirin anlamsız nağmelerle başladığını düşünür ki paralel görüşlere Mayakovski’de de rastlarız. Mayakovski, şiirselliği ses akışmalarında görür. Roman Yakobson da Ame­rika Birleşik Devletleri’nde çalıştığı sırada verdiği “I like Ike” örneği ile şiirselliği ses akışmalarında bulmaktadır. Sonuç ola­rak Mayakovki’nin “Şiir Nasıl Yapılır?” adlı kitabı Biçimci bir çalışmadır. Metni çevirirken Mayakovski’nin yaptığı şiir alıntıların­da yazarın anlam aktarmak istediği yerlerde anlam çevirisi yaptım ama ses özelliklerini aktarmak istediği yerlerde çevi­riyazı ile yetindim. Mayakovski, dönemin edebiyat ortamına hitaben yazdığı için pek çok kapalı gönderme yapıyor; met­ni anlaşılır kılmak adına bu göndermeler hakkında dipnotlar koydum. Son olarak; Mayakovski’nin devrik ve uzun, bileşik cümlelerden oluşan tarzını elden geldiğince korumaya çalış­tım ama anlamayı güçleştirdiği yerlerde onun devrik cümlele­rini düz olarak aktardım. Okuyacağınız çeviri V.V. Mayakovski’nin toplu eserlerini içeren Soçineniya (Moskova, 1988, PRAVDA Yayınevi) adlı eserin ikinci cildinde (sayfa 664-697) yer alan Kak Delat Stihi? adlı metne aittir. » [-çevirmenin önsözü]

Şiir Nedir? Adlı bu Derrida metni, her şeyden önce hem Türkiye'de tanınmayan ve yapıtlarının pek yayınlanma imkanı bulamadığı Derrida'nın bir metni olduğundan, hem de Derrida'nın sıkı ve kuramsal açıdan yoğun kitapları değil de, edebiyat kuramı ve edebiyat eleştirisi kategorisine sokabileceğimiz bir şiir metni, bir anlamda Derrida'nın Poetikası olduğundan edebiyat ve felsefe camiası için çok önemlidir. (Tanıtım Bülteninden)

"Şiir Tahlili -Teori ve Uygulama-" adlı kitap, ders hazırlıkları ve notlarının düzenlenmesi sonucu oluştu. Merhum Mehmet Kaplan'ın gayretleriyle edebiyat ile ilgili inceleme, çözümleme, yorumlma etkinliklerinde olduğu gibi, edebiyatın eğitimi alanında da, metnin esas alınması düşüncesi bir nesil tarafından kabul edilmişti. Bu düşünce ve teklif edebî metni, bir inceleme objesi olarak tanımayı ve diğer metin tarzlarından farklılıklarını araştırıp ortaya koyma problemini beraberinde getirmekteydi. Bu kitabın ilk bölümünde bu probleme cevap verilmeye çalışıldı. Edebî metnin, "sanatı yapan varlık olan insan" varlık şartından hareketle, insan olan her yerde ve zamanda ortaya konulduğu hatırlatıldı. Böylece sanat ve dolayısıyla edebiyatla ilgili etkinliklerin insan olmanın gereği olduğu sezdirildi. Hiçbir tanıma iltifat etmeden, bu metinlerin özellikleri sayıldı ve metin tarzlarından söz edildi. Bu metin tarzlarından birinin, kişinin coşku ve heyecanını dile getiren metinler, kısa ve kabul görmüş adıyla şiir olduğu belirtildi. Sonra da bu estetik objenin nasıl çözümlenmesi gerektiği konusu üzerinde duruldu. Çalışmanın bu kısmı bir metot teklifi özelliği taşımaktadır.

Kitap Âkif Paşa'dan Yahya Kemal'e kadar 32 şairin bir şiiri ve bu şiirin tahlilini ihtiva eder. Şiirler tahlil edilirken sanat, edebiyat anlayışlarına, fikir hareketleri içindeki yerlerine, şiirle vermek istedikleri fikre yer verilmektedir. Bu özellikleriyle Şiir Tahlilleri hem bir şiir antolojisi hem de sanat-edebiyatla sınırlı bir fikir tarihi hüviyati kazanmıştır. Metod olarak şairin hal tercümesinden eserine yaklaşma değil, eserden-şiirden yazara, onun anlayışına yaklaşma yolu tercih edilmiştir. Tanıtım Yazısı'ndan