Eserlere Göre Listeleme

En yakın zamanlar belki de yargılanması en güç zamanlardır, çünkü onda yaşanan yanımızdan bir şeyler vardır. Görmek her zaman belli bir uzaklıktan bakmayı gerektirir. En yeni zamanların görünümü şöyle: İnsanlığın gelişim koşulları çerçevesinde yaşam biraz daha çeşitlenirken düşünce de birbirine karşıt olan yada hayır tutumu almak değil, onları her şeyden önce tüm incelikleriyle bir bütün olarak kavramaya yönelmektir. Bu üçüncü kitap, son zamanların kitabıdır, felsefenin, bilimin ve sanatın yeni gelişim serüveninin ayrıntılı bir biçimde ortaya koymaya çalışmaktadır.

Ayhan Aydın sıcak bir anlatım ve yalın bir dille Sokrates'ten başlayıp Erich Fromm'a dek getirdiği düşünce tarihinde gezintiye çıkarıyor okuru. O büyük sorunun, "İnsanın ne olduğu" sorusunun yanıtlarının peşinde bir yolculuğa... Düşünce Tarih ve İnsan Doğası'nda İlkçağ Felsefesi'nden, İslam Felsefesi; Rönesans Felsefesi'nden yirminci yüzyılda ki yaklaşımlara dek bu soruya verilen pek çok farklı yanıtı bulacaksınız. Bu yanıtlar, filozofların düşünceleri, beklentileri, umutları ve kaygıları ile yoğrulmuştur. Her biri insanın tanımlanması zor gerçekliğine; yalnızlığına, saldırganlığına, bilgeliğine, azizliğine ve günahkarlığına farklı pencerelerden bakmışlardır.

John Stuart Mill, 19. yüzyılın en önemli düşünürleri arasında yer alıyor. 1860 yılında yayımlanan Özgürlük Üzerine adlı yapıtı, haklar ve özgürlükler konusunda yazılmış klasiklerden biri. Düşünce ve Tartışma Özgürlüğü Üzerine, yanlışlığından en emin olduğumuz düşüncenin bile özgürce dile getirilip tartışılabilmesinin toplum açısından neden gerekli olduğunu ortaya koyuyor. İfade özgürlüğünün tüm dünyada giderek daha da hor görüldüğü bu dönemde okunmasında yarar var.

Alman birliği, nutuklarla veya çoğunluğun kararıyla değil ancak kan ve demirle mümkün olabilir. Parçalanmış prenslikler hâlinde dağılan Almanları tek bir çatı altına birleştirmeyi tahayyül eden Otto von Bismarck, ömrünü adadığı Alman birliğini gerçekleştirmenin formülünü bu cümleyle özetliyordu. Bu ideal uğruna yürüttüğü sert politika onu tarihe “Demir Şansölye” adıyla mâl etmiştir. Hem kiliseye hem de politikacılara ve partilere karşı siyasi bir savaş yürütmüş, sosyalizmle mücadele etmek için emeklilik ve sağlık sigortası gibi işçi haklarını Avrupa’da ilk defa yürürlüğe sokmuştur. Gerek masa başında gerek de savaş meydanlarında aldığı zaferler Prusya’yı Alman birliğinin öncüsü hâline getirmiş. İhdas edilen yeni şansölyelik mevkiinin ilk sahibi de bu sebeple Bismarck olmuştur. Ömrünce biriktirdiği anılarını ve fikirlerini kaleme aldığı 3 ciltlik Düşünceler ve Hatıralar (Gedanken und Erinnerungen) adlı eserini de öldüğü 1898 senesinde tamamlamıştır. Bu kitap onun önce parçalanmış Alman devletleriyle sonra da Avrupa’nın kalanıyla ilişkilerine odaklanmakta, çizdiği stratejileri ve bu uğurda harcadığı emeği gözler önüne sermektedir. Dönemin Avrupalı liderleri hakkındaki tanıklıkları, giriştiği savaşlar, anlaşmaların iç yüzü ve yaptığı konuşmaların arka planlarını teferruatlı bir şekilde kaleme alan Bismarck bir nevi 19. yüzyıl Avrupa’sının otopsisini yapmakta, tüm sistemin yeniden ihdas edildiği bir çağda, eski sistemin açıklarını teşhis ederek modern Avrupa düzeninin kökenleri hakkında eşsiz bilgiler vermektedir. 1950’lerin başlarında dönemin en mahir Almanca mütercimi Nijat Akipek tarafından Türkçeye çevrilen Düşünceler ve Hatıralar, yeni edisyonuyla yeniden gün yüzüne çıkıyor. Modern Avrupa’nın şeklini belirleyen, 19 yüzyılın dahi devlet adamının düşüncelerini keşfetmeye hazır mısınız?