Eserlere Göre Listeleme

“Türkiye’de roman türü hâlâ kesin bir eleştirel gözle incelenmemiştir; bunun nedeni, bu türün ilk dönemi ve özgül niteliklerinin anlaşılmamış olmasına bağlanır. Ayrıca Türk romanı hem geç doğmuştur, hem de aceleye gelmiştir. Roman türüne ancak 19. yüzyılın ikinci yarısında yaklaşılmıştır. Dolayısıyla, Batı romanının çeşitli tarihsel süreçler içindeki yavaş oluşumu ile Türk romanının doğuş ortamı arasında hiçbir benzerlik yoktur. “Ben de bu kitapta, çok genel düşüncelere dalmamak için, Namık Kemal’in ‘İntibah: Sergüzeşt-i Ali Bey’ (1876) adlı tek gerçek romanını temel aldım. Bu roman üzerinde yaptığım incelemeler beni sistemli olarak o çağın önemli ya da önemsiz kaynaklarına, folklor ya da yazına bağlanan bütün romansal yapıtlara, hikâye ve masallara kadar götürdü. “Öyle sanıyorum ki, Namık Kemal’in bu yapıtı, roman türünün ilk belirtilerinin bir toplamı niteliğini taşır; bunun özelliklerini, çalışmamın sonuçları daha iyi belirtecektir kanısındayım.”

Bu kitabın hazırlanmasında iki amaç güdülmüştür: 1- Her dereceli - özellikle orta dereceli - okullardaki öğrencilere, başlangıçtan günümüze kadarki Türk romanının bellibaşlı örneklerini tanıtmak, hiç değilse bunlar hakkında toplu bir bilgi vermek. 2- Türk romanını genel çizgileriyle tanımak isteyip de buna zaman ve imkan bulamamış olan edebiyat severlere bu imkanı sağlamak. Türk romanını temsil eden yazarlar, hiç şüphesiz, sadece bu kitaba alınanlardan ibaret değildir, ancak okul programlarına mümkün olduğu kadar paralel kalmayı gözönünde tutmak ve kitabı belli bir hacimden fazla genişletmemek kaygısı, ister istemez, daha birçok değerli romancımızın tasarlanmış çerçeve dışında kalmasını zorunlu kılmıştır. Bunu burada özellike belirtmek isteriz. Kitabın hazırlanmasında gözününde tutulan husus, genel olarak kronolojik sistemdir. Yani yazarlar ve eserleri, edebiyat tarihimizdeki çağlarına ve zamanlarına göre sıralanmıştır. Bu arada - imkan oldukça - bazı romancılardan ikişer örnek almak yoluna da gidilmiştir. (Önsöz'den)

Milliyetçilik, Muhafazakârlık, İslâmcılık... Türk Sağının ana "malzemesi" olan bu üç ideoloji, üç ayrı pozisyon olmanın ötesinde, beraberce bir yumak oluşturmuyorlar mı? Öyleyse, birbirine nasıl bağlanıyor, nerelerde kesişiyor, birbirleriyle nasıl içiçe geçiyorlar? Bu üç ideoloji , Türk Sağının üç hâli olarak düşünülemez mi? Milliyetçilik, katı hâli: sağın dilbilgisi/grameri... Muhafazakârlık, gaz hâli: bir üslûp ve 'hava'... İslâmcılık, sıvı hâli: onsuz olunmaz bir imge ve değer kaynağı... Bu sorunların, bu bakış açısının, perde gerisini oluşturduğu kitapta, üç makale yer alıyor: "İnşa Döneminde Türk Milli Kimliği", "Muhafazakârlığın Çatallanan Yolları ve Türk Muhafazakârlığında Bazı Yol İzleri", "Din ve Milliyetçilik: Lügât ve gramer - İslâmcılıktaki milliyetçilik, milliyetçilikteki İslâmcılık", İlk yazı, Türk milli kimliğinin nasıl kurulduğu üstüne: bu kuruluş tarzının, Türk milliyetçiliğini "evrenselcilik" ve " medeniyetçilik" iddiasındaki suretiyle bile ırkçı/ özcü kıldığını ileri sürüyor. Muhafazakârlıkla ilgili yazıda, bu ideolojinin kavramsal ve tarihsel bir tasvirinden sonra, Türk muhafazakârlığının bazı önemli figürleri ele alınıyor: Mehmet Âkif, Baltacıoğlu, Tanrıöver, Peyami Safa, Remzi Oğuz Arık, Yahya Kemal, Topçu, Başgil... İslâmcılık - milliyetçilik ilişkisini tartışan üçüncü yazı, bu iki ideolojinin rekabet ve benzeşme dinamiğini inceliyor: İslâmcılık üzerinde milliyetçi zihniyet kalıbının süregiden güçlü etkisini ortaya koyuyor.