Eserlere Göre Listeleme

Amanvermez Avni'nin Serüvenleri, Ebüssüreyya Sami'nin 1913-1914 yılları arasında kaleme aldığı ilk Osmanlı polisiye roman dizisi olarak büyük ilgi görmüş ve Cingöz Recai, Fakabasmaz Zihni gibi popüler polisiye öykülerinin öncüsü olmuştu. Yaklaşık yüz yıl sonra, içerdiği sağlam kurgusu, sıradışı imronisi ve belgesel değeriyle yeni okurlarının karşısına çıkıyor. İstanbul'da, Tepebaşı'nın ve Beyoğlu'nun ara sokaklarında, ada vapurlarında kılıktan kılığa girerken en karmaşık cinayetleri güçlü sezgisi ve evindeki laboratuvar çalışmalarıyla çözen Osmanlı hafiyesi Avni ile yardımcısı Arif'in öyküleri soluğunuzu kesecek.

Osmanlı hafiyesi Amanvermez Avni, yardımcısı Arif ile birlikte Beyoğlu'nda Kazancı Yokuşu'nda yaşamaktadır. Bu ev düşmanları tarafından yakılınca Tepebaşı'nda bir eve taşınır. Sık sık kıyafet değiştirmekte, evindeki laboratuvarında yaptığı araştırmalarla en karmaşık olayları aydınlatmaktadır. Kendi sardığı kalın sigaralara ve sütlü kahveye düşkün olan Amanvermez, Fransızca, Rumca ve Ermenice konuşmaktadır. Çağdaşı polisiye kahramanları gibi alt edilmez biri değildir. Peşindekiler tarafından gemiden denize atılır, eter koklatılarak bayıltılır. Tam da bu yüzden inandırıclığını hiç kaybetmez, sevimli bir hafiyedir. Ebüssüreyya Sami'nin 1913 - 1914 yılları arasında kaleme aldığı Amanvermez Avni dizisi, eksiksiz polisiye kurgusunun ve içerdiği üst düzey ironinin yanı sıra, dönemin İstanbul'unu bütün renkleriyle yansıtması bakımından belgesel değeri taşıyor. Amanvermez Avni'nin Serüvenleri, "Cingöz Recai" ve Fakabasmaz Zihni" gibi popüler polisiye öykülerinin öncüsü olmak gibi özel bir öneme de sahip.

Amargi dergisini düşündüğümde, aklıma ilk gelen sözcük polemik oluyor. Belki İnternet’in yarattığı şımarık ve küstah iletişim kültürünün oluşumundan çok önceleri yayınlanmış olmasındandır, ben bu polemikleri ve tartışmaları oldukça faydalı ve olumlu bulmuşumdur hep. Ateşli, kimi zaman saldırgan ve ironik ve biraz küstah ve ukala, kimi zaman şevkatli bir ton barındıran bu tartışmalar, bana sorarsanız, bugün dahi sahip olmadığımız bir tartışma kültürüne sahipti. Bu seçkide polemikler yaratan makaleleri okuyabileceğiz. Amargi’nin bana anımsattığı ikinci kavramsa pasifizmdir. Yazarların pasifizm tartışmalarını, geleneksel anarşizmin bile ancak bir iki kitaplar öğrenilebildiği yıllarda sürdürmesi, nostalji yapıyorsam bağışlayın, duygusal bir saygıyla zihnime ve politik birikimime kazıdığım enerjilerdendir. Radikal ve militan pasifizmin anarşizmle ilintilendirilmesi, Amargi sayfalarında kendini belli etmektedir.

"Olağanüstü" dünyaların yaratıcısı İhsan Oktay Anar yine, tarihin gizemli sayfalarını aralayan, adeta masalsı; ironik ama derin felsefi anlamlar yüklü, şaşırtıcı, sürükleyici bir romanla çıkıyor karşımıza... Aynalar, atlaslar, okunması yasak sır dolu kitaplar, savaşlar, gülleler, yeniçeriler... üç direkli, iki güverteli ve 58 toplu bir kalyonda ilâhî düzeni bozmaya meyyal bir kaptan, karanlığa ve kırmızı atlasa sarılı bir deniz seferi... Kıyıda ise üç direkli, iki güverteli ve 58 toplu bir kalyon, o karanlıkta usturmaçalarını puta edip iskeleye palamar vermişti. Yelkenlerin sarılı olduğu serenler hisa edilmiş ve tez zamanda yola çıkacağını ilân için mizana direğine mavi bayrak çekilmişti. Esrarengiz adam, kalabalığı yarıp elinden tuttuğu İsrâfil'le iskeleden gemiye doğru yürümeye başladı. Kalyonun dikmesinin palangalarına asılan ve tıraka tutan gemicilere vardiyan, Yisa, sizi gidi sütü bozuk sünepeler! Yisa beraber! Varda ruhsuzlar! Varda! Bre aman! Laşka! Laşka!? diye feryat ediyor ve hurçların, sandıkların ve fıçıların ambarlara usûlünce istifine nezaret ediyordu. Güneşin doğmasına 7 saat kala esrarengiz adam, sürme iskeleden kalyonun çukur güvertesine çıkmak istedi. Fakat eline ne kadar asılırsa asılsın Eşek İsrâfil yerinden bir türlü kımıldamıyordu. O karanlıkta eline son bir kez daha asılıp Gel yâ mübarek diye nida eyledi. Bunun üzerine çocuk her nedense inat etmekten vazgeçti. Ne var ki, sürme iskelenin kayganlığından dolayı düşmemek için midir, İsrâfil'in kuşağına 40-50 yaşlarında, iri yapılı, sırma işlemeli siyah kaput giymiş biri yapışmıştı. İşte bu adam kuşağı bırakıp küpeşteye tutundu ve güverteye ayak bastı. Bunun ilâhi düzenin bozulması demek olduğunu hiç kimse bilmeyecekti.