Eserlere Göre Listeleme

Robert Kolej ve Boğaziçi Üniversitesi’nde fizik profesörü olarak görev yapmış olan John Freely’nin (ö. 2017) kaleme aldığı bu kapsamlı eser, kökenleri 19. yüzyıla uzanan bir Amerikan kurumunun, Türkiye’nin en saygın ve küresel ölçekte itibarlı üniversitelerinden birine dönüşmesinin dikkat çekici hikâyesini anlatmaktadır. Temelleri 1863 yılında İstanbul’da, Dr. Cyrus Hamlin ve hayırsever Christopher Rheinlander Robert tarafından —ABD sınırları dışındaki ilk Amerikan koleji olarak— atılan Robert Kolej, 1971 yılında tarihi bir dönüm noktası yaşamıştır. Kurum, 1971 yılında, Robert Kolej’in zengin akademik mirasının bir kamu üniversitesinin sorumluluklarıyla birleştirilmesi sonucunda Boğaziçi Üniversitesine dönüştürülmüştür. 1980’li yıllardan itibaren gerçekleştirilen reformlar ve kurumsal hamlelerle üniversite, küçük bir kolej yapısından dinamik ve uluslararası ölçekte tanınan bir devlet üniversitesi haline gelmiştir. 160 yılı aşan mirasıyla Boğaziçi Üniversitesi, eğitimde mükemmeliyet, katılımcı yönetim ve düşünce özgürlüğünü temel ilkeleri olarak benimsemiştir. 2000’li yılların başına kadar uzanan bu sürükleyici anlatıda okurlar, kurumun tarihsel süreçte karşılaştığı zorlukları nasıl aştığını ve bugünkü seçkin konumuna nasıl eriştiğini keşfedecek. Robert Kolej ve Boğaziçi Üniversitesi arşivlerinden kapsamlı biçimde yararlanan ve kurumun tarihinin yarım asrına bizzat tanıklık eden John Freely, bu dönüşümü açık bir şekilde kayda geçirmiştir. Bir bilim insanı olduğu kadar bir İstanbul âşığı da olan yazar, kurumun "Doğu" ile "Batı" arasında nasıl entelektüel ve kültürel bir köprü kurduğunu da çözümlemektedir.

Bir gün inlemesine açtım gözümü. Titriyordu. Çarşafı omuzlarına bıraktığımda burun delikleri açılıp kapandı. Yine aynı şeyi yapıyordu. Dizlerinin üzerine çökmüş, çeşmeye ağzını dayayan birinin iştahıyla havayı kokluyor, sonra kesik kesik, hırıltılı seslerle dışarı bırakıyordu. Çıplakmış, kötü kokular yayıyormuş ve birinin delici bakışları altındaymış gibi sonuna kadar açmıştı gözlerini. Gölgeler belirmişti içinde. Işığı arkama aldıkça kımıldıyor, kendini göstermeye çalışıyordu. Benden istediği şeyi anlayamıyordum. Bir Kurt Bir Kadın Bir Horoz, üç uzun soluklu öyküyle ruhlarda geziniyor. Sessiz bir izleyici gibi gözükürken karşısına çıkan herkesi, önce dikkatli anlatıcısının, sonra titiz okurunun kulağına fısıldıyor. Böylece edebiyat, bir kez daha hayatı yavaşlata- rak ayrıntılardaki güzellikleri ortaya çıkarıyor.

Bir Kurucu Rektörün Anıları Robert Kolej Yüksek Okulu'ndan Boğaziçi Üniversitesi'ne Boğaziçi Üniversitesi’nin kurucu rektörü Aptullah Kuran, Robert Kolej Yüksekokulu’nun üniversiteye dönüşmesinin perde arkasında meydana gelen olayları anlatmak ve döneme ilişkin yazışmaların büyük ölçüde kaybolmuş olmasının yarattığı boşluğu doldurmak amacıyla bu anıları kaleme almıştır. Aptullah Kuran, Boğaziçi Üniversitesi’nin kuruluş yıllarını, tuttuğu notların, yaptığı konuşmaların ve hafızasında kalan olayların yardımıyla yeniden biçimlendiriyor. Böylece Boğaziçi Üniversitesi’nin unutulmaya yüz tutmuş 1970’li yıllarının tarihini kayda geçiriyor.

Kendime ve okura verilmiş bir söz gibi, "Eğer bu kitaptaki yazıları severseniz ya da sizi yeni tartışmalara kışkırtmayı başarırsa, bu kitaptaki yazıların birçoğunun tamamlayıcısı, sürdürücüsü olduğunu düşündüğüm yeni yazılardan belki Bir Kutu Daha..." demiştim bir öncekinde. Murathan Mungan 2000 yılında kültür sanat sorunları üzerine yazdığı düzyazılarını Meskalin 60 draje adıyla biraraya getirmişti. Kitabın prospektüsünu bitirirken, “Eğer bu kitaptaki yazıları severseniz ya da sizi yeni tartışmalara kışkırtmayı başarırsa, bu kitaptaki yazıların birçoğunun tamamlayıcısı, sürdürücüsü olduğunu düşündüğüm yeni yazılardan belki Bir Kutu Daha…” diyordu. İşte o kutu şimdi geliyor...