Eserlere Göre Listeleme

İran edebiyatının önde gelen şairi Firdevsi'nin İran efsanelerini anlatan manzum destanıdır Şahname. 30 yıllık bir zaman diliminde yazılan Şahname 10. Yüzyılda kaleme alınmıştır ve yazıldığı döneme kadar süregelmiş İran tarihiyle ilgili rivayetleri içermektedir. Şahname İran'ın islamiyete kadar olan yaklaşık 1000 yıllık dönemini anlatmaktadır. Firdevsi Şahname'yi bitirdikten sonra "Bununla İran milletini yeniden dirilttim." demiştir. Tarih otoriteleri tarafından destan olarak nitelendirilen Şahname'de olaylar masal ve tarih karışımı bir üslup ile anlatılır. 60.000 beyitlik Şahname, Gazneliler'in sultanı Mahmud'a 1014 yılından sonraki bir tarihte sunulmuştur. İran edebiyatının en önemli eseri olarak kabul edilen Şahname sonraki dönemlerde Osmanlı kültürünün de önemli bir parçası olmuştur. Osmanlı hanedanında ve halk arasında "şah­nâmehan" adı verilen kişiler tarafından okunan Şahname, Osmanlı padişahları ile İran kahramanlarını özdeşleştirmişlerdir. Bu sebeple Şahname, Osmanlı hanedanını yücelten önemli eserler arasına girmiştir.

100 Monolog dizisinin ilk iki cildinde Dünya ve Türk tiyatrosuna ait ünlü ve gündemde kalmış oyunlardan parçalar seçilmişti. Dizinin bu üçüncü cildinde, Türk ve Dünya tiyatrosunun 21.yüzyıla ait son oyunlarından ve genç tiyatro yazarlarının çalışmalarından seçilmiş parçalar bulunuyor.

Bu araştırma, kökleri tiyatro sanatına dayanan "teatral" ve "skenografi" kavramlarının resim sanatındaki varlığını sorgulamaktadır. Antik Yunan ve Roma dönemlerindeki skenografik uygulamaların tarihsel gelişiminden başlayarak, Denis Diderot, Michael Fried, Josette Féral, Richard Sennett ve Konstantin Stanislavski gibi düşünürlerin teatrallik kavramına yönelik farklı bakış açıları incelenmiş; ardından Rönesans, Barok, Neoklasizm ve Romantizm dönemlerine ait seçilmiş tablolar (Masaccio, Botticelli, Caravaggio, David, Delacroix, Goya vb.) sahne sanatları perspektifiyle detaylı bir "teatral okumaya" tabi tutulmuştur.

Sahnelenen İktidar Ünlü sosyolog Georges Balandier Sahnelenen İktidar’da tarih boyunca her devirde ve her coğrafyada rastlanabilecek tüm iktidar ve muhalefet biçimlerinin bir tür teatrallik barındırdığını, sahneleme sanatına has tekniklere başvurarak rıza ve dayanışma ürettiğini savunuyor. Her toplumsal düzenin altında düzensizlik, her kurumun altında şiddet; her birliğin altında indirgenemez bir çokluk ve kaos yatar. Balandier Amerika yerlilerindeki tören şaklabanı karakteri, Benin’in koyu dindar düzeninde yer bulan Legba figürü; Zunilerdeki kutsal palyaçolar; Avrupa’daki saray soytarıları ve meczuplar gibi pek çok geleneksel “sıra dışı” kişiliği bu düzen-düzensizlik diyalektiği bağlamında ele alıyor. Yazara göre bu kişilerin; “toplumların yüzeyde gizlediğini ifşa etme, düzenin sakladığı kargaşayı gösterme, yapıların; kurumların ve törelerin evcilleştirme süreçlerinden kaçan hareketi drama yoluyla ortaya çıkarma işlevi” vardır. Modern toplumlarda ise “kolektif yaşamın temel sahnelerinin kendine yer bulduğu büyük sahne” medyadır. Siyasal temsil biçimleri değişmiş; laikleşmenin etkileri görülmekte olsa da iktidarın icra ve işleyişinin modern toplumlarda geleneksel toplumlardan farklı olmadığına dikkat çeken yazar; kitabının sonunda oldukça güncel bir medya analizine de yer veriyor.