Eserlere Göre Listeleme

Yaşanan sorunların kendisi kadar, nasıl dile getirildikleri de hayatî bir önem taşıyor. Tanımlamalar, sorunlara verdiğimiz değeri göstermesi bakımından da "can alıcı" olabiliyor. Görmezden gelmek için, anlamsız kelimeler ardına hapsetmeye çalıştığımız sorunlardan biri de Kürt sorunu. Siyaset bilimci Mümtaz'er Türköne, Türkiye'nin gündeminde her geçen gün daha fazla yer işgâl eden bu sorunu gözler önüne seriyor. Yazar, Ufuk Kitapları tarafından yayınlanan Türklük ve Kürtlük kitabında, söyleyeceği sözü dolandırmadan söylemeyi, okuyucusunu ele aldığı sorunla karşı karşıya getirmeyi tercih ediyor. "Tek Bayrak Tek Devlet" söyleminden "Kürt sorununa" gelene kadar, hangi yolların/engellerin aşılmaya çalışıldığı anlatılıyor Türklük ve Kürtlük'te. 12 Eylül sonrası yaşananların anlatımı kitabın merkezini oluştursa da, bu sorunun milâdına dâir söylenmesi gerekenler unutulmuş değil. Bu geri dönüşler, en yoğun irdelemelerle birlikte sunuluyor. Türköne, Ankara ve Diyarbakır'ın şehir olarak siyasal portresini çiziyor. "Kürt Realitesi"nden Kürt Sorunu'na gelinen noktada İstanbul'un çözüm modeli olabileceği tezini öne sürüyor. "Karanlık Savaş" ortamında sergilenen beceriksizlikleri, "Balyozla Sinek Ezmek" biçiminde algılayamayanlara, mizahın gücüyle Boğaz havasını öneriyor. Kimlikler Ne İşe Yarar?, Türkiye Bölünecek mi?, PKK Kime Rehberlik Ediyor?, Devlet Cinayet İşler mi? biçimindeki sorulara cevaplar aranıyor. Türklük ve Kürtlük kitabı, Türkiye'nin bu sorununa, "teferruat" kabilinden değil, sorumluluk bilinciyle önem veren bir siyaset bilimcinin kaleminden, Mümtaz'er Türköne'nin nefis üslubuyla aktarılıyor.

Bu kitaptaki denemeler Türkmenlerin tarihleri, gündelik yaşamları, dinleri, dilleri ve bu başlıkları dikine kesen siyaset üzerinedir. Türkmen topluluklarının gerek kendi bağımsız yurtlarında (8-11. Yüzyılda Hazarötesi) gerek uyruğu olduğu devletlerin topraklarındaki yaşamları konulan sınırlara rağmen bir yersiz-yurtsuzluğa denk gelir. Bu yüzden mekan/coğrafya Türkmen yaşamında devletli toplumlarda olduğundan başka özellikler gösterir. Mekanın, bir yere yerleşmenin, kentlileşmenin uygarlığın önkoşulu sayıldığı bir anlayış zaten en baştan göçebe toplulukları ve Türkmenleri tarihdışı, mekandışı, kültürdışı... sayar. Oysa onların yaşama biçimleri, örgütlenmeleri, özgürlüğe düşkünlükleri bu mekansızlığın, tarihsizliğin, sınıfsızlığın doğrudan bir ortamı olarak var olur.

Annesiyle babası öğretmen olan Barış meraklı bir çocuktur ve kafasında yanıtını arayan birçok soru vardır. Babasının sınıf geçme hediyesi olarak verdiği defteri günlük olarak kullanmaya başlayan Barış, buraya hem yaşadıklarını hem de kendi hayal dünyasındaki öyküleri yazar, babasının derlediği türkülerden bazılarını eklemeyi de unutmaz. Yaz tatilini geçirmek üzere ailesiyle birlikte köye gidince de orada bambaşka bir dünyaya girer. Doğayı, kuşları, yıldızları, özgürlüğü seven Barış köydeki çocuklarla sıkı bir arkadaşlık kurar, hem onlara çok şey öğretir, hem de kendisi pek çok şey öğrenir: paylaşmayı, dostluğu, yardımlaşmayı... Rastlantıyla keşfettikleri bir şey ise bütün çocuklara bir serüvenin yolunu açar.