Eserlere Göre Listeleme

"Dengedeki bir zerrecik, hangi canlının yaşayıp, hangisinin öleceğine karar verir..." Darwin'in doğal seçilim kuramı Ortodoks düşünce ve inancı için önemli bir meydan okumayı ortaya koymaktadır. Hiçbir birey veya tür özel olarak yaratılmamıştır; hepsi acımasız bir yaşam mücadelesine kilitlenmiştir ve göreve uygun olmayanlar yok olmaya mahkumdur. Yine de türlerin kökeni (1859), aynı zamanda, ekolojik iç ilişkiler, hayvan ve bitki yaşamları, iklim ve fiziksel çevre arasındaki (ve çıkarsama yoluyla insan dünyasındaki) karşılıklı bağımlılıklarını açığa çıkartan insancıl ve esinlendirice bir bakış açısıdır. Bilimin katı dili ile edebiyatın detaycılığını birleştiren bir üslupta, genel okuyucu için yazılmış olan Türlerin Kökeni, modern çağın temel eserlerinden birisidir.

İlk basımı 1859’da Londra’da yayımlanan Türlerin Kökeni, dünyamızın bilim ve kültür tarihini değiştiren kitapların başında gelir. Darwin’in 20 yıllık araştırması sonucu ortaya çıkan ve evrimin mekanizmalarını açıklayan Türlerin Kökeni sadece biyoloji bilimlerinin değil, aynı zamanda tüm doğa bilimlerine ve edebiyattan felsefeye tüm insanlık kültürüne yeni bir bakış kazandırarak, insanın dünyayı anlama macerasında bir dönüm noktası oldu. Türlerin Kökeni’nin bu çevirisi, Darwin’in ilk baskısındaki birkaç küçük dizgi hatasını düzelttiği ikinci baskıdan yapıldı. “Zaman içinde Darwinci devrim, dünya üzerindeki her eğitimli insanın aklında ve kalbinde emin ve rahat bir şekilde yerini alacaktır, fakat bugün, Darwin’in ölümünün üzerinden bir asırdan fazla zaman geçmesine rağmen, hâlâ onun parmak ısırtan çıkarımlarla dolu ifadelerini tam olarak hazmedebilmiş değiliz.” –Daniel Dennett, Darwin’in Tehlikeli Fikri “Darwinci kuram yalnızca üstün bir açıklama gücüne sahip olmakla kalmaz; açıklamasındaki ekonomikliğin güç dolu bir zarafeti, dünyanın en unutulmaz başlangıç mitlerine bile üstün gelecek şiirsel bir güzelliği vardır.” –Richard Dawkins, Cennetten Akan Irmak “Hiçbir bilimsel devrim daha önceki alışkanlıklarımızı ve kanaatlerimizi değiştirmek açısından Darwin’in buluşuyla karşılaştırılamaz… Darwinci evrim çok derin bir biçimde, kendi varlığımız ve özümüze ilişkin algılarımızda ve bilimin işaret ettiği benzer sorular konusunda da bir devrim yaratmıştır: Biz kimiz? Buraya nasıl geldik? Diğer yaratıklarla ilişkimiz nedir?” –Carl Zimmer, Evrim: Bir Fikrin Başarısı

On sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıllarda Batı Avrupa’daki Osmanlı/Türk esinli mimarinin incelenmesine adanmış ilk kitap boyutundaki bu çalışmada Nebahat Avcıoğlu, kültürel sınırlar meselesinde ayrımları değil, çeşitliliğin uyumunu vurguluyor. Egzotizmin sınırlarına indirgenen turquerie'yi, kültürlerarası bir sanat formu olarak değerlendiriyor. Yazar, bugüne kadar ihmal edilmiş resimlere, tasarımlara ve binalara bakarak Batı’nın Osmanlı İmparatorluğu ilgisini öztemsil ve milli politika mefhumlarına bağlıyor. Turquerie ve Temsil Politikası, 1728-1876, Avrupalıların ilham için, ne gibi etkiler altında, neden Türklere döndüğünü araştırırken, bu dönemdeki sanat ve mimarinin kapsamlı bir kültürel yorumlamasını sunuyor. Avcıoğlu, üç özel bina tipini inceliyor: köşkler, camiler ve hamamlar. Bunları da Batı Avrupa’da inşa edilen ilk dört başı mamur örneklerinden seçiyor ve bu yapılarla mimari form ve üslupların kültürel siyasetini derinlemesine araştırıyor. Yazara göre bu bina tiplerinin özümsenmesi kazara olmadığı gibi sadece Avrupa’nın başka bir kültüre hakimiyetini de göstermez. Özünde diyalektik bir süreçti bu ve hem Batı’da hem de Doğu’da kültürlerötesileşmeye katkıda bulunmuştu.

Körfez Savaşı, kitle iletişim araçları kanalıyla bütün dünya tarafından izlenmesi olası ilk savaştı. Ekranlar kanalıyla bir bakıma gözlerinizin önünde cereyan ediyor gibi görünse de, olup bitenlerin bu çok sınırlı ve hesaplı kitaplı gösteriminde, kuşkulu bir nitelik kazanıyordu savaş. 1991'de bana turuncu renginde gibi görünen bir tülün gerisinden izlediğim savaş çığlıkları, eskisinden daha kararlı bir şekilde 2003'ü karşıladı. Ben bu sesleri tanıyorum, diyordum haber bültenlerine kulak verirken, bu hayata ve barışa meydan okuyan kaba saba sesleri, süpergüç fütursuzluğunu, yoksullukla ve borçlulukla açıklanan sessizlik ve itaatleri, tercüme analizleri, fırsat düşkünlüğünün araya sıkıştırdığı yarım yamalak senaryoları tanıyorum. Turuncu Günler'deki notların en azından bir kısmı Körfez Savaşı'yla ödenen bedellere rağmen değişmeyeceklerini biraz olsun hatırlatabilse, ne mutlu bana...