Eserlere Göre Listeleme

Şair Baba, bir yandan işlemediği bir suçun cezasına göğüs gererken bir yanda da mahpus damları karanlık dünyasına ışık yayıyordu. Orhan Kemal'in yazarlık yeteneğini keşfedip onu yazmaya yönelten Nazım, köylü çocuğu Balaban'ın da çizgi becerisini görünce, onu resim sanatı konusunda yetiştirmeyi kendine görev edindi. Balaban ile Nazım, birlikte altı buçuk yıl boyunca, tam bir usta çırak ilişkisi ve baba oğul içtenliği içinde, mahpusluğun zor koşullarında sıcak bir okul havası yarattılar."Şair Baba ve Damdakiler" o dört duvar arasında yaratılan okulun romanıdır. Balaban'ın romanı da tabloları gibi: Ana malzemesi sıcaklık, içtenlik, iyimserlik... Yalın bir dilden sağlam bir üslup çıkarıyor. Kendi yaşamöyküsü ekseninde, 1930'lu ve 40'lı yıllardaki Bursalı köylülerin ve mahpusane kuşlarının yaşamlarını resmediyor. İnsan sevgisiyle dolu büyük şairin yenilmeyen, yıkılmayan kişiliğine tanıklık ediyor. İlk basımı ilgi ve beğeniyle karşılanan "Şair Baba ve Damdakiler"in, genç okur kuşaklarınca mutlaka okunması, bilinmesi gerektiği inancıyla bu yeni basımı sunuyoruz.

Şinasi, Türk yazınının batılılaşma yolunda atılan ilk adımı olan Tanzimat Dönemi'nde, bir yanıyla eskiye bağlı, bir yanıyla da yenileşmenin tohumlarını atan önemli sanatçılardan biridir. Yazınımızda metni yayımlanan ilk tiyatro oyunu olan Şair Evlenmesi oyunu, "Eşlerin görücü yöntemiyle, birbirini görmeden evlenmelerinin yol açtığı gülünç durumlar"ı işler. Müştak Bey parasız, bir az da hoppa bir genç şairdir. Mahallesinden Kumru Hanım adında bir kızı sever, onunla nikâhlanır. Güvey gireceği akşam, kılavuz Ziba Dudu ile yenge Habbe Kadın, Müştak Bey'in karşısına Kumru Hanım yerine onun çirkin, kambur ve yaşlı ablası Sâkine Hamın'ı çıkarırlar. Müştak Bey itiraz eder. O zaman nikâhı kıyan imam Ebüllâklaka ile mahallali çağırılır… Sahne tekniği ve kurgulaması bakımından batı tiyatrosundan; birbirinin karşıtı, kişilerin işlenişi bakımındansa ortaoyunu, Karagöz gibi geleneksel gösteri sanatlarının tiplerinden yararlanan Şair Evlenmesi'nin dili konuşma diline yakın yalınlıktadır. Dolayısıyla bu oyunun, tiyatro yazını için iyi bir başlangıç olduğu kabul edilir. (Tanıtım Bülteninden)

"Şairlerin hal ve dereceleri hakkındaki bilgileri toplamak güç iştir. Zira şiir yazma eski zaman-lardan beri insanlar arasında yaygın bir sanattır; şiirlerin yazıldığı dillerse sene ve devirlerin ge-çişi ile halden hale ve şekilden şekile girdiğinden bunları anlamak güçleşmiştir ve şairlerin ek-serisinin isimleri gizlilik perdesi altında kalmıştır. Bununla beraber ben, bu şairlerden yüce isimleri tarihlerde ve risalelerde zikredilen ve adları sanları halk arasında meşhur olan bir kısmını seçtim. Bunların hepsi fazilet sahibi olup şiirde mahirdirler ve sultanların yanında iyi kabul ve hürmet görmüşlerdir. Bu kitabı tıpkı gökler gibi yedi tabakaya ayırdım. Bunun her tabakasında tahminen yirmi kadar fazıldan bahsedilmektedir. Ayrıca bu tabakalara, bazı fevâid ile Arap şairlerinin hayatından bahseden bir mukaddeme ve bugün şerefli şahsiyetleriyle cihanı süsleyen fazıl ve şairlerin ah-valine dair bir hatime ekledim. Bu cüretime vâkıf olan fazıllar af ve ıslah eteğini benim hatala-rım üzerine örterler ve bu hareketimi kötülemeye çalışmazlar." 1431 yılında Semerkand'da doğan Devletşah bin Alaüddevle Bahtşah Gazi-i Semerkandî, soylu bir Türk ailesinden gelmektedir. Babası Alaüddevle İsferayî, Timurlu hükümdarlarından Şahruh'un nedimlerinden biriydi. Yaşamının büyük bölümünü saraylarda geçirdikten sonra resmi görevlerini bırakarak Horasan'a babasından kalan çiftliğe çekildi ve 1495 yılında orada öldü. Döneminin ünlü hükümdarlarından Hüseyin Baykara ve Ali Şîr Nevaî'nin meclislerine sık sık katılmasının ve onların yardımlarıyla kültürel ortamlarda zaman geçirmesinin ardından en bilinen eseri olan Şair Tezkireleri'ni (Tezkiretü'ş-Şuara) 1487 yılında tamamladı. 9. yüzyıldan kendi dönemine kadar yaşamış olan İranlı şairlerin hal tercümelerini, yani hayat öykülerini aktaran bu yapıtı zaman içinde büyük ün kazanacak ve benzeri birçok tezkireye örnek oluşturacaktır.