Eserlere Göre Listeleme

Ruhumun yine sıkılıp bunaldığı bir anda, şehrin en ünlü kitapçısına gitmiştim. Hiçbir açıklama yapmadan, Kitap istiyorum diye daldım içeriye.. Usta bir psikolog tavrıyla, orta yaşlı bir bayan dikildi karşıma.. Bir kitap tavsiye edeceğim size, dedi. Bu kitabı okuyunca, yazarın diğer kitaplarını da bir an önce okumak isteyeceksiniz. Kitabı, klasik bir deyimle bi soluk'ta bitirdim. Nerede mi? Oracıkta.. Hem de iki saat içinde.. Yaşanmış, ibretli ve sırlarla dolu hayat öykülerinin satır aralarında kendimi bulmuştum. Acaba, dedim. Ben de ibretli hayat hikayemi anlatsam, benim öyküm de yolunu kaybetmiş, ümidini yitirmiş genç kuşağa bir kılavuz olamaz mı? Bunun için, umutsuz dünyanın Son Umut'unu sizinle yaplaşmak istedim. Oradaki olayların ve sahnelerin, hayatınıza ışık olması niyetiyle..

“İnsan hakları” denince herkesin aklına en üstün ahlak ilkeleri ve siyasi idealler gelir. Dahası bu yüceliğin insanlık tarihi kadar eski olduğu düşünülür. Fakat bu programın ne kadar yakın zamanda tedavüle girip yaygınlaştığının farkına varmak insanda çarpıcı bir etki bırakır. Bu siyasi idealin kendine bir alan açabilmesi için sadece ütopyaların değil, genel olarak siyasi projelerin ıskartaya çıktığı bir döneme, yirminci yüzyılın son çeyreğine gelinmesi gerekiyordu. İnsan haklarının alamet-i farikası, 1970’lerde bir anda nereden geldiği anlaşılmadan sahneye çıkmış olmasıdır. İnsan hakları saf hümanist bir hareket midir? Devletlerin ya da hükümetlerin, özellikle de Soğuk Savaş döneminde, ihtilaf halinde oldukları diğer devletleri sıkıştırmak için başvurduğu bir koz olarak mı değer kazanmıştır, yoksa kerameti kendinden menkul bir taban hareketi midir? Başka bir dünyanın mümkün olduğu düşüncesinin yeni biçimi, bir “son ütopya” mıdır, yoksa başkası olmayan bir dünyanın daha iyi ve ahlaklı hale getirilmesi çabası mıdır?

“Oğlum, evden çıkmalısın hemen! Arkadaki pencereyi kullan! Acele et!” Yonah gürültüyü duyuyordu. Kalabalık bir grup eve doğru yaklaşıyordu. Bazıları sert şekilde ilahiler söylüyordu. Diğerleri bağırıyordu. Uzakta değillerdi. “Nereye gideceğim?..” “Kayalıktaki mağaraya git. Seni almak için gelinceye kadar oradan çıkma.” Babası parmaklarıyla itiyordu omuzlarından. “Beni iyi dinle. Şimdi Çık. Bir an önce uzaklaş buradan. Komşulara kesinlikle görünme.” Helkias küçük bir torbaya yarım ekmek koyarak Yonah’a verdi. “Yonah, eğer ben gelmezsem... kalabildiğin kadar orada kal. Sonra da Benito Martin’e git.” Genç korkuyla, “Baba sen de benimle gel” dedi ama Helkias oğlunu camdan dışarı itti. Yonah artık gecenin içinde yapayalnızdı.

Konusu: Duygusallığı gülmece ile yoğuran, karakter çözümlemeleri saşırtıcı rastlantıların 'beklenmedik son' ile biten sık örgüsü içine ustaca yerleştiren ve bunları yaparken, yaşadığı dönemdeki Amerikan toplumunun çarpıklıklarını o eşsiz biçimyle ince ince iğnelemekten de geri kalmayan, 'Kısa Öykü Dalının Büyük Ustası' O. Henry (1862-1910), çalkantılarla dolu kısa ve mutsuz yaşamında hepsi de birbirinden güzel 273 öykü yazdı. Onun -hepsi de birbirinden güzel- öyküleri arasında bir seçim yapabilmenin zorluğu konusunda edebiyat eleştirmenleri görüş birliği içindedirler; bu 273 öykü içinden hangisini seçerseniz seçin, geri kalanlara haksızlık etmiş sayılırsınız. Bu kitapta Türk okurlarına sunduğumuz 18 öyküyü seçerken aynı haksızlığı yaptığımız duygusunu biz de hep içimizde taşıdık.