En Son Eklenenler

Sen, ey diliyle kardeşini yaralayan kardeş... Sözüyle kardeşinin yakasına bir daha hiç çıkaramayacağı en yapışkan, en kirli etiketi takan gafil ey... Bilmez misin ki, kıymetini kardeşlerinin bilmediği bir kardeş, güzeller güzeli Yûsuf da olsa, ucuza satılmıştır artık. Bilmez misin ki, onuru ayaklar altına alınmış bir kardeş, rüyaların sultanı Yûsuf da olsa köle pazarına sürülmüştür. Gıyabında kötülüğünü andın ya kardeşinin; bil ki, artık baba ocağından sürdün onu. Yâkub gibi eseflere boğdun ona emek vereni. İşitmeyişini fırsat bilerek ayıbını açık ettin ya kardeşinin, bil ki, ana kucağından düşürdün onu. Anası bile pak edemez artık kirlerini. Bir daha bilemeyeceğini bile bile, günahıyla andın ya kardeşini, sığınacağı köşelerin hepsinden kovdun onu. Tesellilerin hiçbiri yetmez hüznüne artık. Azıcık da olsa savunma hakkı tanımadan suçladın ya kardeşini, örtüneceği örtülerin hepsini çektin üzerinden. Çıplak kalmıştır artık soğuk bakışların ayazında... Farkındasındır artık, dilin ve dudağın Yûsuf'un kardeşlerinin eylemine özenmiş. Gıybetini ettiğin kardeşini gözlerden ırağa atıyorsun, gönüllerden uzağa itiyorsun. Haydi, kuyudan çıkar kardeşini... Susmayı dene. Olmaz mı?

Atatürk'ün Sovyetler Birliği politikası nasıldı? Sovyetler Birliği'nin Türkiye politikasının amacı neydi? Türk-Sovyet ilişkilerinin altyapısı, gelişimi ve güncel politikadaki yeri. Türk-Sovyet antlaşmaları ve protokollerinin ruhu. Karşılıklı ziyaretler ve diplomatların Türk-Sovyet dostluğu misyonu. İki ülke arasındaki siyasi, ekonomik, bilimsel, kültürel, askeri ve sportif işbirliği. Boğazlar meselesi, sanayi planları… Türkiye'de görev yapmış bir diplomat olan Dimitır Vandov'un bu kitabı, Atatürk döneminde Türk ve Sovyet basınında yer alan binlerce haber ve yazıya dayanmaktadır. Bu alanda yazılan temel kaynaklardan biridir.

Bu kitapta, amansız bir propaganda, sansür ve yanıltma ortamının hâkim olduğu Soğuk Savaş yıllarının havasını soluyacak ve o zamanlar bilinmesine, erişilmesine pek olanak olmayan Sovyet Rusya'daki gazete ve dergilerin, Türkiye ve NATO'ya bakışlarını bulacaksınız. Yeni SSCB ve TC'yi kuran kadroların iktidar kavgalarını; Rusya'nın Moskova'ya acil telgrafıyla çağrılıp gelir gelmez tutuklanan Ankara büyükelçisini; ünlü Rus şairi Puşkin'in Erzurum yolunda işkenceden geçirilip kellesi kesilmiş bir başka ünlü Rus yazarın cesediyle karşılaşmasını; tüm dünya Ermenilerinin Sovyet Ermenistanı'na toplanmasını ve Türkiye'den toprak talebinde bulunulması projesini, ayrıntılarıyla okuyacaksınız. "Bir Rus şehrine atom bombası atılsa fena mı olur" diyenlerden başlayarak, "Okyanus ötesine" götürülmeye başlanan ilk Türk gazetecilerini tanıyacak, Nâzım Hikmet'in Moskova'ya geliş öyküsünü, Türk komünistlerinin Rus gazetelerindeki Türkiye'yi anlatan yazılarını; 27 Mayıs ihtilaline kadar olan dönemdeki Türkiye'nin hallerini anlatan pek çok haber, yorum ve karikatürü göreceksiniz. Bizzat Amerikan yetkililerinin ağzından "Soğuk Savaş" sürecinde yer almaya nasıl karar verdiklerini ve atılan adımları öğrendikçe, o günlerde Türkiye'nin başında olan kadroların karşı karşıya kaldıkları sıkıntıları ve bunları aşmak için gösterdikleri çabaları, daha farklı bir gözle değerlendirmeniz kaçınılmaz olacak.

Stalin ve Türk Dünyası kitabı, Stalin dönemindeki politikaların Türk dünyası üzerindeki etkilerine ve yansımalarına ışık tutmaktadır. Türkiye’den orta Asya’ya, Almanya’dan Rusya’ya uzanan bir coğrafya içinde, Stalin dönemindeki iç ve dış politika konularını (eğitim, kültür, dil meseleleri, kolektifleştirme hareketi ve toplu sürgünler, Türk-Sovyet ilişkileri), tarih yazımı meselelerini, Stalin’in edebiyat ve basın dünyasındaki yansımalarını değerlendirmektedir. Bir çeşit retro değerlendirme olan bu kitap, Stalin’in ölümünden (1953) yarım asır sonra kaleme alınmıştır. “Stalinizm” kavramı tam olarak neyi ifade eder? Kimileri bu kavramı “Komünizm ideolojisi içinde Leninist çizgiden sapan bir siyasi akım” ya da “Stalin’in şahsî hâkimiyet rejimi” şeklinde, yani nispeten dar bir çerçevede ve siyasi anlamda yorumlamışken, kimileri de Stalin döneminde (1928-1953) uygulanan politika ve pratiklerin bütününü kapsamak üzere tarihî bir olgu anlamında bu kavrama geniş bir tanımlama getirmişlerdir. Ülkeden ülkeye ve çeşitli çevrelerde “Stalinizm” kavramına yüklenen anlamların ve bu kavram etrafında gelişen tartışmaların farklılıklar sergilediği gözlenir. Bu durum, söz konusu kavramın altında yatan gerçekliğin çok boyutlu ve karmaşık olduğunu gösterir. Çok boyutlu ve karmaşık bir mesele olması itibarıyla Stalinizm, çeşitli açılardan ele alınabilir ve alınmalıdır da. Türkiye için Stalinizm neyi ifade eder? Türkiye-Sovyetler Birliği ilişkileri çerçevesinde incelenebilecek bu konu, ideolojik sorun ya da sosyalist düşünce için teorik ve pratik önem arz eden bir mesele olmanın yanı sıra Stalinizm, Türkiye açısından Rus devleti ile Türk halkları arasındaki ilişkiler meselesinin bir boyutu (ve bir devresi) olarak, başka bir deyişle, Türk dünyası perspektifi ile ele alınabilecek bir konudur.