En Son Eklenenler

İki haftayı aşkın bir süredir, beni 60’lı yılların başındaki Beyrut sokaklarına geri götüren gerilim dolu bu kitabın sayfalarını çevirirken, adeta başka bir gezegende yaşıyormuş gibiydim. “Son” sayfaya geldiğimde içimi bir hüzün kapladı ve öykünün kahramanlarına veda ederken böylesine heyecanlı, böylesine sürükleyici bir kitap bir daha karşıma çıkar mı diye düşündüm. Kitabın nefes kesici öyküsü tek bir kentte değil, Atlantik Okyanusu’ndan Basra Körfezi’ne dek uzanan ve benim iş yolculukları yaptığım, tatillerimi geçirdiğim ya da dostlarımı ziyarete gittiğim çeşitli ülke ve kentlerde geçiyor. Duyguları kamçılayacak, kahramanlarının peşini bırakmayan olaylar yüzünden kalbimin hızla atmasına yol açacak bir öykü hayal etmiştim. Güney Avrupa’da başlayıp bir Kuzey Afrika ülkesinden diğerine yapılan amansız kovalamacalar, kahramanlık dolu serüvenlerle gerilimi Akdeniz boyunca artan ve Orta Doğu’nun kalbinde noktalanan bir macera düşlemiştim. Bana kendimi ve nerede olduğumu unutturacak, hayal gücümün ardından koşabileceğim, kahramanlarıyla birlikte tehlikeli ve korkulu anlar yaşayabileceğim, dostlar ve sevgililerle mutlu ve eğlenceli dakikalar geçirebileceğim, kahramanlarının yüreklerine, akıllarına ve duygularına hükmeden aşkı tadabileceğim bir öykü hayal etmiştim. Aşk mı? Elbette, neden olmasın? Aşk, genç yaşlı herkesin özlemini çektiği şey değil mi? Aşk güçtür... aşk vermektir, fedakârlıktır... aşkı görebilir; her aşığın kalp atışlarında duyabiliriz... Aşkta yaşamlarımıza hâkim olacağını, evlerimizi dolduracağını umduğumuz huzur ve barış vardır. Aradığımız bu aşkı nerede bulabiliriz? Yazarının hayal gücünün, zekâsının, algı ve yaratıcılığının uç noktalarına kadar beni kavrayıp götürecek bir öykü hayal etmiştim. Böylece nerede olduğumu unutup satırlar ve sayfalar arasında kendimi kaybedecektim. Tüm diğerlerinden farklı, özgün, yalnızca belirsizliklerle dolu heyecan verici kahramanlık öyküleriyle dolu olmakla kalmayıp, çocukluğumuzdan yaşlılığımıza kadar karşılaştığımız, bizi merakta bırakan önemli soruların çoğunu yanıtlayacak bir öykü düşlemiştim. Öyle ki, bu derin sorulara verdiği yanıtlar, dönemlerinin en büyük düşünürlerini, dâhilerini ve filozoflarını ikna edebilecekti. Her öykünün gerisinde fikirler ve düşlerle dolu, araştırma, bilim ve edebiyat alanlarında özel yeteneklere sahip, yenilikçi ifadeler ve yaratıcı öyküsel anlatımlar üretebilen bir yazar ya da yazarlar vardır. Ben de kendimi, yaşadığımız bu Doğu toplumundaki gençliğin arzularını olduğu gibi, yetişkinlerin beklentilerini de tatmin edecek, yüreklerindeki coşku ve heyecanı yansıtacak, yaşamın gizemine ve sorunlarına çözümler sunacak böylesine bir öyküyü üretebilmek için gerekli olan donanım, adanmışlık ve yeteneğe sahip bu büyük yazarlarla çevrelenmiş buldum.

Osmanlı İmparatorluğu son 150 yılında bir çözülme sürecine girmişti. Bitmez tükenmez savaşlar, yenilgiler ve büyük insan kayıpları devletin devamı konusunda derin endişeler yaratmıştı. İmparatorluğu yıkılmasını önlemek için yapılan her girişim başarısızlıkla sonuçlanırken, iktidarı elinde tutan kadrolar, olan bitenden emperyalist güçleri ve onlarla işbirliği yapan azınlıkları sorumlu tutmak eğilimindeydi. Ama kaçınılmaz son geldi ve Osmanlı İmparatorluğu tarihe gömüldü. Cumhuriyet'in kurucularının neredeyse tamamı, Mustafa Kemal dahil olmak üzere, bu hezimetlerle dolu tarihin mimarı olan İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin üyeleriydi. Daha sonra iktidara gelenler de onların ideolojik akrabalarıydı. Bu kadrolar 1923'ü bir sıfır noktası olarak gördüler, küllerinden doğan Zümrüd-ü Anka kuşu gibi bir 'Türk ulusu' ve 'Türkiye Cumhuriyeti Devleti' imal etmeye soyundular. Bu iş için de tarihi ve tarihçileri kullandılar. Önce Osmanlı İmparatorluğu'nun devamı olmadığımızı öğrettiler bize. Sonra Harf Devrimi, Kıyafet Devrimi, Türk Tarih Tezi, Güneş Dil Teorisi gibi icatlarla, bu kopuşu kesinleştirmeye çalıştılar. Bu amaçla bazı olaylar atlandı, bazıları küçümsendi ve çarpıtıldı. Bazı parçalar ise elden geçirildi, cilalandı ve öne çıkarıldı. Böylece ne Birinci Dünya Savaşı'na girişimiz, ne bunun ardından sökün eden Sarıkamış Faciası, ne Çanakkale Savaşı, ne 1915-1917 Ermeni Kırımı, ne Kafkaslar, Filistin ve Irak'ta yaşanan hezimetler, ne 'Arap İsyanı', ne Çerkez Ethem meselesi, ne Kürt isyanları, ne İstiklal Mahkemeleri, ne 150'likler üzerine konuştuk. Konuşmak isteyenler, kendisine öğretilenleri sorgulamak isteyenler yıldırıldı, susturuldu. Bu durum yakın döneme kadar kesintisiz sürdü. 1980'lerden itibaren küreselleşme ve bilgi teknolojilerinde yaşanan devrimler sayesinde, bilgi daha demokratik biçimde dağılmaya başladı. Türkiye de bu demokratikleşmeden payını aldı ve kendisine öğretilen tarihi de sorgulama ihtiyacı duydu. İşte bu kitap, Abdülmecid'le başlayıp İttihat ve Terakki'nin sonuna kadarki dönemin 'öteki tarihi'ne bakmaya çalışıyor. Yeni Osmanlılar aslında neyi kurtarmaya çalışıyordu, Abdülaziz nasıl öldü, Kıbrıs'ı nasıl kaybettik, Hamidiye Alayları'nın amacı neydi, 31 Mart Olayı'nı kim örgütledi, Abdülhamid nasıl halledildi, Babıali Baskını neyin miladıydı, Birinci Dünya Savaşı'na neden girdik, Sarıkamış Faciası'nda kaç evladımızı yitirdik, Ermenilerin tehcirine nasıl karar verildi, Cemal Paşa Arap milliyetçiliğini nasıl kışkırttı, Şerif Hüseyin'in İsyanı'nın arkasında kimler vardı gibi sorulara bugüne dek bize öğretilenlerden farklı cevaplar veriyor.

Seksist, budala, tembel, kültürsüz. Berbat bir baba, yetersiz bir koca, güvenilmez bir âşık, insanı sinir eden bir zampara, başarısız bir işadamı, korkak bir ruh, tipik bir taşralı: Hiç adam olacağa benzemez Harry Angstrom, namı diğer Tavşan. Ama kaba görüntüsünün altında hassas, duygulu ve anlayışlı bir ruh saklıdır ve kendini "sevilesi" bir adam olarak görür. Bir Amerikan kasabasında sıkışıp kalmış eski bir basketbol yıldızıdır Tavşan. Şimdi ev hanımlarına meyve sebze soyacağı pazarlar ve kanepesinde oturup bol bol televizyon izler. Başarısızlıklar ve tatminsizliklerle dolu hayatında en iyi başardığı şey ise kaçmaktır. Sıkıştığı anda, en çok da korktuğu anda kaçar Tavşan. Ama hiç fazla uzağa gidemez. Dört kitaplık macera işte burada başlar, muhteşem kahramanıysa kısa sürede "beyaz Amerika"nın kült figürlerinden biri olur. Bugün dünya üzerinde herhangi bir ülkenin herhangi bir küçük şehrinde karşımıza çıkabilecek unutulmaz bir kahraman.