Eserlere Göre Listeleme

Yunan İç Savaşı'nı incelemek, yakın tarihinde Türkiye'yi ciddi biçimde etkileyen önemli bir hesaplaşmaya yakından bakmak anlamına geliyor. Önce İtalyanlara ve Almanlara sonra İngilizlere karşı savaşmak zorunda kalan Yunanlı yurtsever direnişçilerin 1940'lara damga vuran mücadele ve yenilgisi, ABD'nin Avrupa ve Anadolu coğrafyasına uygun gördüğü modelin başarısı anlamına geliyordu. İkinci Dünya Savaşı'nın sonlarında kazanan tarafta yer alan Sovyetler Birliği, ABD ve İngiltere arasında keskinleşen çelişkiler, Avrupa'nın iki farklı yöne doğru giden bir bölünmeye uğramasına yol açmıştı. Stalin liderliğinde Sovyetler ve Roosevelt'in ölümüyle ABD'de başkanlık koltuğuna oturan Truman'ın başını çektiği emperyalist merkezler, askeri ve diplomatik bir mücadeleyle bu bölünmeyi mümkün olduğunca kendi lehlerine çevirmeye çabalıyorlardı. Yunanistan ise savaşın seyri sonucunda İngilizlere ve dolayısıyla Amerikalılara kalmıştı. İkinci Dünya Savaşı boyunca Yunanistan'ı faşist işgalcilere dar eden komünist partizanlar, bu durumu kabullenmeyerek bu kez İngilizlere, kralcılara, Yunan gericilerine karşı ayaklandılar. Ülkenin bir bölümünü ele geçirdiler, kendi demokratik-devrimci sistemlerini yerleştirdiler. Ve yenildiler... boyutuyla incelemeye değer. Yazılama kendi adına bir başlangıç olarak yenilen ama çok şey kazanan tarafa ilk söz hakkını tanıyor. İşte komşuda iç savaşın taraflarından birinin gözüyle “Yurtsever Direniş”in kısa öyküsü...

Hélène L’Heuillet, “Komşuluk: İnsanların Birlikte Varoluşu Üzerine Düşünceler” adlı çalışmasında bir arada yaşama pratiğinin felsefi açılımlarına odaklanırken, kent yaşamındaki bireyin hayatına dair çarpıcı durumların da altını çiziyor: Kimlikler, sınırlar, samimiyet, merak, üst komşu ile alt komşu arasındaki tahakküm ilişkileri ve sokakta yaşayan “dış” komşular… Komşuluk bugün olmazsa olmazımız; ne de olsa hepimiz komşuyuz artık. Émile adlı eserinde dünyada artık sürülecek toprak kalmadı diyen Rousseau şöyle dursun, Robinson Crusoe bile çocuksu muhayyileyi bir tarafa bırakıp el değmemiş bir ada olmadığının farkına varır. Dünyanın yuvarlak olması hasebiyle kaide gereği hepimiz komşu olsak da Kant’ın işaret ettiği üzere taşımacılığın gelişmesi ve –20. yüzyılda özellikle II. Dünya Savaşı’ndan sonra dörde katlanan– dünya nüfusunun artması kâğıt üstündeki bu gerçeği olgusal bir veriye dönüştürdü. Hepimiz birbirimize bağımlı hale geldik, başkasıyla muhatap olmamak için uzaklaşma bahanemiz kalmadı.

Hepimizin acayip bulduğu bir komşusu vardır. Gerçekten acayip midir? Bize mi öyle gelmektedir? Mumcu Nuran sizin mahallenize taşınsaydı kim bilir siz neler düşünürdünüz? Sokaktaki kediler bir anda ortadan kaybolursa ve miyavlamalar Mumcu Nuran'ın bodrumundan geliyorsa mesela? Kadının bacasından yaz günü koyu bir duman çıkıyorsa mesela? Kİmseye kapıyı açmıyorsa ve açtığında ise öfkeyle sizi azarlıyorsa mesela? Evine koca koca torbalarla bir şeyler taşıyorsa ve içindekiler pek de pazardan dönen birinin torbasına benzemiyorsa mesela? İşte çocuklar, bu acayip komşunun ne yaptığıyla yakından ilgilenir. Yalnızca çocuklar mı polis bile işin içine dalıverir. Sonuç ise herkes için sürprizlidir.

Köylük yerde iki komşu aile arasında tavuk yüzüne çıkan kavga, iki ailenin de karakola düşmesine neden olur. Kırk yıllık komşuları karakol komiseri de barıştıramaz. İşi inada bindiren komşular birbirlerini dava eder.