En Son Eklenenler

Bundan yüz yıl kadar önce bir İngiliz kolonist, Avustralya'ya gider. Bir Avustralya yerlisi (Aborjin) eşliğinde kıtayı dolaşırken birden o güne kadar görmediği garip bir hayvanla karşılaşır. Yanındaki yerliye sorar: "Bu nedir?" Yerli: "Kangroo" cevabını verir. Kolonist, hayvanın resimlerini çizer ve ülkesine gider gitmez herkese "kanguru"yu anlatır. Zaman içinde tüm dünya "kanguru"yu tanır. Bir süre önce Avustralya yerli dillerini incelemek üzere Avustralya'ya giden bir dil bilimci, yerlilerin bu hayvan için başka bir isim kullandıklarını görür. "Kangroo" yerli dilinde "Seni anlamıyorum" anlamına gelmektedir!

Bugün gelinen noktada demokrasi ideali, reel demokrasilerin yaşadığı bütün sarsıntılara rağmen "çözüm" sunma niteliğini koruyor. Üstelik ne sosyal bilimciler, ne hükümetler, ne de her düzeyden siyaset oluşturucular, ulus-devlet ve modernitenin baş aktörü olan yurttaşın dışında yeni bir kamusal aktör üretebilmiştir. Yüzyıl başı ile sonu arasındaki en temel fark ise, yurttaşlığı ulus-devlet modeli içinde tanımlanan hukuksal-siyasal içeriğinden sıyrılarak farklı aidiyet, konum ve duyarlılık biçimlerini de içine alacak şekilde sivilleşmesidir. Dolayısıyla tartışma ve çözüm önerileri, yurttaşlığın yeniden tanımlanması üzerinde odaklanıyor. Yurttaşlığın yeniden tanımı ise, devlet-sivil toplum-kamusal alan denkleminin yeniden kurulmasını, demokrasilerin söz konusu değişken geometrili yurttaş tipi üzerinden yeniden inşa edilmesini gerektiriyor. Elinizdeki bu çalışma, yurttaşlık sorununu farklı açı ve konumlardan ele alan altı anabaşlıktan oluşuyor. Ana başlılar altında son yıllarda sosyal bilimler camiasına egemen olan kuramsal duruşların yanı sıra, "yaşanan yurttaşlığın" sorunlu doğası ve reel demokrasilerin değişen yurttaş profili karşısında buldukları çözümler ve uyguladıkları siyasetlerin niteliği inceleniyor.

Vatandaşlık (uyrukluk) bireyi devlete bağlayan hukuksal bağların bütünü olarak tanımlanmakla birlikte, bu tanım kişinin kendini sosyal, kültürel ve ekonomik özellikleriyle hangi topluma veya hangi devlete daha yakın saydığını dikkate almadığı için bir yanıyla eksik kalmaktadır. Prof.Dr. Rona Aybay, yıllardır çeşitli üniversitelerde ders kitabı olarak okutulan Vatandaşlık Hukuku adlı yapıtında, vatandaşlık (uyrukluk) bağının özelliğinin saptanmasında ya da bu bağın oluşup, çözülmesinde "hukuk ötesi" nedenlerin de pozitif hukuk açısından dikkate alınabildiğini önemle belirtmektedir. Vatandaşlığa ilişkin varolan tüm hukuk kurallarının bir bütün oluşturduğunu öne süren Aybay, tanımlanan bu bütünün uyrukluğun kazanılmasından,yitirilmesine, değiştirilmesine ve kanıtlanmasına kadar uzanan konuları kapsadığını; bunların devletten devlete değişiklik gösterdiğini, bu nedenle her devletin vatandaşlık hukukunun kendine özgü olmasının yanısıra uluslararası niteliklere de sahip bulunmasının vazgeçilmez bir özellik olduğunu vurgulamaktadır.