En Son Eklenenler

Philip Roth'u edebiyat sahnesine çıkaran, National Book Award sahibi kitabı Hoşça Kal, Columbus ve Beş Öykü, yayımlandıkları zamandan bugüne çarpıcılıklarından ve evrenselliklerinden hiçbir şey yitirmemiş bir novella ve beş öyküden oluşuyor. Kitaba adını veren novella, "Hoşça Kal, Columbus"ta, Roth, aşkı ve cinselliği yeni keşfeden iki gencin sürükleyici ve kederli hikâyesi üzerinden Amerikan-Yahudi orta sınıfının statü, aile, cinsellik hakkındaki görüşlerini sorguluyor. Kitaptaki öykülerden "Yahudilerin Dinden Dönüşü"nde, bir çocuğun aklını kurcalayan "tehlikeli" sorular hem din öğretmenini çileden çıkarıyor hem de okurların aklından çıkmayacak bir finale giden olayları tetikliyor. "İman Muhafızı"nda, bir çavuş, mesleğinin katı kurallarıyla merhamet duygusu arasında bocalıyor. "Epstein"da, yaşlı bir çiftin yıllar süren evliliği, hiç kimsenin tahmin edemeyeceği bir sınavdan geçiyor. "İnsanı Söylediği Şarkıya Bakarak Tanıyamazsın", muzip bir lise ve arkadaşlık öyküsü kılığına girmiş, devlet ve ideoloji hakkında "ciddi" bir öykü. "Fanatik Eli"da ise, bir Amerikan kasabasının orta sınıf, seküler sakinlerinin en çok korktukları şeyle ?köktendinci bir yabancıyla? karşılaşmaları din, ötekilik ve aidiyet üzerine unutulmaz bir öyküye dönüşüyor.

Kutup Dairesi yakınlarındaki ıssız bir adada annesiyle tek başına yaşayan Livin tek arkadaşı, cinli perili öyküler anlatarak ona hoşça vakit geçirten yaşlı bir adamdır. Fakat adamın anlattığı öykülerin bazılarında ortaya çıkan huldra hepsinden farklı ve ürperticidir. Büyüleyici güzellikte bir genç kız olarak görünüp erkekleri ölüme sürükleyen bu vahşi ruha ilişkin öyküler, Livi bir sebeple ürpertmiştir daima. Ve bir yaz, Livin okul arkadaşları arasından iki genç erkek birkaç gün arayla boğularak ölür. Boğulmalarına neyin yol açtığı anlaşılamaz. Herkes bir biçimde yaşamın alışıldık ritmine dönerken, kazaların yaşandığı durgun denizin kıyısındaki evinin çevresinde bulunan her şeyi, herkesi suskun ve derin bir dikkatle gözleyen Liv, cevapları ararken yepyeni sorular keşfedecektir.

"Bu manasız ve yabancı hayatta bir tek şeye hakikaten sarılmış, hakikaten inanır gibi olmuştu. Bu da karısı idi. Muazzezin varlığı Yusuf için büyük, boşlukları dolduracak mahiyette bir şey değildi, fakat onun yokluğu müthişti. Onun bu kadar sebepsiz yere, bu kadar insafsızca Yusufun hayatından koparılması çıldırtacak kadar acı idi. Hayatında asıl aradığı şeyin Muazzez olmadığını biliyordu, fakat Muazzez olmadan bunu aramaya muktedir olamayacağını sanıyordu." Kuyucaklı Yusuf Türk edebiyatının belki de en romantik kahramanıdır. Hayatın ve insanların zalimliği karşısındaki naif duruşu ile bir yandan trajik bir sona ilerlerken, bir yandan da yaşadığı lirik aşk hiyakesinin kahramanı olarak edebiyat tarihinde yerini almıştır.

SUNUŞ Türk edebiyatı üzerinde araştırmalar (II) ın basım hazırlıkları sırasında muhterem hocamız Mehmet Kaplan Bey’i kaybettik. Türk ilim ve fikir âleminin müstesna simalarından biri olan hocamızın ebediyete intikalinden sonra geçen acılı günler, esas itibarı ile yarım kalmış olan bu kitabın bir an önce gün yüzüne çıkmasını engelledi denebilir. Nihayet, hocamızın geride bıraktığı yüzlerce makale ve onlarca kitaptan biri olan Türk edebiyatı üzerinde araştırmalar (II) okuruna ulaşıyor. Prof. Mehmet Kaplan Türk edebiyatını başlangıcından itibaren bir bütün olarak görme ve o şekilde ele alma taraftarı idi. Gerek derslerinde, gerek eserlerinde ve gerekse düşünme tarzında bu eğiliminin izleri açıkça görülebilir. O, «Türk edebiyatı üzerinde» araştırma yaparken bu bütünlüğü kronolojik olarak takib ediyor, tarih içinde değişmekle beraber öz itibarı ile aynı kalıp, Türk insanına sanat ve edebiyat yolu ile kan veren unsurları tesbit ediyordu. Mevlâna’dan Mehmet Akif’e; Şeyh Galib’den, Yahya Kemal’e gelen çizginin; Orta Asya’dan, Akdeniz’e uzanan coğrafyada ne tür bir tesir icra ettiğini ve etmekte olduğunu bu tesbitlerden çıkarabiliriz. Türk edebiyatı üzerinde araştırmalar (II), daha önceki araştırma kitaplarının belli bir çerçevede devamıdır. Bu çerçeve esas itibarı ile Tanzimat döneminden Cumhuriyet’in ilk yıllarına kadar gelen zaman etrafında çizilmiştir. Mehmet Kaplan’ın yetkin ve ihatalı ifadesi, derin sezgisi ve nihayet sahasında gösterdiği tahlil ve terkip ustalığı bu kitabında da kendini belli etmektedir.