En Son Eklenenler

Müşterek Dostumuz’da Dickens, dönemin kapitalizminin başkenti Londra’daki hayata dair muhteşem bir panaroma sunar. En alt tabakalardan en üst tabakalara kadar mekik dokuyarak varlığın ve yokluğun portresini çizer. Thames Nehri’ne düşen cesetleri toplama işi yapan ailenin rutin turlarından birinin tekinsiz betimlenişiyle başlayan hikâye hemen ardından yeni zengin Veneeringler’in hayatının alaycı ve olağanüstü absürt bir biçimde anlatılmasıyla devam eder. Müthiş bir dil ve üslup çeşitliliğine sahip olan roman eleştirel ve insani yönden de derinlikli bir eser. “Hiçbir 19. Yüzyıl romancısı, hatta Tolstoy bile, Dickens kadar güçlü değildir; onun yaratı zenginliği neredeyse Chaucer ve Shakespeare'le boy ölçüşür.” - Harold Bloom “Charles Dickens ile ilgili olarak... söylenebilecek tek şey, deha sahibi bir insan olduğudur.” - Jorge Luis Borges Tuncay Birkan’ın sunumuyla

Şeytanın Altınları'nda yedi masal-şiir bulacaksınız. Masalları Grimm Kardeşler yazdı, şiirleri ben yazdım. Bunu yaparken masallara bağlı kalmadım. Konularını aldım, o konuları yeniden işledim. İki sayfalık bir masal, sekiz on sayfalık bir şiir oluverdi. Sevecek misiniz, bilmiyorum. Amacım, sizlere birşeyler iletmek olduğu kadar, Grimm Kardeşler'e yüzyıllar sonra gönülden bir teşekkür göndermekti.

Müşterek Dostumuz’da Dickens, dönemin kapitalizminin başkenti Londra’daki hayata dair, belki de başka hiçbir romanında göremeyeceğimiz ölçüde geniş bir panaroma sunar, çünkü, malum, para yokluğuyla bile her yerdedir. En alt tabakalardan en üst tabakalara mekik dokuyacağını zaten daha en baştan sezdirir Dickens: Roman Thames Nehri’ne düşen cesetleri toplama işi yapan ailenin rutin turlarından birinin tekinsiz betimlenişiyle açılır ve hemen ardından yeni zengin Veneeringler’in evindeki yemeğin ve davetlilerin alaycı ve olağanüstü komik bir biçimde anlatıldığı bölüm gelir. Romandaki müthiş dil ve üslup çeşitliliğinin de habercisidir bu iki bölüm. Dilbilimcilerin tabiriyle “sosyolekt”lere (ve tabii “idiolektlere”de) olağanüstü duyarlı bir kulağı olan Dickens, bu romanda bir yandan bütün toplumsal tabakaları gezerken, bir yandan da her birini anlatmaya en uygun dili ve üslubu da yakalar. Yakaladıktan sonra da uzun uzun keyfini çıkarır ve okuru da kendinden geçirir. Romanın zenginlikleri bu eleştirel ve çok geniş kapsamlı toplumsal içeriğiyle ve dilinin olağanüstülüğüyle de sınırlı değildir; bütün Dickens romanlarında olduğu gibi insani anlamda müthiş derinlikli sahneler bu romanda da fazlasıyla vardır.

İskender babasından çok annesini severdi. Kendisini eski e yeni zamanların kahramanları arasında ayırt eden coşkusu ile duymadaki derin kudreti annesinden ona geçmişti. Görünüşü de buna uygundu: Keskin yürüyüşü, kıvılcımlı bakışları, geriye doğru uçan saçları ve sesinin kuvveti, onun bir kahraman olduğunu belli ediyordu. Daha sonraları baba ile oğulun arası açıldı. İskender, annesinin babası tarafından ihmal edildiğini görüyordu. Filip Thessalia'lı dansözlerle Yunanlı odalıkları eşine tercih ediyordu. Hatta daha sonra kral, memleketin asilailelerinden Attalos'un yeğeni olan Kleopatra ile evlenmeye karar vermişti. Düğün töreni Makedonya geleneklerine uygun olarak çok parlak, çok gürültülü bir surette yapıldı. İçiliyor, gülünüyordu. Artık herkes şaraptan keyiflenmişti. Tam bu sırada genç kraliçenin amcası Attalos yüksek sesle "Ey Makedonyalılar, tanrılardan dileyin ki sizi onlar kraliçemizin kucağında takdis etsinler; memleketimize gerçek bir kral halefi bağışlasınlar!" gibi bazı sözler söyled. İskender de orada bulunuyordu. Şiddetli bir kızgınlıkla Attalos'a "Sence ben bir piç miyim, günahkar küfürcü!" diye bağırdı... Ve şarap kasesini üzerine fırlattı... İskender macera arayan, hülya peşine takılan bir kimse olarak mı Asya'yı çevreleyen meçhul bir denize kadar bu kıtayı fethetmek düşüncesiyle sefere çıkmıştı. Yoksa ne yapacağını, ne yapabileceğini kesin olarak biliyor muydu? Askeri, siyasi planlarını buna göre yapmış, nlemlerini buna göre almış mıydı? Başarılarını sırasıyla ve arkaya doğru inceleyerek, bunların bir plan içinde birbirleriyle bağlı olduklarını meydana çıkarmak ve sonucu ispat olarak göstermek deneyinde bulunmak sözkonusu değildir. Asıl soru, eserine başlamadan önce bunun olacağı hakkında kafasında bir fikir mevcut olup olmadığını ispat eden delillerin bulunup bulunmadığıdır.. Eski çağların en derin düşünürü ve İskender'in öğretmeni olan Aristoteles ona birçok kez öğütler vermiştir. Aristoteles ona, Hellenlere karşı bir komutan (Hegemon), barbarlara karşı ise efendi olarak davranmasını, Hellenere bir dost ve soydaş, barbarlara da sanki bunlar hayvan ve bitki imişler gibi davranmasını önermişti. Düşünürün görüşüne göre bu ayrılık, doğrudan doğruya doğanın meydana getirdiği bir ayrılıktır. Çünkü: "Avrupa'nn soğuk bölgelerinde oturmakta lan kavimler cesartelidirler, fakat kafa ile çalışmaya ve sanat işlerine yatkın değildirler. Bundan dolayı onlar serbest yaşarlar, fakat devlet yaşamına ve başkalarına hakim olma yetenekleri yoktur. Asyadakiler ise uyanık kafalı ve sanatlara elverişlidirler; fakat cesaretleri yoktur. Bundan dolayı bir hükümdara sahip bulunuyorlar, kendileri de köledirler. İkisinin ortasında oturan Hellenlerin ise her ikisinde de payları vadır. Bunlar cesaretli oldukları kadar düşünme yeteneğine de sahptirleri Bundan dolayı Hellenler bir devlet halinde birleşirlerse bütün uluslar üzerinde egemenlik kurma yeteneğindedirler."