En Son Eklenenler

Fotoğraf edebiyatının iki baş yapıtından biri sayılan Camera Lucida, aynı zamanda Roland Barthes'ın en bireysel ve kurgusal yapıtı. Camera Lucida'da fotoğrafın ne olduğu sorusuna yanıt ararken, fotoğraf ile ölüm (belki de yaklaşmakta olan kendi ölümü) arasındaki ilişkiyi de ortaya çıkarmıştır. Barthes kitap tamamlandıktan kısa bir süre sonra ölmüştür. "Fotoğraf üzerine yazma tutkumun açığa çıkardığı bu karmaşa ve ikilem, aslında sürekli olarak çektiğim bir sıkıntıyla ilgiliydi: biri anlatımcı, diğeri eleştirel iki dil arasında savrulan bir özne olmanın sıkıntısı."

Uzmanlıklar çağında yaşıyoruz. İvan İllich’in deyimiyle, ‘kabiliyetsizleştirici uzmanlıklar çağı’nda hem de… Her konuyu ‘uzman’lara bırakırken, fıtratın sesi de, vahyin sesi de duyulamıyor kulaklarımızda. Bunca gürültü arasında, kendi iç sesimizi dahi duyamaz haldeyiz. Oyuncak Tamirhanesi, bu duruma karşı, yürekli bir isyanın ifadesi. Özelde psikolojizmin insana dair tahakkümüne meydan okuyan yazar, şu gerçeği seslendiriyor: İnsanı tanımak, bir ‘uzmanlık’ konusu değildir. Kendi iç sesine ve vahyin sesine beraberce kulak veren bir kişi hayatın anlamı, aile, çocuk, insan-insan ilişkileri konusundaki temel doğruları pekâlâ kavrayabilir! “‘İyi şeyler bizden; kötü şeyler ortamdan, ebeveynden, kaderden. İyileri bizzat biz yaptık, kötüleri annemiz babamız yüzünden yaptık,’ öyle mi? ‘İyi insan’ olmanın yolu ‘ideal şartlar’dan ve ‘mükemmel ortamlar’dan geçmiyor oysa. Bizi bu kişiliğe anne-babalarımız mahkûm etmiş de değil. Denklemi şöyle kurmak gerekiyor: Anne-babalarımızın bize nasıl davrandığı, anne-babalarımızın imtihanıdır. O davranışları nasıl içselleştirdiğimiz, nasıl yorumlayıp şekillendirdiğimiz ise, bizim imtihanımız... Yoksa, irade denilen şey insana niye verilmiş olsun?”

Dehşet, ölüm ve seks üçgeninde reklâm ve propaganda Hiç sütün üstüne kan damladığını gördünüz mü? ... Ben de görmedim. Ama yine de olacakları anlatayım. Kan o pürüzsüz yüzeyde kendine umulmadık bir yer açar. Ve göz açıp kapayıncaya kadar sessizce kaybolur. Ardında hiçbir iz bırakmaz. Bu kitabı 18 yaşın altındakilere okutmayın. Onlar bu görkemli ışık oyununun keyfini sürsünler. Farkında mısınız bilmem; göstergelerle, görüntülerle yaşıyoruz. Önemli olan görüntüleri yönetebilmek. Ne kadar çok göstergeye sahipseniz o kadar mutlusunuz. İçtiğiniz, giydiğiniz o sembollerden mutluysanız, siz de okumayın. İçin Türk ineklerinden sağılmış Amerikan markalı sütünüzü, uzanın yatağınıza huzurla. Ruhunuzun her yerini kaplamış semboller ve ağzınız kanlar içinde... İzgören bu kitabında reklamların şu ana kadar dile getirilmemiş yüzünü ortaya çıkararak bir ilke imza atıyor. Kelime, görüntü ve sesler vasıtasıyla bilinç algımızın sınırının altında yapılan etkileme çalışmasını "Eşikaltı yöntemler" diye adlandırarak, reklamlarda kullanılan bu yöntemlerle dehşet, ölüm ve seks olgularının bilinçaltımıza yerleştirilmesini eleştirel bir dille anlatıyor. Altı yıllık bir araştırmayla onlarca reklamın bir araya getirildiği bu titiz çalışma Türkiye'de bir ilk olma özelliği ile de öne çıkıyor.