Eserlere Göre Listeleme

Sen de kendine bir dünya kurmalıydın Süreyya. Yurdunu bulamayacağın en başından belliydi. Nil Sakman, uzun bir yaşamı geride bırakmış sıradışı bir kadının hakikat savaşına çağırıyor bizi “Süreyya”da: Çocukluğundan beri yakasını bırakmayan uyumsuzluğun, yurtsuzluğun ve utanç duygusunun arkasına bakmaya çalışıyor Süreyya Hanım; en derine, iç’in de içine... Bu tüketen kavganın külleri arasında yolları yollara, sebepleri sonuçlara eklerken, “kendine kavuşamayacak olmanın” sızısıyla yorgun düşen nice huzursuza da göz kırpıyor. Çocuk dediğin tatlı, sevimli bir hayvan Süreyya. Eğitilmesi, insan gibi yaşamayı öğrenmesi için önce sevilmesi, sonra da utanması gerek. Sevgiyi devamlı kılması, hak etmesi. Medeniyet utanç üzerine kurulu Süreyya. Derin, sarsıcı bir utanç.

"Söz verin dağlar, kuşlar, dereler, ağaçlar İnsanlık için, yeniden doğmak için, çığlıklar için, kutsiyetim için göz yummayacaksınız ve söz verin, bir daha açılmamak üzere kapanacak sayfalar; unutturmamak için..." Yine her savaşın bir yenilgi olduğunu vurgulasa da tarih, insanlar inatla kendilerini yeni bir yenilgiye hazırlamakla meşgul oluyordu. Oysa doğa öyle değildi; ölüyor, yine azimle diriliyor, bütün güzelliğini insanların önüne sunuyordu. Ve Tanrı yeni bir günü müjdeliyordu sabırsızca bekleyen insana... Tahsin ve Şıhan, bambaşka coğrafyalardan çıkıp Sarıkamış'a geldiklerinde, insanı dize getiren bu toprakların artık ortak kaderleri olduğunu biliyorlardı. Birbirine sıkı sıkıya bağlanan bu iki arkadaş; ölümle yaşamı, ayakta kalabilme mücadelesini, arkalarında bıraktıkları geçmişlerini ve gelecek umutlarını paylaştılar, tıpkı bir somun ekmeği paylaşır gibi... Şıhan'ın yüreğini yakan sevdası bu topraklara yadigâr kaldı. Tahsin ise hayatı boyunca adına mektuplar yazdığı sevgiliyi yine bu topraklarda buldu... Allahuekber Dağları'nın koynunda, ölüme meydan okuyan on binlerce askerin verdiği amansız mücadele... Tarihe bırakılmış bir kahramanlık hikayesi... Ve savaşın korkunç yüzüne inat büyüyen bir sevdanın öyküsü.

Güzel tasvir etmek Refik Halid’in müktesep hakkıdır. Onu lisandaki kuvvet bakımından ancak Flaubert ile mukayese edebilirim. Hatta Flaubert’in ölçerek biçerek yazdığı cümleler onun âleminden daha merasimsiz çıkabiliyor. Sürgün Türk dilinin Madam Bovary’sidir.” - Refi Cevat Ulunay “Bilhassa Hilmi Efendi tipi Duhamel’in ölmez Salavin’i gibi edebiyat tarihinde unutulmaz bir hatıra olarak kalacaktır. İşte büyük sanat ve yaratıcılığın mucizesi... Türk dilinin bu eşsiz sanatkârına muhakkak ki en güzel üslubu borçluyuz.” - Halid Fahri Ozansoy “Sürgün üslup itibarıyla bir harikadır. Tahkiye, ruh ve karakter tahlilleri kudretli, insan ve memleket tasvirleri çok yüksektir. Eser baştan aşağı o devrin yıkılışını, dejenere tiplerini bütün açıklığıyla, yalnız karakter tahlilleri yapmak suretiyle bize göstermektedir.” - Suat Derviş