En Çok Görüntülenen Kitaplar

Yeni Bilimsel Tin (Le nouvel esprit scientifique, 1934) Gaston Bachelard’ın Bachelard olmaya başladığı, kendi kıvamını bulduğu kitaptır. Nasıl Kepler ve özellikle Galileo’nun geliştirdiği yeni epistemoloji, filozofunu Descartes’ta bulmuşsa, geometride Lobaçevski ve fizikte Einstein’la başlayan değişmenin epistemolojisini de Bachelard, bu kitabından itibaren teorileştirmiş, söz konusu gelişmelerden bilim felsefesi açısından önemli sonuçları çıkarmıştır. Vardığı nokta ise, modern bilimin artık Descartesçı epistemolojiyi geride bıraktığı, aştığı saptamasıdır. İşte bu noktadan sonra, Bachelard’ın velut epistemolojik üretimi geleneksel felsefenin rasyonalizm ve ampirizm, gerçekçilik ve uzlaşımcılık gibi ikiliklerini bir sentez içinde aşmaya yönelir. Yeni Bilimsel Tin, Bachelard’ın kendine özgü rasyonalizminin, tarihsel kopuş teorisi ve epistemolojik pedagojisinin nüve halinde ortaya çıktığı yapıtıdır. Filozofu anlamak için ilk önce ve en dikkatle okunması gereken yapıtıdır.

Aylık Sesli Dergi

Günlük inançlarımız ile bilimsel bilgi arasındaki benzerlik sanıldığından daha fazladır. Aynı benzerlik, uzmanlık gerektiren çok farklı disiplinler için de söz konusudur. Birbirini bütünleyen inançlarımız mantıksal bir bütünlük sergilediklerinde bilim olarak görülmeye adaydır. Konu ne olursa olsun bilimi bilim yapan sistemdir ve sistemi geçerli kılan da mantığa uygun olmasıdır; dolayısıyla, bilim akılcı incelemenin bir ürünüdür. Bilgi, sağlam temellere dayalı ve doğru olan inançlardan oluşur. Delilleri bir araya toplayarak ve inançlarımızı tutarlı bir hâle getirerek bilgiye ulaşmaya çalışırız. Sebepleri ne olursa olsun inançlarımız delillere dayandığı ölçüde doğru olmaya adaydır. İnancın doğru olmasına yönelik bütün arzular bir kenara bırakıldığında, eğer deliller inancı hâlâ destekliyorsa, o inanç kabul edilebilir. Bazen delilden bağımsız olarak bir inanca yoğun bir şekilde bağlanabiliriz. Fakat delil bulmakta zorlandığımız inançları terk etmek akla en uygun olanıdır. Akla uygun olan inançlar ile akıl-karşıtı olanlar arasında tercih yapmamızı sağlayan bazı ölçütler vardır. Fakat bu ölçütler bizi her zaman doğruya götürmezler, hatta bazen tek bir yöne bile yönlendirmezler. Hayatta olduğu kadar bilimde de kararlar zor olabilir. Günümüzde bilimsel olarak kabul edilen bilgilerin bir bölümü, gelecek yüzyılda çağımızın aptallıklarına örnek olarak verilecektir. Çünkü sağlam bir neticeye varabilmek için elimizde basit bir mihenk yoktur. Bununla birlikte alınması gereken ders ümitsizlik değil alçakgönüllülüktür. Bu kitapta Quine ve Ullian’ın, günlük inançlardan bilimsel hipotezlere kadar pek çok konuda doğru akıl yürütme ve doğru sonuçlara varmanın ilkeleri üzerine görüşlerini bulacaksınız.