Konusu: Yivlik ve Çağıl tepelerine,gezginlerin gezi notlarını tamamlayan gravürlerde bile rastlamaktayız.Gezi notları ,İskilip’i yalnız tepeleriyle değil ,geçmiş uygarlıkları,kent dokusu,coğrafyası,halkı ve birçok yönüyle bize getiren değerli yazılar olmakta ,pek çok konuya ışık tutmaktadır.Gezginlerin büyük bir kısmı Çorum’a uğramış ancak kuzeye,İskilip’e pek azı çıkabilmiştir.Gezi notlarında İskilip’e yer verenler arasında J.Hamilton ‘u ,C.Texier’yi,H.Kiepert’i sayabiliriz.W:F:Ainsworth da İskilip’i görmüş ,kentte bir süre kalmış gezginlerdendir.Ainsworth’un notlarında keny çeşitli gözlem ve izlenimlerle uzun bir anlatımla bize yansıtmaktadır.Ainsworth İskilip’i şöyle anlatmaktadır:…”İskilip tepelerinin eteklerine varana değin bataklık ve çayırlık arazide epey yol aldık.Burada bayırları bağlarla kaplı küçük bir vadiye girdik.Kıvrılarak uzayan bir yoldan insanların oturduğunu kanıtlayan bakımlı ağaçların ,fundalıkların ,zengin bahçelerin bulunduğu bir yere geldiğimizde,bir dönemeci geçince bir kent ve bir kale görüş alanımız içinde karşımıza dikildi .Kale,çıplak görünümlü bir kaya üzerine kurulmuştur.Önünde koni biçiminde,düz ve kaygan yüzeyli bir tepe bulunuyordu.Aşağıda sayısız minare ve vadinin derinliklerinden tepelerin yamaçlarına kadar varan evler göz alabildiğine uzanmakta idi. Çağımızda ,daha önce Blucium adıyla anılan eski İskilip kentini görmeye gelen ilk Avrupalılar olduğumuzu belirtmekle sanırım yanılgıya düşmüyorum.”Ainworth sözlerini şöyle sürdürür; “Reaya-Hıristiyan halk kentte ticaret yapabilmekteydi ve kervansaray da kalabiliyorlardı.Fakat hiçbirine kentte oturmak için yada karılarını ve çocuklarını getirmek için izin verilmiyordu.
Ertesi gün gözlemlerimize başladık.Kentte genelde iki katlı ,çatısı kiremitli yaklaşık 1500 ev olduğunu saptadık.Minareler çoktu.hanlar iyi ve geniş yapılardı.Kalenin eteğinde bazı özel bahçelerde genellikle görülenlere kıyasla daha etkileyici
