Eserlere Göre Listeleme

Kültürden İrfana ile on iki ciltlik Cemil Meriç külliyatı tamamlanıyor. Mefhumlar ve meseleler konusunda düşüncenin en ücra köşelerini yoklayan, yalınkat bir bilgi yerine kapsamlı, incelikli bir bilginin peşine düşen Cemil Meriç, Kültürden İrfana'da okurunu önyargıların köleliği yerine düşüncenin yoldaşlığına çağırıyor. "Kültür, Batı'nın düşünce sefaletini belgeleyen kelimelerden biri: kaypak, karanlık, samimiyetsiz. Tarımdan idmana, balıkçılıktan medeniyete kadar akla gelen ve gelmeyen düzinelerce mânâ. Kelime değil, bukalemun. İrfan, düşüncenin bütün kutuplarını kucaklayan bir kelime. İrfan kendini tanımakla başlar. Kendini tanımak, önyargıların köleliğinden kurtulmaktır, önyargıların ve yalanların. Kültür, irfana göre, katı, fakir ve tek buutlu. İrfan, insanı insan yapan vasıfların bütünü. Batı, kültürün vatanıdır. Doğu, irfanın."

George E. Marcus ve Michael M.J. Fischer’ın ilk defa 1986’da yayımlanan bu kitabı, 1980’lerde var olan toplum ve kültür yorumlama tarzlarına yönelik kritik gözden geçirme dalgasının bir parçasıdır. Dünyada hızlı değişimlerin yaşandığı bir dönemde toplumsal gerçekliği temsil etme çabalarının merkezindeki antropolojinin durumunu netleştirmeyi amaçlayan yazarlar, geçmiş antropoloji çalışmalarının tarihsel eleştirisini yaparken deneysel etnografya yazımı çabalarının imkânları ve sorunları üzerinde duruyor. İnsan bilimlerine konu olan çeşitli tartışmaların analizini yapmak için kültürel antropolojiye başvuran Marcus ve Fischer, antropolojinin geçmişteki başarılarına, karşısında duran sorunlara, gelecekteki yönüne ve diğer araştırma alanları üzerine sunabileceği kavrayışlara yakından bakıyor. Ortaya antropolojinin yanı sıra, toplum bilimleri, sanat, edebiyat ve tarihe yönelik eleştirel yaklaşım arayışındaki araştırmacılar için kışkırtıcı bir eser çıkıyor. Marcus ve Fischer’ın artık klasikleşmiş olan bu çalışması, postmodern çağda değişen küresel ve yerel koşullar ile etnografların bunlara uyum sağlama yollarının anlaşılması açısından önemini hâlâ koruyor. George E. Marcus, California Üniversitesi, Irvine Antropoloji Bölümünde öğretim üyesidir. Late Editions: Cultural Studies for the End of the Century serisinin editörü ve Cultural Anthropology dergisinin kurucu editörüdür. Michael M.J. Fischer, MIT’de antropoloji ve bilim ve teknoloji çalışmaları öğretim üyesidir. Anthropological Futures, Emergent Forms of Life and the Anthropological Voice ve Mute Dreams, Blind Owls, and Dispersed Knowledges kitaplarının yazarıdır.

Müzik nedir? Farklı müziklerin ortak noktası nedir? Müziğin herkesin anladığı ortak birdil olduğunda direten insanlar yanılıyorlar mı? Bir insan olarak besteci, toplum içinde yaşar. Geleneği, kültürel değerleri; tüm kişisel ve toplumsal yaşantısını yaptığı müzikle aktarır. Birey/besteci ile toplum arasında doğal bir etkileşim vardır. Bu etkileşim süreci yayından ticarete, siyasetten eğitime, zorla kültürlemeden kültürleşmeye, bozulma ve yabancılaşmadan kültürel şoka, etnik yapıdan ulusal yapıya dek uzanmaktadır.

Türkiye'nin kimliği gerek siyasal gerekse toplumsal açıdan tartışılagelmiştir. İki yüzyılı aşkın bir süredir devam eden Batılılaşma sürecinin bu tartışmada önemli bir rolü vardır. Tartışmanın bir boyutunda konu Türkiye'ye nereden bakılacağına gelir dayanır. Dışardan bakıldığında görünenlerin hangi evrensel ölçülere vurulacağı bir türlü kararlaştırılamaz. Batılı ölçülere göre değerlendirmenin sağlıklı olmadığı görüşü öne çıkmaktadır. İçeriden bakıldığında da bu kez Batılı ya da evrensel ölçülerin dışına çıkıldığı kanısı yaygındır. Böylesi gelgitler arasında Türkiye kendini tanımada önemli zorluklar yaşamaktadır. Kendini tanımakta zorluk çeken bir topluma nasıl yönetileceği konusunda yine Batılı kuram ve yöntemleri önermek ne gibi sorunlar yaratır? Bu tartışmada Batının yerelini evrensel olarak kabullenmek ne ölçüde doğrudur? Evrensele ulaşabilmek için farklı yerel öğeleri bilimsel yöntemlerle tanımak ve karşılaştırmak daha doğru bir yol olabilir mi? Kültürel görecelik ne ölçüde yöntemsel temellere dayandırılabilir? Batının etkin sayılan yönetim kuramları ya da stilleri her ulusal kültür için sorgulanmadan geçerli kılınabilir mi? Bu kitap benzeri sorulara yanıt aramakta, bu arayış içinde Türkiye'ye ilişkin yapısal ve yönetsel değerlendirmeler yapmaktadır.