En Çok Görüntülenen Kitaplar

Dünden Bugüne Bugünden Düne; kültürel miras, kimlik ve bellek inşa süreçlerinin birbirleriyle etkileşimlerini ve farklı ölçeklerde, muhtelif aktörler tarafından kurgulanış ve temsil biçimlerini Türkiye özelinde ele alıyor. Sosyal inşacı bir anlayış benimseyen bu derleme kitap, üç bölümden oluşuyor. İlk bölümdeki yazılar, Cumhuriyetçi ve Yeni-Osmanlıcı millî kimlik ve geçmiş anlatısı arasındaki çatışmaların somutlaştığı mekânları merkeze alıyor. İkinci bölüm, kültürel miras yönetiminin farklı aktörler ve aidiyet ilişkilerini içeren çok katmanlı ve karmaşık yapısını tartışmaya açıyor. Son bölümdeki yazılar ise “unutulmaya yüz tutmuş” geçmişi şimdide yeniden kurma ve canlandırma süreçlerine odaklanıyor. Pınar Aykaç, Bahar Aykan, Sena Kayasü, Mesut Dinler, Sarper Ataşer, Burcu Selcen Coşkun, Hasan Münüsoğlu, Şule Tepe ve Sena Temel’in katkılarıyla…

Etnografi, tek bir sınıflandırmaya ya da tek bir sosyal bilim alanına sığmayacak kadar farklı özelliklere bürünebilen, uygulandığı her ortamda farklı anlamlar kazanabilen, basit bir araştırma yönteminden daha fazlasına sahip entelektüel bir uğraştır. Bu özelliklerinden dolayı onu en iyi şekilde tasvir etme ve anlama yolu, sahadaki çeşitli hâllerini okuyucu ile paylaşmaktan geçmektedir. Bu kitap, etnografiyi alanla ilişkisi bağlamında anlatmaya yönelik önemli bir girişim ve aynı zamanda etnografik araştırma yapmak isteyenleri özendirici, teşvik edici ve destekleyici bir ruhla yazılmış kapsamlı bir etnografik metodoloji ve yöntem metnidir. Kitabın bazı bölümlerinde özel olarak kaleme alınmış olan etnografik mülakat, odak grup çalışmaları, katılımlı gözlem ve saha notları alma gibi tümüyle teknik becerileri geliştirmeye odaklanan içerikler özellikle etnografik bir saha araştırması gerçekleştirmek isteyenler için güçlü bir rehber niteliğinde. Etnografinin bir metodoloji olarak sosyal bilimler alanında çok geniş ve çeşitli kullanımları olduğuna şüphe yok. Antropoloji, sosyoloji, siyaset bilimi, iletişim bilimleri, işletme, sağlık bilimleri, kültürel çalışmalar, hukuk, pazarlama vb. birçok alanda kullanılabilen etnografik metodoloji, tüm bu alanlar açısından güçlü bir disiplinler arasılık ve kesişimsellik barındırıyor. Etnografi El Kitabı etnografinin bu kesişimselliğini özellikle ortaya koymakta. Tüm bu özelliklerinden dolayı kitabın etnografik metodoloji konusunda Türkçe alan yazındaki boşluğu doldurmaya yönelik mütavazı bir katkı olmasını umuyor ve etnografik saha çalışmalarındaki birikimin zenginleşmesine ve araştırmacıların bu alanda beceriler kazanmasına vesile olmasını diliyoruz.

Tuz, tüm zamanların en görkemli figürlerinin baş tacı olarak atlas çağlardan beri öyküsü devam eden bir unsurdur. İnsanlık, tuzu keşfinden sonra damağında ortaya çıkardığı lezzet tsunamisine hayranlık duymuş ve bunu stellere işlediği bengi şiirlerle, papirüslere dokuduğu altın harflerle, dini törenlere yüklediği manevi dizemlerle günümüze kadar getirmeyi başarmıştır. Tuz, tetis okyanusunun çekilmeye başladığı zaman döngüsünden bu yana amok koşucusu gibi yolculuk yapmış ve edebî fantazyaların fildişi duvarlarını süslerken aynı zamanda ihtişamlı sofralara göz bebeği konumunda nüfuz etmiştir. Halil Cibran “Hiç kuşkusuz tuz da garip, kutsal bir şey var.” derken tuzun safi gizemine kontur çekerek sayısız anlamını satırlarına işlemiştir. Tuz, 20. yüzyıla kadar Kastalya pınarından akan lezzetlerin timsali gibi bir görüntüye sahipken sanayinin yükselişiyle beraber yelpazesini genişletmiş ve kimya sektörünün en çok tercih edilen ürünleri arasında yerini sağlamlaştırmıştır. Akabinde ayyuka çıkan kâr savaşları, pazar rekabetleri ile endüstriyel çağa teslim olmuş ve günümüzdeki şeklini almıştır. Her Yönüyle Tuz kitabı ise tuzun bu akılalmaz hikayesini sizlere sunmak adına büyük bir kaynak olma özelliğine aday olmuştur. Tuzun edebî saltanatının gam boralarını dağıttığı dizelerden antik dönemlerde adına inşa edilen kurgu zenginliğine, fazla tüketilmesinin vücutta meydana getirdiği çeşitli hastalıklardan küresel ekonomideki yerine, jeolojik devirlerden bu yana oluşan tuz yataklarından bir terapi aracı olarak tedavi merkezi hâline getirilen tuz mağaralarına, islam motiflerinde ve kültüründeki yerinden sanatla yoğrulmuş şekline kadar derin ve çok veçheli bir araştırma, bu kitapla tarihe tanıklık edecek. Bu kitapla birlikte tuza atfedilen soyut ve mutlak anlamlar, tuzla var olan tüm bilimsel terimler, tuzun tarihî temas noktalarında geçirdiği bütün evreler gün yüzüne çıkacak. Bu kitapla, tuza dair evrene nakşedilmiş tüm yılankavi ifadeler katışıksız hâllerde cisim bulacak. Bu kitap; tuzun dünya çapındaki önemini, tarihini, sanatını, dinlerdeki mücerret gücünü, ekonomik yaptırımlarını, küresel ticaret ağındaki konumunu ve sağlığa etkisini tek bir kaynak altında toplayarak geleceğe bırakılan nadide bir yapıt olma özelliği kazanmıştır. Bu kitaba mürekkep akıtan yazarların tek gayesi ise tuzun değerli bir maden ve damakta parlak bir şölen oluşturmasından daha öte kazandığı yüksek anlamları ve bilimsel çalışmaları insanlığın hizmetine sunarak geçmişle şimdi arasındaki bağıntıyı tamamlamak olmuştur. Her Yönüyle Tuz; tuza bilimsel, sanatsal, tarihsel bir perspektiften bakmak isteyenlerin hikâyesidir. Her Yönüyle Tuz; tuzun her yönüyle keşfine şahit olmak isteyenlerin sahip olabileceği en kıymetli kitaptır.

"Gözler yalan söylemez" sözü önemli bir gerçeği vurguluyor bize. İnsân, davranışları ile birçok şeyi gizleyebilir, ama gözleriyle asla. Bir başka sözde de, "gözlerin, kalbin aynası olduğu" söylenir. Zaten gözler üzerine bunca yazılanlara çizilenlere bakılırsa, ruhumuzun bu dışa açılan pencerelerinin önemi rahatlıkla anlaşılır. İrfânî düşüncede olgunluğa giden yolu çok güzel özetleyen Hacı Bektaş Veli de, çevresindekilere "eline, beline, diline sahip ol" diye öğüt verirmiş. Göz bir yere kaymamış olsun, peşinden "gönül”ü de sürüklüyor. Gözün kontrol altına alınması günlük hayat içinde her zaman kolay olmaz. Günlük yaşayışımız sırasında birçok obje ve insanla karşılaşırız. Ancak gözün bir sorumluluğu vardır. Zihnimizi yoğunlaştırarak, ister eşya ister insan olsun, bir şeye yeniden dönüp bilinçli biçimde baktığımızda durum değişir. İnsan dediğin gözdür; bakışıyla anlamlandırır, bakışıyla yönelir. Hz. Peygamber’in “İkinci bakış şeytandandır” sözü, bu iki bakış arasındaki farkı son derece güzel bir şekilde açıklar. Kaynaklarda, “göz sahibi olmaktan utanan” insanlardan da söz edilir. Bu kimselerin ferasetleri, Allah’ın lütfuyla öylesine gelişmiştir ki, başkalarının gözlerindeki günah izlerini dahi fark edebilecek bir seviyeye ulaşmışlardır. Necip Fazıl Kısakürek de bu gerçeği bir beytinde şöyle dile getirir: “Onlar ki, göz sahibi olmaktan utanırlar, Gözüne bakar bakmaz Müslümanı tanırlar…” Elinizdeki bu mütevazı çalışma, işte bu “göz sahibi olma” endişesine ve gözün taşıdığı sorumluluğun önemine dikkat çekmek amacıyla, yalnızca Kur’ân kaynaklı bir tarama sonucunda oluşturulmuştur.