Eserlere Göre Listeleme

Kur'an-ı Kerim her şeyden önce ilme ve düşünceye önem verir. Getirdiği esasları ilme ve akli ilkelere dayandırır. Bunun anlamı şudur: Kur'an'ı ilmin ve aklın ilkelerine göre anlamak gerekir. Akla, ilme ve mantığa aykırı gelen Kur'an'a da aykırı düşer. Bunun için Kur'an, kendi ilke ve hükümlerinde çelişki olmadığını açıkça ortaya koyarak, herkesi aklını çalıştırmaya, mantıklı ve tutarlı olmaya, sözünde, işinde çelişkiye ve tutarsızlığa düşmemeye çağırır. İlim objektiftir. Herkes tarafından kontrol edilebilir. Yanlışlığı ve doğruluğu ortaya konabilir. İlimde herhangi bir kimseye yanıldığı gösterilebilir, yanlışlığı kabul ettirilebilir. Ama, iman subjektiftir. İnsanın vicdanının verdiği bir hükümdür. Eğer insanın imanı ilme dayanmazsa, onun doğruluğu veya yanlışlığı ortaya konamaz. Bunun için de bir kimseye senin imanın yanlıştır veya doğrudur, hükmü verilemez. Benim inancım böyledir, dediğinde karşıdaki de ona benim inancım da seninkinin zıddıdır, demiş olsa birinin imanı diğerinin yanlışını göstermiş olmayacağı için her ikisinin inancı kendisine göre doğru olur. İşte iman imanla düzetilmez, iman imanın doğruluk ölçüsü olamaz. İman ilme dayanırsa, imanın doğruluk ölçüsü ilim olur ve ilim ile imandaki yanlış düzeltilebilir. Senin imanın, ilmin şu esaslarına ve aklın şu ilkelerine aykırı olduğu için yanlıştır, denebilir, miraç konusunda olduğu gibi.

Kur’ân’da “Yüce Allah’a iman”la birlikte en sık kullanılan inanç esası “âhirete iman”dır. Bu bağlamda âhirete iman, dünya hayatına anlam kazandıran bir inanç prensibidir. Yaşadığı bu hayatın var ediliş gayesini bilenler, hesabını verecekleri dünya hayatını daha bilinçli ve dikkatli bir şekilde, aynı zamanda sorumluluğunu idrak ederek yaşarlar. Takvâ denilen bu duyarlılık, kulun kendisine, canlı-cansız çevresine ve nihayet Yüce Allah’a karşı sorumluluğunu bilerek yaşamayı; âhirete iman ise tam bu noktada kişiye derin bir şuur vererek, daha düzgün bir hayat sürmesinin temel prensiplerini öğretir.

islamiyet

İslâm'ın şartı beş değildir. Kur'an, kendisine iman eden müslümana yalnızca beş tane şart ileri sürmez. Fakat bu beş şart, müslümanın kişilik bütünlüğü içerisinde öyle hassas bir konuma sahiptir ki, Kur'an'ın insana önerdiği hayatta ilgi diğer bütün şartlara uymayı, itaat etmeyi kolaylaştırır. Bundan dolayıdır ki, İslâm dini beş temel şart üzerine kurulmuş bir şartlar, kurallar, değerler sistemidir.