En Çok Görüntülenen Kitaplar

Sanat tarihçisi Mazhar İpşiroğlu ve Nazan İpşiroğlu’nun 1970’li yılların sonunda birlikte yazdıkları Sanatta Devrim, 20. Yüzyıl sanatının karmaşık doğasını anlamak konusunda okura yardımcı oluyor. 20. Yüzyıl Batı sanatının pek çok farklı akımla ve sanat olaylarıyla şekillenmesi, bu akımların ve sanat olaylarının birbiriyle olan ilişkileri, dönemle ilgili bilgi almak isteyenleri yoğun, zaman zaman da ucu bucağı belirsiz bir bilgi denizine götürüyor. Sanatta Devrim, bu bilgi denizine açılmaya gönüllü okura sistemli, bütünlüklü ve nitelikli bir kılavuz sunarak onun çıktığı bu 20. Yüzyıl Batı sanatı tarihi yolculuğundan keyif almasını sağlıyor. Sanatta Devrim, 20. Yüzyıl sanatının şekillenmesini sağlayan düşünsel altyapıdan yola çıkarak bu yüzyılda yaşanan dönüşümün tohumlarını atan sanatçıları, sanatçı gruplarını, akımları ve bunların etkilerini anlatıyor. Ardından yüzyılın sanat dünyasına baskın konuma geçen bazı terimleri “evrensellik” ve “sanatsal yaratıcılık” bağlamında ele alıyor: soyut, somut, kavram, nesne, biçim, işlev, imge. Genel olarak sanatın işlevinde yaşanan dönüşümü örnekler ve tarihsel süreçler işlevinde yaşanan dönüşümü örnekler ve tarihsel süreçler üzerinden açıklayan kitap, ayrıca, 20. Yüzyılın ilk yarısındaki ve ikinci yarısındaki sanatsal gündemi irdeliyor. Dönemin Türkiye’deki sanatsal üretime yansımalarından da örnekler verilen kitapta, 20. Yüzyıl sanatına yön veren temel metinlerden bir seçki de sunuluyor.

Bu kitap son derece basit ve eğlenceli bir fikirden yola çıkıyor. Her şey Fournier’nin bir gün filozof kedisi Artdéco’yu seyrederken, “Acaba ne düşünüyor?” diye sormasıyla başlıyor.

Son yılların güncelliğini yitirmeyen konularından Alevilik ve Bektaşilik ile ilgili gerek iletişim araçlarında yürütülen tartışmalara ve gerekse yayımlanan çok sayıdaki kaynağa bakıldığında, Anadolu coğrafyasının bu hoşgörülü kültürüyle ilgili net bir çizginin yakalanabildiğini söylemek oldukça güçtür. Bugüne kadar Alevilik ve Bektaşilik tanımı yeterince yapılamadığı gibi, okuyucuya konuyla ilgili doyurucu bilgiler de sunulamamıştır. Arkeoloji ve Sanat Tarihi disiplini bilgilerini, uzun yıllardan bu yana yaptığı yüzey araştırmalarından elde ettiği veriler ve tarihi kaynaklarla harmanlayan Ertuğrul Danık, çok tartışmalı bu konuya farklı bir boyuttan yaklaşarak Alevilik ve Bektaşilik kültürünü ve bu kültürün birikim alanlarını inceliyor. Alevi ve Bektaşi mitlerinin kaynak ve kökenleri ile "bilinçaltı birikimleri" konusunda irdelemelerin yapıldığı Öteki Tanrılar’da, günümüzdeki tek tanrı inancının yanında, tanrısal kimlik verdiğimiz ya da tanrısallaştırmaya çalıştığımız kahramanların ya da farklı bir deyimle öteki tanrıların, bizleri hangi kültür birikimlerine ve öncül kahramanların yaptıkları eylemlere taşıdığına tanık oluyoruz. Böylece, yazarının da belirttiği gibi, kaynağını "Proto Alevilik"ten alan günümüz Alevi ve Bektaşi kültürünün, tarihsel süreç içindeki değişimini ve gelişimini izlemek konusundaki farklı bir açılımı da yakalıyoruz.

Şiir, insanla insan, insanla dünya arasındakini seçerek bir başka düzleme aktarır ve yeniden kurar. Bir özel dil olmakla birlikte şiir bir iletişim aracıdır. Nesnel dayanağı olan coşkulu bir söylemdir. Kimi kez doğru giden bir oktur. Yeniden düzenlemesi gereken yaşama, dünyaya usla karşı çıkıştır. Başkaldırıdır. Gülten Akın