Eserlere Göre Listeleme

Kürdler için, “Mecburi İskân” kavramı son derece önemlidir ve sıradan değildir. 19. yüzyılda Kürd beylikleri, 20. yüzyılda daha çok ağalar, şeyhler, aşiret reisleri sürgüne gönderildi, “Mecburi İskân”a tabii tutuldu. Direniş gösterip gitmeyenler, katliamlara uğratıldı... Zira devletin, jenosit politikasının önemli bir ayağını oluşturan “Mecburi İskân” ve sürgün, yerinde yargılı-yargısız infazlar önemli icraatlarından olmuştur. Aynı politika daha önce de; Rum, Ermeni, Süryani, Kürd, Pontus, Êzidî, Alevi vs. Türk ve İslam olmayan tüm halklara tatbik edilmiştir. Nerede ise İstanbul, İzmir, Adana, Aydın, Samsun, Muğla, Balıkesir Trakya vs. önemli merkezlerde, 120-150 yıl önce yaşayan ailelerin çocukları esastan göçertilmiş ve bugün buralarda yaşamaz durumdadırlar. Yaşayanlar ise korkudan kendi kimliklerini terk etmiş, asimile olmuş ve çoğu “Asil Türk”çüler konumuna sokulmuşlardır. 1980’lerde, 1990’larda yaşanan sürgünler çok farklıdır. Artık yoksul köylülere de koruculuk dayatılarak onursuzlaştırma, yerinde yaşama olanaklarını, kaynaklarını ortadan kaldırarak sürgün olmaları sağlanmıştır. Kürd aydınlarının, Kürdistan’da, kendi toplumu içinde yaşamalarına hayat hakkı tanınmadı. Kürdler ‘kendi topraklarını ülkelerini sevmesin, kendi topraklarından nefret etsin ve yabancılaşsın, Kürd topraklarında, Kürd topluluğu kalmasın, dağılsın, dağıtılsın ve Kürdistan Kürdsüz kalsın’ diye tüm yollar denendi, çok sayıda insan kaçırtıldı ve diğer ülkelere sığınarak mülteci konumunda yaşamak durumunda bırakıldılar. Bu kitapta amaç, mecburi iskân olgusunun nasıl düşünüldüğü, nasıl gerçekleştirildiği, ne gibi sonuçlar ortaya çıktı gibi konuları irdelemek değildir. Amaç, Cumhuriyetin ilanından sonra, gerçekleşen Kürd direnişleri sırasında yoğun ve yaygın bir şekilde yürürlüğe konan ve uygulanan Kürd sürgünlerinin, Türk Üniversitesi, Türk basını... gibi kurumlar tarafından, nasıl algılandığını ve anlatıldığını kavramaya çalışmaktır. Kemalist resmi ideolojinin etkisi ile olgulardan çok önemli biri, Kürd ulusu olgusu ısrarla ve bilinçle tahlillerin ve araştırmaların dışında tutulmuştur. Bu, Türkiyede yaşayan herkesi Türk sayan bir anlayıştır. Kitapta sadece, Mecburi İskân olgusu incelenmiştir. Bu araştırmada olgulara, bilim yöntemi ile yaklaşmanın nasıl olacağına dair ve cumhuriyet tarihinden seçilmiş bazı olgular üzerinde durulmuştur.

Kürt sosyopolitiği alanında bir klasik sayılan Ağa, Şeyh ve Devlet'in yazarı Martin van Bruinessen, ağırlıkla Kürtlerde din olgusuna yönelttiği araştırmalarının ilk bölümünde Sünniliği ile ele almıştı (Kürdistan Üzerine Yazılar, 1992). Martin van Bruinessen, bu derlemesinde bu kez heterodoks uzanımlarıyla birlikte Kürt Aleviliği'ni inceliyor. Konuyu hem Anadolu Aleviliği hem de Ortadoğu'nun ve Kürtlerin İslam öncesi inanışları bağlamında ele alan yazar, bu verileri güncel konu ve problematiklerle de ilişkilendirerek yorumluyor. Bir kimlik hareketi olarak Aleviliğin-Alevi uyanışının Türk ve Kürt milliyetçiliği ile sancılı ilişkilerini, örneğin Gazi olayları gibi hassas kesitlerde ele alırken, bir yandan da Alevi inanç öğelerinin Hint din ve efsane dünyasındaki benzeşiklerine de uzanabilen geniş bir perspektif sunuyor.

HAYATLARININ EN KÖTÜ GECESİNDEN SAĞ KURTULMUŞLARDI AMA PEKİ YA SONRASI? 1970’lerde, korkunç bir katliamdan sağ kurtulan Adrienne Butler, kendisiyle aynı kaderi paylaşan beş kadını bir araya getirerek “Kurtulan Kızlar Terapi Grubu”nu kurdu. Bu kadınlar, film anlaşmaları, zengin adamlarla yaptıkları evlilikler ya da hayır işleriyle geçmişlerini geride bırakmaya çalışıyorlardı. Biri hariç: Lynnette Tarkington. Caninin biri o daha on altı yaşındayken ailesini ve erkek arkadaşını katletmişti. Lynnette bu katilin bir gün geri döneceğine saplantılı bir şekilde inanıyordu. Bu yüzden hayatı geçmişin gölgelerinden kaçmak ve kendini korumaya çalışmaktan ibaretti. Şimdi, on altı yıl sonra, terapi grubundan biri ölü bulununca Lynnette en büyük korkularıyla yüzleşmek zorunda kalacaktı. Altı genç kızın hayatlarını karartan katiller, yarım kalan işlerini tamamlamak için geri mi dönmüşlerdi?

Evet on sekizinci yüzyılın sonlarından beri kurtuluş yolları arıyoruz. Altı ihtilal yaptık. Doğru ‘teşhis’ koyan ve doğru ‘tedavi’ yolu gösteren yalnız Atatürk devrimciliği olmuştur.” Falih Rıfkı Atay Atay bu kitabında, III. Selim dönemi ile 27 Mayıs 1960 tarihleri arasında gerçekleşen altı ihtilalle bu ihtilallerin Türk insanına kazandırdıkları ve kaybettirdikleri hakkındaki görüşlerini dile getiriyor. Milli Mücadele yıllarına birebir tanıklık eden Atay, eserinde Türkiye Cumhuriyeti’nin birçok konuda hâlâ bağımsızlık ve özgürlük mücadelesi verdiğine değinmekte ve bunlar için asıl çözüm yolunun sağ ve sol görüşten ziyade, Atatürkçülükte olduğunun altını çizmektedir. Bu eser Falih Rıfkı Atay’ın gözünden Atatürk sonrası Türkiyesi’nin de bir panoraması…