En Son Eklenenler

“Yazı hayat değildir, imgelem ürünü gerçeğin ta kendisi değildir, hikâye deneyim değildir, gezmek gezmek(ten ibaret) değildir, yazmak gezmek, gezinmek, kaybolmak, bulmak ve buluşmaktır: Ben buraya ondan geldim.” ENİS BATUR 1995’ten bu yana peşpeşe yolculuk metinleri yayımlanan Enis Batur’un bu kitabı bir yol romanı: Düşün, imgenin, gözlemin içiçe geçtiği, hikâyeden hikâyeye sıçrayarak, sahici mi kurmaca mı olduğu kestirilemeyen bir Zaman-Uzam kesitinin içinde okura izini kaybettiren bir anlatı.

Mısır ve soya tarlalarıyla çevrili, herkesin herkesi tanıdığı küçük bir kasaba. Yıllar önce buradan çıkıp giden Lucy Barton’ın yazdığı kitap vitrinlerde yerini aldığında bu küçük kasabadaki herkesin hayatı etkilenir. Çünkü anlatılan yalnızca Lucy’nin hikâyesi değil, geride kalanların pişmanlıkları, arzuları, kırgınlıklarıdır. Biri zengin koca için özsaygısını feda etmiş, diğeri bir kitabın sayfalarında kendini bulmuş iki kız kardeş. Bir yabancıya yardım etmek isterken inanç krizine düşen okul hademesi. Annesinin bulduğu mutluluğa sevinmeye çalışan ama hâlâ geçmişte ondan esirgenenlerin izlerini taşıyan yetişkin bir kadın. Ve elbette, on yedi yıl sonra ilk kez eve dönerek kardeşleriyle yüzleşen Lucy Barton. Pulitzer Ödüllü Elizabeth Strout’un, aile bağlarının ağırlığını, affetmenin açtığı çatlaklardan sızan ışığı ve kusurlu sevmeyi büyük bir zarafetle anlattığı Her Şey Mümkün, Lucy Barton’ın dünyasını genişleten, birbirine incecik bağlarla tutunan hayatların hikâyesi. “Strout’u eşsiz kılan, sıradan hayatların küçük aşağılanmalarını ve hayal kırıklıklarını, onlara eşlik eden lütuf ve nezaket anlarıyla birlikte anlatması… Bir kez daha tam isabet!” —WASHINGTON POST “Bu kitap, bu yazar... muhteşem.” –ANN PATCHETT

Tenimizde kesik yok, Ama akıyor kanımız yine de. Biz, ikimiz, bata çıka ilerledik seninle. Sular farklı görünüyor, Halbuki aynı her yerde. Tenimiz aynı ten kız kardeşim. Kim bilebilirdi ki? Ne sen bilebilirdin. Ne de ben. Effia bir yangın gecesinde doğdu. Ormanda yayılan alevler hiç durmadan ilerledi ve yolundaki her şeyi yakıp geçti. Fakat Effia güçlüydü, annesi onu bırakıp kaçmış olsa da hayata tutunmayı başardı. Birkaç yıl sonra yakınlardaki bir köyde kardeşi Esi doğdu. Anne babasıyla birlikte bir süre sevgi dolu, mutlu bir yaşam sürdü. Ama bu iki kardeş birbirlerini hiç görmedi. Effia İngiliz bir valinin karısı oldu, Esi ise Amerika’ya köle olarak satıldı. Fakat onları birbirine bağlayan bir miras nesilleri ve yüzlerce yılı geride bırakarak en sonunda iki gence ulaştı: Marcus ve Marjorie. İkisinin de bildikleri, eski hikâyelere ve efsanelere dayanıyordu. Yıllar önce kopan bağı tekrar bir araya getirdiklerinin farkında değillerdi ama geçmişi anlamadan geleceğe adım atamayacaklarını biliyorlardı. Tekrar gün yüzüne çıkmak için can atan hikâye denizde yarınlara doğru yol alan dalgalar misali hayat bulmayı bekliyordu. “Gyasi, sorunlarla boğuşan yedi jenerasyonun sesine kulak vererek tarihî kurguya sahip bir başyapıt ortaya koymuş.” Elle “Muhteşem bir yetenek; geçmişin manevi yükünün kişisel mücadeleler, umutlar ve korkular üzerindeki etkisini anlatan masalsı, samimi bir roman. Olağanüstü bir çıkış.” Phil Klay “Mükemmel bir ilk roman... Bitirdikten sonra uzun bir süre etkisinden çıkamayacaksınız. İnsanlar kurgunun okura bir şeyler katabileceğinden bahsettiklerinde işte tam da bu tür kitaplardan bahsediyorlar.” Marie Claire “Yalnız Ağaçların Şarkısı muhteşem bir hikâye... Gyasi yalnızca bir kişiyi ya da zamanı anlatmak yerine, peş peşe gelen sekiz jenerasyonun hikâyesini dile getiriyor.” Los Angeles Review of Books “Aileye, tarihe ve ırkçılığa dair baş döndürücü, unutulmaz bir hikâye. Yalnız Ağaçların Şarkısı büyük bir çabanın ürünü ve karşı konulmaz bir eser.” Buzzfeed “Zekice... Yazar, karakterlerin toprak kulübeli köylerden Harlem’in caz kulüplerine ve Gana’nın yaldızlı sahillerine uzanan yolculuğunu, yaşadığımız yerin ve kaderin bizi nasıl şekillendirdiğini nefes kesici bir dille anlatıyor.” Oprah.com “Muhteşem bir başarı; edebiyatta yeni, güçlü bir sesin habercisi.” St. Louis Post-Dispatch “Etkileyici… Gyasi üstesinden gelmesi inanılmaz derecede zor bir konuyu ele almış: yüzyıllara uzanan, birbirleriyle bağlantılı kısa öykülerden oluşan bir destan… Gyasi büyük bir sahneyi bir avuç cümleyle tasvir etmek konusunda şairane bir yeteneğe sahip.” The Christian Science Monitor “Merhamete dair bir roman… Yaa Gyasi, unutulanların ve susturulanların öyküsünü alışılmadık ve güçlü bir şekilde dile getiriyor.” NPR “En son ne zaman bir kitap için ‘muhteşem’ sıfatını kullandığımı hatırlamıyorum… Yaa Gyasi’nin Yalnız Ağaçların Şarkısı romanı ender rastlanan bir şaheser: dünya tarihini merkezine koyan ve çok daha küçük bir konuyu kapsayan bir yapıt.” Brooklyn Magazine “Muazzam… Harika… Mutlaka okunması gerek.” San Francisco Chronicle “Gyasi’nin eşsiz hikâye anlatma becerisiyle birlikte kitap, köleliğin acımasız gerçeklerine ve yüzyıllar boyunca nesiller üzerinde bıraktığı duygusal çöküntüye dair okura farklı bir bakış açısı sunuyor… Sonucunda, karakterlerin kaybetmeye ve direnmeye dayanan öyküleri gittikçe ağırlaşan, acımasız, dokunaklı bir yük halini alıyor.” The New York Times “Samimi, dokunaklı... Yalnız Ağaçların Şarkısı’nın konusuna ve anlatımına hayran olmamak mümkün değil.” Michiko Kakutani “Gyasi’nin tarihsel gerçekleri aktarışında ve şiirselliğinde Toni Morrison’ın etkisi hissediliyor; Morrison’ın tek bir hadiseyle köleliğin manevi ve duygusal yansımalarına olağanüstü bir şekilde ışık tutma becerisine sahip… Irkçılığın bu ülkede nasıl bu kadar yaygınlaştığını hiçbir roman bu kadar iyi anlatmamıştır.” Megan O’Grady “Baş döndürücü… Gyasi ilk romanındaki sıra dışı zenginliği bizlere zekice bir anlatımla sunuyor. On sekizinci yüzyılda geçen bölümler masalsı bir dille aktarılırken, modern çağda geçen bölümler gerçekçi bir bakış açısıyla göz kamaştırıyor ve tüm bunlar her nasılsa mucizevi bir şekilde üç yüz küsur sayfaya sığıyor. Gerçekten büyüleyici.” The Washington Post “Çarpıcı... Konusu ve olay örgüsü geniş bir yelpazeye sahip. Yalnız Ağaçların Şarkısı unutulan ya da hiçbir zaman dile getirilmeyen hikâyelere, devam etme arzusuna dair bir günümüz uyarlaması.” Miami Herald “Dokunaklı, harika, olağanüstü bir kitap... Yalnız Ağaçların Şarkısı yürek parçalayıcı, dâhiyane bir edebî eser.” Bustle “Harikulade... Yalnız Ağaçların Şarkısı son zamanların en güzel, en değerli okumalarından biri olabilir.” Meredith Turits “Büyüleyici… Cezbedici bir ilk roman… Yaa Gyasi heyecan verici derecede yetenekli bir yazar.” The New York Times Book Review “Yürek parçalayıcı... Yaa Gyasi’nin cesur romanı Yalnız Ağaçların Şarkısı olağanüstü insanların değişen öyküsü.” Atlanta Journal-Constitution “Çok iyi, büyüleyici... Her bölüm zekice işlenmiş bir olay örgüsüne ve heyecanlı, hatta muhteşem bir hikâyeye sahip.” Vulture “Dokunaklı, ilgi çekici... Gyasi son derece yetenekli bir yazar.” The Dallas Morning News “Toni Morrison, Edwidge Danticat, Assia Djebar ve Bessie Head gibi yazarların izinden giden Gyasi tarihi hem irdelediği hem de baştan yazdığı muhteşem bir eser kaleme almış.” Paste “Yalnız Ağaçların Şarkısı, Yaa Gyasi’nin Toni Morrison’ın edebî mirasçısı olabileceğini açıkça ortaya koyuyor.” Vogue “Muhteşem... Canlandırıcı, harika, zekice bir anlatım.” Zadie Smith “Sanırım hayatta gerçekleşmesi mümkün olan şeyleri bir kez daha hatırlamak için bu kitabı okumam şarttı. Sanırım yetenekli bir edebî deha ile müthiş bir konu bir araya geldiğinde neler olacağını unutmamam gerekiyordu. Yalnız Ağaçların Şarkısı herkes için bir esin kaynağı.” Ta-Nehisi Coates “Bu kitabı ne kadar sevdiğimi anlatmam mümkün değil.” Michele Norris “Etkileyici, ilgi çekici, aydınlatıcı.” The Boston Globe “Müthiş bir başarı.” Los Angeles Times “Elimden bırakamadım.” Roxane Gay “Destansı, baş döndürücü, sürükleyici, unutulmaz.” Entertainment Weekly “Harika bir öykü.” Trevor Noah, The Daily Show “Mükemmel.” Minneapolis Star Tribune “Harika... Afrikalıların farklı ülkelere göç etmelerine ve bunun günümüze yansıyan etkilerine dair dikkat çekici bir anlatım.” The Root

Lea Ypi her şeyin kurallarla belli olduğu, kimsenin izin almadan bir şey yapamadığı bir ülkede büyüdü. Yuva dediği bir ülkede. İnsanların eşit olduğu, birbirlerine yardım ettiği, daha iyi bir dünya inşa etmek için bir şeyler yaptığı bir ülkede. Herkesin önce gitmek istediği, sonra kaçmak istediği bir ülkede. Komünist Arnavutluk’ta. Bir gün her şey değişti. Komünist liderlerin heykelleri yıkıldı. Artık insanlar özgürce oy kullanabiliyor, istediklerini giyebiliyor, istediklerine inanabiliyordu. Ve meydanlarda bağırıyorlardı: “Gerçek demokrasi! Gerçek özgürlük!” “Özgür: Her Şey Parçalanırken Büyümek” kitabında Lea Ypi, bir yandan karışan ülkesinin manzarasını bir yandan da ailesinin sırlarını ele alıyor ve ortaya roman tadında ama tüm acıların, tüm kısıtlanmışlıkların, tüm yapamayışların, tüm başarıların gerçek olduğu bir anlatı çıkarıyor. Sonunda da anne babasının dünyasıyla bugünün dünyasını kıyaslıyor. Hangisi ideal? Hangisi daha gerçek? Hangisi daha özgür? Sahi, özgürlük ne demek? “Nihayet gelmişti özgürlük ama soğuk sunulan bir yemeğe benziyordu. Pek az çiğneyip hemen yuttuk, açlığımız geçmedi. Bize yemek artıkları mı verildi diye merak edenler oldu. Kimileri de verilenin sadece soğuk başlangıçlar olduğunu söyledi.