En Çok Görüntülenen Kitaplar

Bu kitapta, ne öykü ne de şiir sayılabilecek yazılarımı bir araya getirdim. Olsa olsa, adı üstünde, yazılardan ibaret bir kitap kaleme aldım. Esasında bir yazının adı değil, okurda uyandırdığı his önemlidir. Mühim olan, bir yazının yüzlerde hüzünle karışık bir tebessüm bırakabilmesidir. Her yazı insanı biraz kederlendirmeli fakat sonunda dudaklara hafif bir tebessüm kondurmalıdır. Zira insanı insan yapan, bu iki duygunun da hissedilebilmesidir. Nitekim hayat, yaşarken gülümseten hüzünlü bir hakikattir. Hakiki bir yazı ise, okununca yüzlerde hayatın yansısı gibi beliren hüzünlü bir gülümseme bırakandır. İşte ben bu yazıları “hüzünlü bir gülücük” için yazdım. Okuduğunuzda yüzünüzde dokunaklı bir tebessüm belirsin isterim. Zira hayat da böyledir, yaşarken gülümseten hüzünlü bir hakikattir.

Şimdi Uçuşa Geçiyoruz Pamuk Prenses, Kül Kedisi, Kırmızı Başlıklı Kız, Yüzyıl Uyuyan Güzel, içine hapsoldukları masaldan kaçarak gerçeğin peşine düşerler. Oysa gerçek dünya en az masallar kadar tuzaklarla doludur: Şöhret, aşk, gençlik, evlilik... Her biri içinden çıkılmaz bir bilmecedir. Ama belki masallarla gerçekler arasındaki sınırlara o kadar güvenmemek gerekir. Ne de olsa masallar bizi gerçek dünyaya hazırlamak içindir. Tok Her şeye hakkı olduğunu düşünen bir adam... Adamın güzel ve zengin karısı... İnsan ilişkilerinin tuhaf yanları... Adalet nedir? Vicdan nedir? Talep etmenin sınırları nelerdir? Oyun, soyut bir dünyada kadın/erkek, adalet/suç, iktidar/kitle ilişkilerini tartışmaya açıyor. Çağımız gibi: Hem vahşi, hem ironik...

Elinizdeki kitapta erken modern dönemde dogdukları yerleri, ailelerini ve dinlerini bırakan Akdenizli kadınların, toplumsal ve siyasi olarak sahip oldukları karmaşık alanı açık eden hikâyeleri anlatılıyor. “Dönme,” en dar anlamıyla, erken modern Akdeniz’de Hıristiyanlıktan Müslümanlıga geçenler için kullanılır. Eric R. Dursteler, Dönme Kadınlar kitabında, bu anlamı ustaca degiştirerek kelimeyi, dönemin ve bölgenin toplumsal, dini, siyasi ve toplumsal cinsiyet sınırlarının ötesine geçen herkesi kapsayacak şekilde kullanıyor. Güçlü bir arşiv çalışmasıyla aktarılan bu hikâyeler aracılıgıyla Dursteler, hem erken modern dönem Akdeniz’de kadınların belirli deneyimleri ve koşullarına hem de daha geniş kültürel ve toplumsal pratiklerle geleneklere dair önemli öngörülerde bulunuyor. Kitapta, kendisini ezen kocasından kaçmak için İstanbul’a, dönme agabeyinin yanına gelip Fatma Hatun adını alan Venedikli Beatrice Michel’in hikâyesiyle kadınların din ve yer degiştirerek nasıl şahsi ve ailevi statülerini yükselttiklerini okuruz. Hıristiyan Elena Civalelli ve Müslüman Mihaleşatoroviç’in paralel hikâyesinde, iki cesur kadının Osmanlı-Venedik sınırını kullanarak kendi hayatlarını tayin edişlerine tanık oluruz. Yunan adası Milos’tan kaçan dört Müslüman kadının (Ayşe, Emine, Hatice ve anneleri Maria) Korfu’ya sıgınmaları ve Islamdan Hıristiyanlıga dönmeleriyle, bir kadının hayatı üzerinde söz sahibi olmasının nasıl Osmanlı-Venedik sınırında uluslararası bir fırtına kopardıgını görürüz. Kadın failligine dair heyecan verici bir anlatı olan Dönme Kadınlar, erken modern Akdeniz’de kimlik ve dönmelik arasındaki baglantıyı aydınlatıyor. Zengin içerige sahip bu sürükleyici kitap, sadece dönemi çalışan araştırmacılara degil, geniş bir okuyucu kitlesine hitap ediyor.

Pasif Devrim İstanbul’un bir zamanlar radikal Müslüman ilçelerinden Sultanbeyli’nin “ılımlı İslam”a dönüşümünü anlatıyor. Bu mahalledeki hayatın zengin bir etnografisini sunan bu kitap İslami aktivistlerin nasıl örgütlendiklerini, 28 Şubat sürecinde nasıl geri çekildiklerini ve AKP tarafından nasıl massedildiklerini anlatıyor. Tuğal gözlemlerini Mısır ve İran örnekleriyle de karşılaştırarak Türkiye örneğini genel tarihsel bir bağlama da oturtuyor ve İslami politikaların neden başka yerlerdeki laik kapitalizmlere benzer bir şekilde entegre olmadığı sorusunun yanıtını arıyor. AKP’nin aklığı nereden geliyor? Bu partiyi, kapitalizmi doğallaştıramamış diğer merkez partilerden farklı kılan ne? Cevap, partinin unutmak istiyor göründüğü geçmişinde yatıyor. AKP, örgütçülük anlayışıyla, kadrolarıyla ve kısmen de kullandığı dille, Türkiye’de 1980’lerden sonra kapitalizme tek kitlesel direniş noktası olan İslamcılığın sistem tarafından massedilmesini sağladı. Gerçek başarısı bu. Tuğal çözümlemesinin merkezine Marksist düşünür Antonio Gramsci’nin “pasif devrim” kavramını alarak AKP hükümeti döneminde belirleyici olanın kapitalizmin doğallaşması olduğunu, bunun anamotorunun ise AKP olduğunu söylüyor.