Eserlere Göre Listeleme

Dr. Zeki Hozer’in “Sabetay Sevi” kitabı, geçmiş karanlık çağlara, Osmanlı Tarihi’ne, Balkan Tarihi’ne, Dinler Tarihi’ne, evrensel Mesih beklentisine, Cumhuriyet Tarihimiz içindeki Sabetayizm sorunsalına uzanan çok yönlü ve çok donanımlı çalışması, bir anlamda da 15 yaşında Selanik’ten Anadolu’ya göç eden Sabri Ağa’nın öyküsüne de gönderme yapmaktadır. Sabri Ağa, Selanikli göçmeni olduğu için, bir Sabetayist midir? Öyle ise, sakıncalı bir kavme mi mensuptur? Bu ve buna benzer abes ve komplo teorilerine yakıt taşıyan yaklaşımlar için Sabetay Sevi hakkında objektif bakışlı ve hiçbir radikal rüzgara angaje olmamış araştırmacı yazarlara gereksinimimiz var. İşte Dr. Zeki Hozer bunlardan biri. Sabetay Sevi ve çağrıştırdığı konularla ilgili Türkçe üç kitap çok önemlidir. Gershom Scholem - Sabetay Sevi (Mistik Mesih) Prof. Abraham Galante - Sabatay Sevi ve Sabataycıların Gelenekleri Cengiz Şişman - Suskunluğun Yükü (Sabatay Sevi ve Osmanlı Türk Dönmelerinin Evrimi). Şimdi bu üçlüye, Dr. Zeki Hozer’i de katıyoruz. Çünkü kitabı, basılmadan önce okudum ve altına imzamı attım. Bu çalışmaların dışında konuyla ilgili yüzlerce yanlı ve bilimsel olmayan politik ajitasyon amaçlı kitaplar bulunmaktadır. Bizim bu gibi konularda tam objektif, sosyal barış yanlısı, komplo teorilerine aldırış etmeyen, tarihi bir savaş alanı olarak değil ders alınması gerekli bir tebliğ olarak algılayan gerçek araştırmacılara gereksinmemiz var. Dr. Zeki Hozer, akut haline gelmiş bu netameli konuyu, bir cerrah müdahalesi ile aydınlatmaya ve Sabatay Sevi’nin dönemini sosyo-ekonomik, dinsel ve tarihi yönleriyle analiz etmeye çalışmıştır. Ve başarmıştır.

20. yüzyılın en önemli Yahudi entelektüellerinden olup akademik Yahudi mistisizmi çalışmalarının kurucusudur. Modern düşünürler arasında muhayyilesinin gücü ve zenginliğiyle dikkat çeken Gershom Scholem, özellikle başyapıtı Sabetay Sevi, Mistik Mesih çalışmasıyla geniş çaplı bir üne sahiptir. Bu çalışma şimdiye dek Yahudi dünyasının tamamını derinden etkilemeyi başarmış tek mesiyanik hareketin hikâyesini canlı ve ayrıntılı bir biçimde sunar. 17. yüzyıl Türkiyesinde sıradan bir kabalacı rabbi olan Sabetay Sevi, kendini Mesih olarak ilan ettikten sonra bütün bir Yahudi âlemine yayılan ateşli bir takipçi kitlesine kavuşur. Sevi’nin zorla İslam dinine döndürülmesi sonrası hareket ağır bir darbe alsa da, gizli bir tarikat olarak varlığını sürdürmeyi başarır. Yahudi tarihyazımınında muazzam ve çığır açıcı bir çalışma olan Sabetay Sevi, hakkında hâlâ çok konuşulan bu figürün ve hareketinin kökeni, yayılışı ve ihtida sonrası tutumunu amprik ve filolojik yetkinliği tutkuyla harmanlayarak anlatmasıyla müstesnadır.

Bütün ritüelleriyle, inançlarıyla İslam'a benzeyen bazı dinlerin İslam-öncesi dönemlerine ait tarihsel ve arkeolojik bulgulara rastlandığı zaman ne düşünülebilir? İslam'ın bu dinlerin eklektik bir türevi olduğu mu; yoksa dinlerin çoktanrılı bir kökenden tek tanrılı bir erkliğe yönelik teolojileri içinden bir kesit alınmış olduğu mu düşünülebilir? Kuşkusuz pozitivist dinler tarihi anlayışındaki klasik yaklaşım bu iki seçenek arasında ciddi bir fark göstermez. Ona göre her ikisi de mümkündür. Türkiye'de Sabiler hakkındaki ilk popüler bahisler, pozitivist çecrelerce İslam'ın kendilerinden çok şey kopyaladığı dinlere bir örnek olmak üzere, ve dolayısıyla İslam'ın aslında, dinler tarihine önemli hiç bir katkıda bulunmamış olduğunu ispatlamak üzere açıldı. Aynı zamanda oryantalizmin İslam'a, evrimci dinler tarihindeki "uğranıp geçilen" yerine gönderilmesi hedeflendi. Bu görüşe göre elverişli tarihsel malzemeler sağlayabilirlerdi. Oysa Sabilik ve benzeri dinler İslam'a benzedikleri ölçüde İslam'ın kendine ait dinler tarihi şemasını belirgin kılmada daha elverişli olabilirlerdi. Çünkü kendisi yeni halkasını temsil ettiğiğ iddiasını taşıyan İslam'a biçim olarak benzeşen bulular, İslam tarih yorumunu zayıflatmaktan çok güçlendirebilirdi. Ancak bu olumlu sonuç anacak "İsla Tarih Yorumu"na işlerlik kazandırılması sayesinde mümkün olabilirdi... Sabiilerinorjinal dillerine vakıf olan Şinasi Gündüz, temel kaynaklarına inerek Kur'an'da üç yerde atıfta bulunulan Sabiiliğin tarihi gelişimi, kutsal kitapları, temel inanç esasları, ibaadet sistemleri, mabedleri ve sosyal durumları üzerinde kapsamlı bir çalışmayı denemektedir. Gündüz'ün Oxford Üniversitesi tarafından yayınlanan ve yine "Mandeanların kökenleri, erken tarihlerive Ku'an'daki ve Harran'daki Sabiilerle ilişkilerini" irdeleyen The Knovveledge of Life isimlli eseri (1994) sahasında dünyada ilk olma özelliği taşıyor. Kuşkusuz eser ayrıca bir İslami Dinler Tarihi paradigmasının iyi bir ürünü olma iddias da taşıyor.

Eski Başbakanlardan Adnan Menderes ve Demokrat Parti döneminin birçok önemli isimle ilgili hatıra defterlerine dayanılarak yazılmış bir eser...Yazar Suzan Sözen'in Menderes'e olan duyguları, Gazeteci Yusuf Ziya Ortaç'ın Menderes hakkındaki düşünceleri, Eski Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu hakkında yazılanlar, Refik Koraltan(Eski TBMM Başkanı), Emin Kalafat(Eski Gümrük ve Tekel Bakanı), Nedim Ökmen(Eski Tarım Bakanı) hakkında yazılan birçok özel dosyalar bu kitapta yer alıyor. Ve Soprano Ayhan Aydan'ın, Menderes'e olan aşkı...