Eserlere Göre Listeleme

Arka Kapak Yazısı (Tanıtım Bülteninden) Etkinlik gösterdiği bütün alanlarda devrimci ve yenilikçi olan Çernişevski, bilimi devrimci mücadeleden ayırmadı. Hazırladığı tez (Sanatın Gerçeklikle İlişkileri- 1855), felsefe ve estetikte materyalizmi, sanatta gerçekçiliği yüreklice savunan bir tezdi. İnsanın politik ve sosyal baskıdan kurtuluşu için mücadeleye çağrı, sanatın toplumsal öneminin materyalist temelde tanımlanması, gerçekçi yöntemin tanıtlanması tezin içeriğini oluşturan ögelerdir. Çernişevski’nin tez savunması büyük bir toplumsal olay oldu. Tez üzerine yapılacak tartışma çok sayıda dinleyiciyi konferans salonuna çekmişti. Devrim yanlısı gençlik temsilcileri, Çernişevski’nin konuşması sırasında onu onayladıklarını ve takdir ettiklerini açıkça gösterdiler. “Fazla geniş olmayan konferans salonu, tezi savunulmasını engellemek için tıklım tıklım doldurmuştu. İçeride öğrenciler vardı ama galiba daha çok konuyla doğrudan ilgisi olmayan kimseler, subaylar ve sivil gençler doldurmuştu salonu. İçerisi o kadar kalabalıktı ki dinleyiciler pencere önlerinde ayakta duruyorlardı. Ben de bu ayakta duranlar arasındaydım, yanımda da Serakovskiy (Genelkurmay’da görevli bir subay, sonradan Polonya ayaklanmasına katılmış ve Muravyev’in emriyle asılmıştı.) dikiliyordu. Tartışma sırasında Serakovskiy sevinçten kabına sığmaz oldu, büyük bir heyecan yaşadı...” diye anlatır Şelgunov. Çernişevski, tezine karşıt düşüncelerle itiraz eden akademisyenlere sıkı ve kuşkuya yer bırakmayacak yanıtlar verirken, profesörlerin oturduğu koltuklarda gözle görülür bir hareketlenme yaşanıyordu. Tez, idealist estetiğin taklitçilerine korkunç bir darbe vurdu. -Lebedyev Polyanskiy-

Christhopher Caudwell, George Thomson ve Georg Lukacs gibi düşünürler sanatın insalık tarihi içindeki evrimini ele alan araştırmalarında toplu tapınma törenlerinden, ortak üretime yönelik çalışmalardan geçerek sanatın nasıl kendi başına bağımsız bir uğraşa dönüştüğü üzerinde durmuşlar ve her biri kendi bakış açısından sanatın daha sonraki üretim düzenlerinde nasıl bir işlev yüklendiğini açıklamaya çalışmışlardı. Ernst Fischer de Sanatın Gerekliliği adlı bu yapıtında adı geçen marksist düşünürlerin eleştiri geleneğini sürdürerek benzer sorunlara çağdaş bir yaklaşımla daha büyük bir açıklık kazandırmayı deniyor. Kitapta yer alan 'Sanatın Görevi' 'Sanatın Başlangıcı', 'Sanat ve Kapitalizm', 'Öz ve Biçim' , 'Gerçekliğin Yitirilmesi ve Bulunması' gibi bölümlerde sanatın evrimi başlangıcından günümüze kadar sergilenirken, çeşitli sanatlarla değişik toplum yapıları arasındaki ilişkiler gözden geçiriliyor ve geçmişin daha sağlıklı ve işlevsel sanat yapıtlarından verilen örneklerle gelecekte sanatların ve sanatçıların topluma nasıl yön verebilecekleri, dünyayı nasıl değiştirilebilecekleri gösterilmek isteniyor. Bu arada Baudelaire, Kafka ve Brecht gibi sanatçılar her türü bağnazlıktan uzak bir bakışla yeniden değerlendiriliyor.

Mitoslar, anlamsız boş zamanlarda anlatılmak için uydurulmuş fantastik masallar değildir. Mitoslar, insanlığın bugüne gelişinin öyküsünü verebilecek kültürel zenginlikler içeren, hatta hayatımızı mşekillendiren, sınırlamalar getiren, kültür dediğimiz şeyin DNA'sıdır... Her mitin bize sunduğu sözel bir resim sözkonusudur; hatta belli süreçleri atlatmaları nedeniyle bir çoğu hareketli resimlerden oluşan sinema ürünleri oldukları bile düşünülebilir. Mitoslar antik çağların psikolojilerini yansıtır. Sanat da en azından başlangıçta, psikolojik bir ihtiyaçtan kaynaklanmıştır. Bu anlamda mitoslarla sanatın aynı kaynaktan çıktığını ileri sürebiliriz. Bir başka deyişle, yazılı kültür mitosları, yazı öncesi insanın mitolojik ifadelerinin devamı niteliğindedir. Sanat'ın Mitolojisi'nde, kimi zaman sanattan hareketle sanata yolculuğa çıkacak, bazen bir resme nasıl anlam yüklenebileceğini, bazen de bir anlamın nasıl resimlenebileceğini göreceksiniz.

Sanat özgür müdür? Düşünce, sanatsal yaratımda sanatçının özgürlüğüne karşıt mıdır? İdealden arınmış bir sanat mümkün müdür? Toplumsal düşünce sanatın ruhunu mu öldürür, yoksa ona yeni bir içerik ve dinamizim mi katar? Proudhon Sanatın Prensibi'nde tüm bu soruları gerçekçi üslubun temsilcisi Courbet ve onun yapıldığı dönemde çok tartışma yaratan eserleri üzerinden sorunsallaştırır, yeni üslubu dönemin diğer sanatçıları ve üsluplarıyla ilişkisi içinde tanımlar ve bu yolla sanatın toplumsal güzergahı olarak gördüğü ikesini ortaya atar. Proudhon tüm çalışma boyunca bir yandan sanat tarihsel ve anakronik bir yöntem izlerken, diğer yandan hem eleştirel hem de özgür bir sanatın felsefi olanaklarını araştırır.