Eserlere Göre Listeleme

Aydınlanma, Türkiye'nin düşünce hayatında çoğu kez "Aydınlanma'nın diyalektiğine" yakışmayan kutsallaştırıcı bir edayla, yüzeysel bir "bilimlere saygı" yaklaşımıyla ve homojen bir süreç olarak konu edilmiştir. Ahmet Çiğdem'in çalışması, Aydınlanma'nın oluşumu ve sonuçları itibarıyla çok yönlü karakterini ortaya seriyor. Aydınlanma felsefesinin temel esaslarını, toplumsal temellerini ele alıyor; Fransız, Alman, İngiliz (ve İskoç) Aydınlanma tecrübelerini özgül bağlamları içinde değerlendiriyor. Bu kısa ama yoğun çalışma, hem konu üzerine temel bilgileri özetleyen hem de eleştirel nitelikli bir elkitabı.

Aydınlanma arayışı geçmişten günümüze, binlerce yıldır insanlar için efsanevi bir nitelik içermiştir. Aydınlanma daima insanın mükemmelliğe erişmesinde son nokta olarak görülmüş, ama asla sıradan insanların erişebilecekleri bir hedef olarak görülmemiştir. Ancak, ben de erişilmesi zor bu hedefe erişmek için bir ömür geçirdikten sonra, en sonunda aradığım şeyi Güney Hindistan'da, Bhagavan adlı bir Avatar'ın rehberliği altında eğitim veren Bir'lik Üniversitesi'nde buldum. Aydınlanma basitçe bir'liğe erişmek olarak tanımlanabilir. Ancak, Bhagavan aydınlanmanın yıllarca meditasyon yaparak ve büyük bir çaba harcayarak erişilecek bir hedef olmadığını, onun beyinde basit bir nöro-biyolojik değişimle bir armağan olarak alınabileceğini söylüyor. Bunu herkesin deneyimleyebileceğini ısrarla vurguluyor. Kendisinden bunu yapmayı bilen bir "teknisyen" olarak söz ediyor ve bunun başka insanlara da öğretilebilecek bir şey olduğunu açıklıyor. Bhagavan, misyonunun tüm dünyaya aydınlanmayı getirmek olduğunu da açıklıyor. Aydınlanma halinin nöro-biyolojisinin "morfogenetik bir alan" olduğunu, yeterli sayıda insan aydınlandığında bunun hızla tüm dünyaya yayılacağını bildiriyor. Herkesin aydınlandığı bir dünyayı hayal edin! Diğer insanları bir parçamız olarak hissederken, onlarla nasıl savaşabiliriz? Hepimizin aynı ailenin bir parçası olduğumuzu bilirken, bir başkasının açlık çekmesine nasıl seyirci kalabiliriz? Kendimizi Yerküre'nin bedenindeki canlı hücreler olarak görürken, Yerküre'yi tahrip etmeyi nasıl sürdürebiliriz? Bhagavan, bir Altın Çağ'a girmekte olduğumuzu ve aydınlanmanın ortak kaderimiz olduğunu söylüyor. Hepimiz aydınlandığımızda, birçok bilim adamının ve mistiğin öngördüğü kıyamet günü senaryolarını değiştirebileceğimizi ve Dünya üzerinde gerçekten cenneti yaratabileceğimizi vurguluyor. Bu kitap benim ve diğer birçok kişinin aydınlanma deneyimini anlatıyor. En önemlisi de o size aydınlanmayı nasıl deneyimleyebileceğinizi gösteriyor. "Aydınlanma çok kolaydır," diyor B

Aydınlanma'nın Diyalektiği Frankfurt Okulunun en etkili olmuş yayınıdır. II. Dünya Savaşı sırasında yazılmış ve bir süre gizlice çoğaltıldıktan sonra 1947'de Hollanda'da kitap olarak basılmıştır. Yazarlar Önsözde niyetlerini şöyle açıklarlar: "Aslında amacımız, insanlığın gerçekten insani bir duruma ulaşmak yerine neden yeni bir tür barbarlığa battığını anlamaktan fazlası değildi." Ama kitap bütün bunların da ötesine geçer. Batı tarihinin doğuşunu ve öznelliğin, mitlerde temsil edildiği üzere, doğaya karşı mücadelede kendisini tanımlamasını, günümüzün en tehdit edici deneyimleriyle bağlantılandırır. Pratik hayattan koparılmış bilim, biçimselleştirilmiş bir ahlak, eğlence kültürünün güdümleyici doğası ve paranoit davranış yapısı, saldırgan bir antisemitizmin Aydınlanmanın sınırlarını belirlediğini iddia eder. Yazarlara göre bu öz-yıkımsal eğilim en baştan beri aydınlanmada içkin olarak vardı; yani Nasyonal Sosyalist dehşet modern tarihten bir sapma olmayıp, Batı uygarlığının en temel özelliklerinin ifadesiydi. Adorno-Horkheimer'e göre Batı aklının bu öz-yıkımı, toplum ile doğaya egemen olmanın tarihsel diyalektiğinden kaynaklanmaktadır. Bu ayrımı ideoloji haline getiren Aydınlanmanın izini söylencesel kökenlerine kadar sürerler. "Mit zaten Aydınlanmadır ve: Aydınlanma mitolojiye geri dönmektedir." Bu paradoks Aydınlanmanın Diyalektiği'nin temel tezidir.